Metafizyczno-kulturotwórczy charakter ofiary na przykładzie życia i śmierci E. Stein i S. Weil - Duchliński, Piotr; Płazińska, Agata (Perspektywy Kultury, 2020)
W artykule objaśniamy, na czym polega metafizyczny i kulturotwórczy sens aktu ofiary dokonanego z własnego życia w imię wyższych wartości. Na początku omówiliśmy przyczyny współczesnego kryzysu kultury i zaniku postaw metafizycznych. Sformułowaliśmy tezę, że odrodzenie metafizyki we współczesnej kulturze może być ugruntowane w doświadczeniu jakości metafizycznych, które uobecniają się w czynach heroicznych polegających na złożeniu ofiary z własnego życia za drugiego człowieka. Następnym krokiem w naszych analizach było określenie koniecznych i wystarczających warunków do bycia ofiarą, a dalej na przykładzie E. Stein oraz S. Weil pokazaliśmy, czym jest ofiara absolutna z własnego życia. Przy pomocy metody interpretacji humanistycznej zrekonstruowaliśmy przesłanki opisowe i normatywne, które zmotywowały owe kobiety do podjęcia czynu ofiarniczego. I choć ofiary Weil i Stein nie spełniają podanych kryteriów umożliwiających zaliczenie ich czynu do kategorii ofiary, to jednak uznaliśmy, że są to ofiary absolutne ze względu na to, że były skierowane na realizację najwyższych ideałów moralnych i religijnych. Wykorzystując opracowaną przez polskiego fenomenologa Romana Ingardena kategorię „jakości metafizycznych”, zaproponowaliśmy interpretację, w której czyn ofiarny został zinterpretowany jako czyn supererogacyjny; fenomenologicznie uobecniają się w nim jakości metafizyczne, takie jak świętość, wzniosłość itp. Taki czyn ma również wymiar kulturotwórczy, polega na budowaniu kultury i cywilizacji życia, w których wartość istnienia drugiego człowieka jest korelatem pragnienia metafizycznego, a nie potrzeb o charakterze biologicznym i psychologicznym. W artykule wykazano, że aksjologia i metafizyka mają do odegrania ważną rolę w przezwyciężeniu współczesnego kryzysu kulturowego.