% !TeX root = ../z.tex
%
% = vim: filetype=tex :set fileencoding=utf-8 ======= aącćeęlłnńoósśxźzż

\begin{elementlit}[\footnotemark]
{Robert Janusz}
{\autor{Robert \kapit{Janusz}}\afiliacja{\wydzf, \aik}}
{Asteroida 296968 Ignatianum}
{Asteroida 296968 Ignatianum}
{The Asteroid 296968 Ignatianum}
{\nolinenumbers\footnotetext{
	Ten tekst jest dostosowaną do \textit{Rocznika}
	wersją opublikowaną w~biuletynie jezuitów
	\textit{Nasze Sprawy} (wrzesień, 2013, s.~11--13).}}
\anonim{\index{Janusz, R.}}

\oDef{\oPietras}{Pietras}{Pietras, H.} % Henryk, SJ
\oDef{\oCernis}{Černis}{Černis, K.} % Kazimierz (= Kazimieras)
\oDef{\oZdanavicius}{Zdanavičius}{Zdanavičius, K.} % Kazimieras
\oDef{\oZdanaviciu}{Zdanavičiu}{Zdanavičius, J.} % Justas
\oDef{\oStraizys}{Straižys}{Straižys, V.} % Vytautas
\oDef{\oBoyle}{Boyle}{Boyle, R.} % Richard P., SJ
\oDef{\oBremer}{Bremer}{Bremer, J.}


Astronomowie z~Obserwatorium Wileńskiego/Molėtai współpracują od dawna
z~Obserwatorium Watykańskim. Dzięki gościnności dziekana,
Józef \ios{Bremera~SJ}{Bremer, J.},
możliwe było zorganizowanie spotkań naukowych przedstawicieli obu 
obserwatoriów w~Ignatianum, a~także zaproszenie uczonych z~innych 
państw.
Życzliwego dziekana wszyscy goście wspominają z~uznaniem.
Zamieszczona przez nich na Certyfikacie informacja o~naszej szkole jest 
wyrazem uznania dla naszej działalności i~,,poszła w~świat'' do miejsc, 
do których z~pewnością nikt by łatwo nie dotarł.
Place, ulice, parki itd. mają swoje nazwy, a~Ignatianum ma w~Kosmosie 
swoją asteroidę, zatwierdzoną oficjalnie przez Międzynarodową Unię 
Astronomiczną.
Poniżej zamieszczamy krótką notkę dotyczącą odkrycia ,,naszego'' ciała 
niebieskiego, wraz z~oficjalnym Certyfikatem, który został wręczony 
Rektorowi Ignatianum,
Henrykowi \ios{Pietrasowi SJ}{Pietras, H.}.

\begin{figure}
\rys[width=\hsize]{JanuszR/FIG/Ignatianum1.jpg}
\end{figure}

Kazimierz \ios{Černis}{Černis, K.},
Justas \ios{Zdanavičius}{Zdanavičius, J.}
i~Kazimieras \ios{Zdanavičius}{Zdanavičius, K.}
odkryli w~Obserwatorium Astronomicznym w~Moletai na Litwie planetoidę, 
która po dokładnym wyznaczeniu i~obserwacyjnym potwierdzeniu orbity 
otrzymała stały numer 296968 (wcześniej miała numer tymczasowy:
2010 ES74).
Następnie asteroida otrzymała zaproponowaną przez Odkrywców nazwę
,,Ignatianum''\footnote{
	Zob. \textit{Minor Planet Circular} No 84384;
	także Certyfikat.}.

Kazimierz \ios{Černis}{Černis, K.} (ur. 1958) ma córkę i syna, jest 
Polakiem, znanym odkrywcą wielu ciał niebieskich w~Układzie Słonecznym.
Litwini:
Kazimieras \ios{Zdanavičius}{Zdanavičius, K.} (ur. 1938),
wraz z synem Justasem \ios{}{Zdanavičius, J.} (ur. 1972)
współpracują m.in. z~Kazimierzem w~grupie astrofizyki gwiazd profesora
Vytautasa \ios{Straižysa}{Straižys, V.}, głównego autora tzw. Systemu 
Wileńskiego używanego do obserwacji fotometrycznych gwiazd m.in. na 
Watykańskim Teleskopie VATT (Mt. Graham, Arizona, USA) przez  przez 
R.~\ios{Boyle'a}{Boyle, R.}.
System Wileński bardzo dobrze radzi sobie z~klasyfikacją prawie 
wszystkich rodzajów gwiazd, także mających duże poczerwienienie zależne 
od pyłu.

\begin{figure}[h]
\rys[width=\hsize]{JanuszR/FIG/Ignatianum-b.png}
\end{figure}

\noindent
Niektóre dane o~asteroidzie (296968) Ignatianum\footnote{
	Informacje te pochodzą od K.~\ios{Černisa}{Černis, K.}.}

{\footnotesize
\begin{verbatim}
Epoch 2013 Nov. 4.0 TT = JDT 2456600.5 MPC
M 214.95228        (2000.0)       P           Q
n 0.22910073 Peri. 238.32510 +0.25405361 +0.96499320 T=2457233.61769 JDT
a 2.6451587  Node   46.54018 -0.85422161 +0.25546340 q=2.2547457
e 0.1475953  Incl.   5.14979 -0.45361018 +0.05938502
P 4.30       H   16.6         G   0.15    U   0
From 65 observations at 8 oppositions, 1994-2012, mean residual 0".48.
Discovery date : 2010 03 12
Discovery site : Moletai
Discoverer(s) : Černis, K., Zdanavičius, J.
\end{verbatim}
}

Planetoida okrąża Słońce w~czasie 4.3 lat.
Ma mimośród (,,eliptyczność'') $e=0.147$,
nachylenie do płaszczyzny ekliptyki $5.1^\circ$,
półoś orbity $a=2.64\,$au,
najbliższy punkt peryhelium $2.25\,$au od Słońca\footnote{
	$1\,$au = jednostka astronomiczna, $149\,597\,870\,700\,$m,
	oznacza średnią odległość od Słońca do Ziemi.}.
Asteroida ostatni raz była obserwowana 30~VIII 2011~r. w~obserwatorium 
na Hawajach (Panstars, F51).

\bigskip
\noindent
Wybrane daty obliczone przez K.~\ios{Černisa}{Černis, K.}\\[1ex]

Asteroid będzie bliżej Ziemi, i wtedy można go będzie zaobserwować:

{\footnotesize
\begin{verbatim}
Data        Koordynaty          Delta     r          mag
                                od Ziemi, od Słońca

2014.02.18 10:27:22.8 +17:49:06   1.901   2.883      20.0
2015.06.23 18:23:25.9 -30:08:56   1.247   2.258      19.2
2019.05.03 15:05:14.2 -17:18:49   1.397   2.400      19.5

\end{verbatim}
}
\noindent
czyli, będzie widoczny na niebie zimą 2014~r., będzie jasny latem 
2015~r., ale na sferze południowej.
Potem znów wiosną 2019~r.
Zatem można go będzie obserwować w~danym miejscu co 2--5~lat.

Rozmiar planetoidy jest szacowany na ok.~$2\,$km, lecz jeżeli jej
powierzchnia jest ciemna, to wtedy miałaby średnicę ok.~$3\,$km.

Dane o tym asteroidzie można uzyskać pod adresem:\\
\url{http://www.minorplanetcenter.net/iau/MPEph/MPEph.html}
i~wpisując: \verb"Ignatianum",
nacisnąć \verb"GET EPHEMERIDES",
\verb"SHOW NAMING CITATION" itd.

Odkrycia dokonano przy użyciu teleskopu Maksutowa ($35\,$cm/$50\,$cm, f/3.5) 
z~kamerą CCD.
Data oficjalnego odkrycia (12~III 2010~r.) odnosi się do późniejszej 
detekcji obrazów uzyskanych w~nocy 10/11 marca.
Miejsce na niebie w czasie odkrycia:

{\footnotesize
\begin{verbatim}
Date       R.A.(J2000) Dec.     Delta r     El.   Ph. V   Sky Motion
2010.03.10 12:20:32.9 +04:23:55 1.726 2.697 164.9 5.5 20.4   0.53
\end{verbatim}
}

Asteroida była wtedy słabym obiektem $20.4\,$magV.
Znajdowała się $5^\circ$ na północ od $\eta\,Vir$ (Panna).
Poruszała się na zachód z szybkością $0.53''$/min.
Była wtedy piękna, mroźna ($-15^\circ$C) marcowa pogoda
utrzymująca się od 6 do 12 III 2010~r.

Kazimierz \ios{Černis}{Černis, K.} kończy list tak:
,,Na ile wiem, kanonizacja św.~\ios{Ignacego}{Ignacy Loyola}
odbyła się 12~III 1622~r., dlatego wybrałem ten asteroid, który był 
odkryty na Litwie właśnie w~tę datę''.

Módlmy się za hojnych odkrywców planetoidy ,,Ignatianum'', aby za
wstawiennictwem św.~\ios{Ignacego}{Ignacy Loyola}, który lubił patrzeć 
w~rozgwieżdżone niebo, Pan Bóg udzielał im duchowego pokoju 
wypełniającego duszę naszego Świętego, który w~kontemplacji Bożego 
stworzenia widział drogę otwierającą człowieka na Bożą Miłość.

\end{elementlit}

