Doksyczny obraz Mamusi Muminka

Próba reinterpretacji postaci

DOI: https://doi.org/10.35765/pk.2025.4902.16
Słowa kluczowe: Tove Jansson, Mamusia Muminka, doksa, męska dominacja, role płciowe

Abstrakt

Mamusia Muminka to kluczowa postać w Dolinie Muminków zaprezentowanej w dziewięciotomowej serii książek (1945–1970), napisanych i zilustrowanych przez fińską artystkę Tove Jansson. Ich ponadczasowa popularność wynika z wielu faktów, ale jednym z nich jest atrakcyjność charakterystyki Mamy Muminka, która w powszechnej opinii ucieleśnia marzenia o idealnej matce, stanowiącej oś idealnej rodziny. Interpretacja ta nie jest jednak w pełni zgodna z prawdą, ponieważ pomija wizerunek bohaterki zawarty w komiksach oraz w dwóch ostatnich tomach serii, Tatuś Muminka i morze oraz Dolina Muminków w listopadzie. Celem artykułu jest refleksja nad przyczyną za­cementowania selektywnej interpretacji postaci Mamusi Muminka oraz próba nowego jej odczytania na podstawie pojęcia doksy Pierre’a Bourdieu.

Biogram autora

Hanna Dymel-Trzebiatowska, Uniwersytet Gdański

Pracuje na stanowisku profesora uczelni w Instytucie Skandynawistyki i Fennistyki UG. Prowadzi badania z zakresu nordyckiej literatury dziecięcej i jej przekładu. Jest autorką monografii: Translatoryka Literatury Dziecięcej. Analiza przekładu utworów Astrid Lindgren na język polski (2013), W poszukiwaniu odrobimy pocieszenia. Biblioterapeutyczny potencjał utworów Astrid Lindgren z perspektywy narratologii i psychoanalizy literackiej (2014) oraz Filozoficzne i translatoryczne wędrówki po Dolinie Muminków (2019).

Bibliografia

Błażejewski, M. (1995). Źle się dzieje w Dolinie Muminków. W: M. Hempowicz (red.), Świat Muminków. Materiały z sesji literackiej Gdańsk 26–27 maja 1994. Gdańsk: NCK, s.111-119.

Błażejewski, M. (2005). Dialog w przestrzeni kultury. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Bourdieu P.; Wacquant L. (2001). Zaproszenie do socjologii refleksyjnej, Warszawa: Oficyna Naukowa.

Bourdieu, P. (2004). Męska dominacja. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Dymel-Trzebiatowska, H. (2018). Wielowymiarowość postaci Tatusia Muminka. Perspektywa biograficzna. W: M.Sibińska, H. Dymel-Trzebiatowska (red.), Dialogi o kulturze. Kultury dialogu. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Dymel-Trzebiatowska, H. (2019). Filozoficzne i translatoryczne wędrówki po Dolinie Muminków, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Jansson, T. (1999). Córka rzeźbiarza. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Jansson, T. (1975). Zima Muminków. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (1985). Lato Muminków. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (1990). Dolina Muminków w listopadzie. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (1995). Małe trolle i duża powódź. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (2000). Pamiętniki Tatusia Muminka. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (2001a). Kometa nad Doliną Muminków. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (2001b). Tatuś Muminka i morze. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (2006). W Dolinie Muminków. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (2008a). Opowiadania z Doliny Muminków. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jansson, T. (2021). Muminki. Tom 1. tłum. Teresa Chłapowska, Warszawa: Egmont.

Kamieńska, A. (1971). Traktat o historii Muminków. Twórczość, nr 3, 84-90.

Korczak, A. (2016). Zgoda na siebie. Przełamywanie imperatywu socjalizacji w cyklu o Muminkach autorstwa Tove Jansson, Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.

Nowak, L. Tove o świecie Muminków. Przekrój 1712, 1978. Pozyskano z: https://przekroj.pl/kultura/tove-o-swiecie-muminkow-leopold-r-nowak (dostęp 27.10.22)

Olech, J. (2003). Mała Mi. Tygodnik Powszechny 3. Pozyskano z: http://www2.tygodnik.com.pl/unia/finlandia/fin09.php (dostęp 27.10.22).

Putnam Tong, R. (2002). Myśl feministyczna. Wprowadzenie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

de Beauvoir, S. (2003). Druga płeć. Warszawa: Wydawnictwo Jacek Santorski & Co.

Skotnicka, G. (1995). Czasoprzestrzeń dzieciństwa. w Muminkach. W: M. Hempowicz (red.), Świat Muminków. Materiały z sesji literackiej Gdańsk 26–27 maja 1994. Gdańsk: NCK, 14-22.

Westin, B. (2012). Tove Jansson. Mama Muminków. Warszawa: Wydawnictwo Marginesy.

Opublikowane
2025-06-29
Jak cytować
[1]
Dymel-Trzebiatowska, H. 2025. Doksyczny obraz Mamusi Muminka: Próba reinterpretacji postaci. Perspektywy Kultury. 49, 2 (cze. 2025), 251-264. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2025.4902.16.
Numer
Tom 49 Nr 2 (2025): Człowiek – Sztuka – Kultura
Dział
Varia

Copyright (c) 2023 Perspektywy Kultury

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:

  1. utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
  2. zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
  3. rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
  4. wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
  5. rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
  6. publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym. 

Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.