% !TeX root = ../z.tex % % = vim: filetype=tex :set fileencoding=utf-8 ======= aącćeęlłnńoósśxźzż \begin{elementlit}[\footnotemark] {Robert Janusz} {\autor{Robert \kapit{Janusz}}\afiliacja{\wydzf, \aik}} {Asteroida 296968 Ignatianum} {Asteroida 296968 Ignatianum} {The Asteroid 296968 Ignatianum} {\nolinenumbers\footnotetext{ Ten tekst jest dostosowaną do \textit{Rocznika} wersją opublikowaną w~biuletynie jezuitów \textit{Nasze Sprawy} (wrzesień, 2013, s.~11--13).}} \anonim{\index{Janusz, R.}} \oDef{\oPietras}{Pietras}{Pietras, H.} % Henryk, SJ \oDef{\oCernis}{Černis}{Černis, K.} % Kazimierz (= Kazimieras) \oDef{\oZdanavicius}{Zdanavičius}{Zdanavičius, K.} % Kazimieras \oDef{\oZdanaviciu}{Zdanavičiu}{Zdanavičius, J.} % Justas \oDef{\oStraizys}{Straižys}{Straižys, V.} % Vytautas \oDef{\oBoyle}{Boyle}{Boyle, R.} % Richard P., SJ \oDef{\oBremer}{Bremer}{Bremer, J.} Astronomowie z~Obserwatorium Wileńskiego/Molėtai współpracują od dawna z~Obserwatorium Watykańskim. Dzięki gościnności dziekana, Józef \ios{Bremera~SJ}{Bremer, J.}, możliwe było zorganizowanie spotkań naukowych przedstawicieli obu obserwatoriów w~Ignatianum, a~także zaproszenie uczonych z~innych państw. Życzliwego dziekana wszyscy goście wspominają z~uznaniem. Zamieszczona przez nich na Certyfikacie informacja o~naszej szkole jest wyrazem uznania dla naszej działalności i~,,poszła w~świat'' do miejsc, do których z~pewnością nikt by łatwo nie dotarł. Place, ulice, parki itd. mają swoje nazwy, a~Ignatianum ma w~Kosmosie swoją asteroidę, zatwierdzoną oficjalnie przez Międzynarodową Unię Astronomiczną. Poniżej zamieszczamy krótką notkę dotyczącą odkrycia ,,naszego'' ciała niebieskiego, wraz z~oficjalnym Certyfikatem, który został wręczony Rektorowi Ignatianum, Henrykowi \ios{Pietrasowi SJ}{Pietras, H.}. \begin{figure} \rys[width=\hsize]{JanuszR/FIG/Ignatianum1.jpg} \end{figure} Kazimierz \ios{Černis}{Černis, K.}, Justas \ios{Zdanavičius}{Zdanavičius, J.} i~Kazimieras \ios{Zdanavičius}{Zdanavičius, K.} odkryli w~Obserwatorium Astronomicznym w~Moletai na Litwie planetoidę, która po dokładnym wyznaczeniu i~obserwacyjnym potwierdzeniu orbity otrzymała stały numer 296968 (wcześniej miała numer tymczasowy: 2010 ES74). Następnie asteroida otrzymała zaproponowaną przez Odkrywców nazwę ,,Ignatianum''\footnote{ Zob. \textit{Minor Planet Circular} No 84384; także Certyfikat.}. Kazimierz \ios{Černis}{Černis, K.} (ur. 1958) ma córkę i syna, jest Polakiem, znanym odkrywcą wielu ciał niebieskich w~Układzie Słonecznym. Litwini: Kazimieras \ios{Zdanavičius}{Zdanavičius, K.} (ur. 1938), wraz z synem Justasem \ios{}{Zdanavičius, J.} (ur. 1972) współpracują m.in. z~Kazimierzem w~grupie astrofizyki gwiazd profesora Vytautasa \ios{Straižysa}{Straižys, V.}, głównego autora tzw. Systemu Wileńskiego używanego do obserwacji fotometrycznych gwiazd m.in. na Watykańskim Teleskopie VATT (Mt. Graham, Arizona, USA) przez przez R.~\ios{Boyle'a}{Boyle, R.}. System Wileński bardzo dobrze radzi sobie z~klasyfikacją prawie wszystkich rodzajów gwiazd, także mających duże poczerwienienie zależne od pyłu. \begin{figure}[h] \rys[width=\hsize]{JanuszR/FIG/Ignatianum-b.png} \end{figure} \noindent Niektóre dane o~asteroidzie (296968) Ignatianum\footnote{ Informacje te pochodzą od K.~\ios{Černisa}{Černis, K.}.} {\footnotesize \begin{verbatim} Epoch 2013 Nov. 4.0 TT = JDT 2456600.5 MPC M 214.95228 (2000.0) P Q n 0.22910073 Peri. 238.32510 +0.25405361 +0.96499320 T=2457233.61769 JDT a 2.6451587 Node 46.54018 -0.85422161 +0.25546340 q=2.2547457 e 0.1475953 Incl. 5.14979 -0.45361018 +0.05938502 P 4.30 H 16.6 G 0.15 U 0 From 65 observations at 8 oppositions, 1994-2012, mean residual 0".48. Discovery date : 2010 03 12 Discovery site : Moletai Discoverer(s) : Černis, K., Zdanavičius, J. \end{verbatim} } Planetoida okrąża Słońce w~czasie 4.3 lat. Ma mimośród (,,eliptyczność'') $e=0.147$, nachylenie do płaszczyzny ekliptyki $5.1^\circ$, półoś orbity $a=2.64\,$au, najbliższy punkt peryhelium $2.25\,$au od Słońca\footnote{ $1\,$au = jednostka astronomiczna, $149\,597\,870\,700\,$m, oznacza średnią odległość od Słońca do Ziemi.}. Asteroida ostatni raz była obserwowana 30~VIII 2011~r. w~obserwatorium na Hawajach (Panstars, F51). \bigskip \noindent Wybrane daty obliczone przez K.~\ios{Černisa}{Černis, K.}\\[1ex] Asteroid będzie bliżej Ziemi, i wtedy można go będzie zaobserwować: {\footnotesize \begin{verbatim} Data Koordynaty Delta r mag od Ziemi, od Słońca 2014.02.18 10:27:22.8 +17:49:06 1.901 2.883 20.0 2015.06.23 18:23:25.9 -30:08:56 1.247 2.258 19.2 2019.05.03 15:05:14.2 -17:18:49 1.397 2.400 19.5 \end{verbatim} } \noindent czyli, będzie widoczny na niebie zimą 2014~r., będzie jasny latem 2015~r., ale na sferze południowej. Potem znów wiosną 2019~r. Zatem można go będzie obserwować w~danym miejscu co 2--5~lat. Rozmiar planetoidy jest szacowany na ok.~$2\,$km, lecz jeżeli jej powierzchnia jest ciemna, to wtedy miałaby średnicę ok.~$3\,$km. Dane o tym asteroidzie można uzyskać pod adresem:\\ \url{http://www.minorplanetcenter.net/iau/MPEph/MPEph.html} i~wpisując: \verb"Ignatianum", nacisnąć \verb"GET EPHEMERIDES", \verb"SHOW NAMING CITATION" itd. Odkrycia dokonano przy użyciu teleskopu Maksutowa ($35\,$cm/$50\,$cm, f/3.5) z~kamerą CCD. Data oficjalnego odkrycia (12~III 2010~r.) odnosi się do późniejszej detekcji obrazów uzyskanych w~nocy 10/11 marca. Miejsce na niebie w czasie odkrycia: {\footnotesize \begin{verbatim} Date R.A.(J2000) Dec. Delta r El. Ph. V Sky Motion 2010.03.10 12:20:32.9 +04:23:55 1.726 2.697 164.9 5.5 20.4 0.53 \end{verbatim} } Asteroida była wtedy słabym obiektem $20.4\,$magV. Znajdowała się $5^\circ$ na północ od $\eta\,Vir$ (Panna). Poruszała się na zachód z szybkością $0.53''$/min. Była wtedy piękna, mroźna ($-15^\circ$C) marcowa pogoda utrzymująca się od 6 do 12 III 2010~r. Kazimierz \ios{Černis}{Černis, K.} kończy list tak: ,,Na ile wiem, kanonizacja św.~\ios{Ignacego}{Ignacy Loyola} odbyła się 12~III 1622~r., dlatego wybrałem ten asteroid, który był odkryty na Litwie właśnie w~tę datę''. Módlmy się za hojnych odkrywców planetoidy ,,Ignatianum'', aby za wstawiennictwem św.~\ios{Ignacego}{Ignacy Loyola}, który lubił patrzeć w~rozgwieżdżone niebo, Pan Bóg udzielał im duchowego pokoju wypełniającego duszę naszego Świętego, który w~kontemplacji Bożego stworzenia widział drogę otwierającą człowieka na Bożą Miłość. \end{elementlit}