% !TeX root = ../z.tex
% vim: set filetype=tex fileencoding=utf-8: modelines aącćeęlłnńoósśxźzż
% vim: set spell formatoptions=aw spelllang=pl:

\begin{elementlit}
{Stanisław Głaz}
{\autor{Stanisław \kapit{Głaz}}\afiliacja{\wydzf, \aik}}
{Wprowadzenie}
{Wprowadzenie}
{Introduction}

\index{Głaz, S.}

\oDef{\oPileck}{Pileck}{Pilecka, B.}
\oDef{\oPluzek}{Płużek}{Płużek, Z.}
\oDef{\oRys}{Ryś}{Ryś, M.}
\oDef{\oSteuden}{Steuden}{Steuden, S.}
\oDef{\oSzewczyk}{Szewczyk}{Szewczyk, L.}
\oDef{\oTylka}{Tylka}{Tylka, J.}
\oDef{\oJanuszewsk}{Januszewsk}{Januszewska, E.} %Elżbieta
\oDef{\oJanuszewski}{Januszewski}{Januszewski, A.} %Andrzej
\oDef{\oJanuszews}{Januszews}{Januszewska, I.} %Izabella
\oDef{\oTomczyk}{Tomczyk}{Tomczyk, M.}
\oDef{\oTucholska}{Tucholska}{Tucholska, S.}
\oDef{\oUchnast}{Uchnast}{Uchnast, Z.}
\oDef{\oJung}{Jung}{Jung, C.G.}
\oDef{\oAdler}{Adler}{Adler, A.}
\oDef{\oCookBriggs}{Cook Briggs}{Cook Briggs, K.} %Katharine
\oDef{\oBriggsMyers}{Briggs Myers}{Briggs Myers, I.} % Isabel

W niniejszym zeszycie Rocznika Filozoficznego Ignatianum opublikowano 
pięć kolejnych referatów, które zostały wygłoszone podczas konferencji 
„Konteksty rozwoju osobowości”, zorganizowanej przez dr hab. Barbarę 
\oPileck[ą] (kierownika Katedry Psychopatologii i~Psychoprofilaktyki 
Akademii Ignatianum) dla uczczenia pamięci profesor Zenomeny \oPluzek{} 
w~dziesiątą rocznicę jej śmierci 
(Akademia Ignatianum, 18--19 maja 2015 r.)\footnote{
	Niektóre wystąpienia zostały już opublikowane w~poprzednim 
	zeszycie Rocznika (RFI, t.~22, z.~1, 2016).
}. 
W~trakcie konferencji wystąpiło wiele osób. 
Referentami byli m.in.: 

\begin{itemize}
    \item
    prof. Maria \oRys, która mówiła o~zadaniach budowania cywilizacji 
    miłości,
    \item
    prof. Stanisława \oSteuden, która zabrała głos na temat problemu 
    godności w~relacjach z~człowiekiem chorym,
    \item
    prof. Leszek \oSzewczyk, który omawiał psychofizjologię zaburzeń 
    somatycznych,
    \item
	prof. Jan \oTylka, który przedstawił psychologiczne uwarunkowania 
	następstw chorób somatycznych.
\end{itemize}

Nie wszystkie wystąpienia zostały przez uczestników konferencji 
przekazane do druku. 
Dlatego w~tym zeszycie RFI publikujemy jedynie tych pięć prac, 
które zostały przesłane do Redakcji Rocznika. 

Dr Elżbieta \oJanuszewsk[a] wraz z~dr. Andrzejem \oJanuszewski[m] 
przedstawiają w~swoim artykule problematykę nadpobudliwości 
psychoruchowej. 
Wskazują, że diagnoza tego rodzaju nadpobudliwości najczęściej stawiana 
jest w~okresie szkolnym. 
Według autorów symptomy nadpobudliwości ruchowej u dzieci mogą 
z~biegiem lat przybierać różne formy i~występować z~różnym nasileniem. 
Celem artykułu jest również ukazanie kryteriów oceny diagnostycznej 
nadpobudliwości psychoruchowej, biorąc pod uwagę zróżnicowane objawy 
w~kolejnych fazach rozwojowych dziecka. 

Artykuł dr Elżbiety \oJanuszewsk[iej] i~mgr Izabelli \oJanuszews[kiej] 
wskazuje na niezbędność zajęcia się problematyką nadpobud\-liwości 
psychoruchowej w~procesie rozwoju dziecka. 
Autorki sugerują, że nadpobudliwości psychoruchowej mogą niekiedy 
towarzyszyć symptomy niekoniecznie związane z~nadpobudliwością 
psychoruchową, ale także inne zaburzenia rozwojowe. 
W kontekście podjętej problematyki przedstawione zostały związki 
zachodzące pomiędzy typowymi symptomami nadpobudliwości psychoruchowej 
i~dysleksji rozwojowej, z~uwzględnieniem zaburzeń percepcji wzrokowej, 
słuchowej oraz motoryki. 

Ksiądz dr Marek \oTomczyk{} przywołuje w~swojej pracy\footnote{
	Tekst wystąpienia ks. \oTomczyk[a], z~uwagi na to, że nie jest to 
	artykuł recenzowany, zamieszczono w~dziale Informacje.
} 
refleksje profesor Zenomeny \oPluzek{} dotyczące rozwoju człowieka 
oraz zadań współczesnej psychologii. 
Autor wspomina, że prof. \oPluzek{} postrzegała człowieka jako istotę 
religijną. 
Rozwój osobowości --- zdaniem Pani Profesor --- jest osobistym wyzwaniem 
każdego człowieka. 
Jej zdaniem rozwój osobowości jest wspomagany przez religijność 
(i~\textit{vice versa}), a~wybór dokonany przez człowieka potwierdza 
jego własną tożsamość. 

Dr hab. Stanisława \oTucholska{} omawia w~swoim artykule bardzo ważne 
zagadnienie, jakim jest wdzięczność. 
Dokonuje analizy tego zagadnienia na gruncie psychologii pozytywnej 
i~psychologii religii, ukazując naturę i~strukturę wdzięczności. 
Jednocześnie ukazuje rolę poczucia wdzięczności w~rozwoju osobowościowym 
i~religijnym człowieka. 
 
Ksiądz prof. Zenon \oUchnast{} omawia w~swoim artykule możliwość 
ujmowania różnic indywidualnych w~terminach typów psychicznych \oJung[a] 
oraz stylów życia \oAdler[a]. 
Autor wskazał, że istnieje możliwość zweryfikowania 
\ios{Jungowskiej}{Jung, C.G.} koncepcji typów psychicznych za pomocą 
Wskaźników Typów opracowanych przez \oBriggsMyers{} i~\oCookBriggs{} 
(MBTI). 
Natomiast Kwestionariusz Stylów Działania (KSD) opracowany przez 
\oUchnast[a] wykazuje zbieżność z~\ios{Adlerowską}{Adler, A.} 
koncepcją stylów życia. 


\tytul{O Autorach}

{\noindent
\textbf{Dr Elżbieta \oJanuszewsk[a]}\\
\footnotesize Katedra Psychologii Klinicznej\\
Instytut Psychologii \\
Wydział Nauk Społecznych KUL \\
Al. Racławickie 14 \\
20-950 Lublin\par}

Doktor nauk humanistycznych w~zakresie psychologii. 

\textit{\textbf{Zainteresowania naukowe:}} 
diagnoza, terapia i~psychoprofilaktyka nerwic u~dzieci, młodzieży 
i~ich rodziców; 
problematyka zaburzeń zachowania i~emocji; 
diagnoza oraz psychoprofilaktyka funkcjonowania dzieci i~młodzieży 
z~zaburzeniami typu \textit{borderline}; 
sposoby radzenia sobie w~sytuacjach trudnych i~kryzysowych u~dzieci 
i~młodzieży; konstruowanie i~adaptacja kwestionariuszy dotyczących 
lęków, zaburzeń osobowości, dolegliwości somatycznych, sposobów radzenia 
sobie ze stresem. 

\textit{\textbf{Autorka i~redaktorka}} m.in. następujących książek: 
\textit{Psychosomatyczne aspekty białaczki u dzieci. Charakterystyka psychologiczna} (1994), 
\textit{Wybrane zagadnienia z~psychologii klinicznej dzieci i~młodzieży} (red. naukowy oraz autorstwo i~współautorstwo rozdziałów; 1996). \\

{\noindent
\textbf{Mgr Izabella \oJanuszews[ka]}\\
\footnotesize Katedra Psychologii Klinicznej\\
Instytut Psychologii \\
Wydział Nauk Społecznych KUL \\
Al. Racławickie 14 \\
20-950 Lublin\par}

Doktorantka w~Katedrze Psychologii Klinicznej KUL. 

\textit{\textbf{Zainteresowania naukowe:}} 
jakość życia osób chorujących somatycznie; 
czynniki psychospołeczne w~radzeniu sobie z~chorobami układu krążenia; 
problematyka zaburzeń zachowania i~emocji; 
stres i~radzenie z~nim sobie; 
zaburzenia rozwojowe; 
jakość życia w~okresie dzieciństwa i~adolescencji; 
problematyka więzi i~przywiązania; 
konstruowanie i adaptacja kwestionariuszy dotyczących 
kompetencji emocjonalnych, stresu chronicznego, regulacji emocji. 

\textit{\textbf{Autorka lub współautorka rozdziałów i~haseł 
encyklopedycznych}} m.in. w~następujących książkach: 
Styles of coping with negative emotions and chronic stress in patients 
with hypertension [w:] \textit{Health and resilience} (2014), 
Kompetencje emocjonalne oraz regulacja emocji osób z~chorobą 
nadciśnieniową [w:] \textit{Oblicza psychologii klinicznej} (2014), 
Trudności diagnostyczne w~kontekście rozwoju dziecka z~zespołem Retta 
[w:] \textit{Osoba ze stanami ze spektrum autyzmu} (2014), 
Stymulacja rozwoju zdolności i~zainteresowań u~ucznia z~zespołem 
Aspergera [w:] \textit{Osoba ze stanami ze spektrum autyzmu} (2014), 
Upływ czasu a~ocena życia i~postawa wobec starości [w:] \textit{Oblicza 
starości we współczesnym świecie. Perspektywa psychologiczno-medyczna} 
(2015), Upozorowana reakcja [w:] \textit{Encyklopedia Katolicka}, T. XIX 
(2013), Toksykomania [w:] \textit{Encyklopedia Katolicka}, T. XIX 
(2013), Telefon zaufania [w:] \textit{Encyklopedia Katolicka}, T. XIX 
(2013). \\


{\noindent
\textbf{Dr Andrzej \oJanuszewski}\\
\footnotesize Katedra Psychologii Ogólnej\\
Instytut Psychologii \\
Wydział Nauk Społecznych KUL \\
Al. Racławickie 14 \\
20-950 Lublin\par}

Doktor nauk humanistycznych w~zakresie psychologii. 

\textit{\textbf{Zainteresowania naukowe:}} 
współczesne teorie psychologiczne i~ich empiryczna weryfikacja 
z~wykorzystaniem modelowania strukturalnego; 
teoretyczne i~empiryczne kryteria oraz metody wyodrębniania centralnych 
cech osobowości i~charakteru; 
wykorzystanie zaawansowanych metod statystycznych (NC --- \textit{Neural 
Connection}, SEM --- \textit{Structural Equation Models}) 
do psychometrycznego opracowywania wyników badań (funkcja opisowa 
i~predyktywna); 
psychometryczne metody monitorowania i~ewaluacji zmian psychologicznych; 
konstruowanie metod kwestionariuszowych służących do diagnozy 
psychologicznej; 
typy osobowości koherentnej i~narcystycznej; 
zjawisko stresu psychologicznego: geneza, natura, następstwa; 
psychologiczne aspekty zdrowia. 

\textit{\textbf{Autor lub redaktor}} m.in. następujących książek: 
\textit{Niektóre uwarunkowania zdolności poznawania samego siebie 
i~drugiej osoby} (1988), 
\textit{Test Giessen. Wprowadzenie do polskiej adaptacji} (1991), 
\textit{Wykłady z~psychologii w~Katolickim Uniwersytecie Lubelskim 
w~roku akademickim 1987/88} (red.; 1989), 
\textit{Wykłady z~psychologii w~Katolickim Uniwersytecie Lubelskim}, 
Tom 5 (red.; 1991), 
\textit{Wykłady z~psychologii w~Katolickim Uniwersytecie Lubelskim}, 
Tom 6 (red.; 1992), 
\textit{Wykłady z~psychologii w~Katolickim Uniwersytecie Lubelskim}, 
Tom 7 (red.; 1994), 
\textit{Studia z~psychologii w~Katolickim Uniwersytecie Lubelskim}, 
Tom 8 (red.; 1996). \\

{\noindent
\textbf{Dr hab. Stanisława \oTucholska}\\
\footnotesize Katedra Psychopatologii i~Psychoprofilaktyki\\
Instytut Psychologii\\
Wydział Filozoficzny \\
Akademia Ignatianum w Krakowie\\
ul. Kopernika 26 \\
31--501 Kraków\par}

Psycholog kliniczny. 

\textit{\textbf{Zainteresowania naukowe:}} 
diagnoza inteligencji i~osobowości u~osób w~różnych okresach rozwojowych 
(dzieci, młodzież, dorośli); 
zaburzenia okresu rozwojowego utrudniające adaptację do standardów 
szkolnych (minimalne uszkodzenia mózgu, globalne i~parcjalne deficyty 
rozwojowe, nadpobudliwość psychoruchowa); 
zagadnienie stresu szkolnego i~jego następstw (zarówno u~uczniów, 
jak i~nauczycieli); 
analiza sposobów zmagania się z~sytuacjami trudnymi (zarówno przez dzieci, 
jak i~dorosłych); 
zjawisko agresji oraz przemocy (formy przemocy, jej dynamika, następstwa 
bezpośrednie i~odległe oraz psychologiczne portrety ofiar oraz sprawców 
przemocy interpersonalnej). 

\textit{\textbf{Autorka i~redaktorka}} m.in. następujących książek: 
\textit{Ekstrawersja i~introwersja a~zachowanie agresywne młodzieży} (1976), 
\textit{Endlera wielowymiarowe skale lęku (EMAS)} (1992), 
\textit{Wypalenie zawodowe u~nauczycieli. Psychologiczna analiza zjawiska 
i~jego osobowościowych uwarunkowań} (2003, 2009), 
\textit{Wybrane zagadnienia z~psychologii klinicznej i~osobowości: 
problemy człowieka zdrowego} (red.; 2005), 
\textit{Psychologiczne aspekty doświadczania żałoby} (red.; 2009). \\

{\noindent
\textbf{Ks. dr hab., prof. nadzw. Zenon \oUchnast}\\
\footnotesize Katedra Psychologii Ogólnej\\
Instytut Psychologii\\
Wydział Filozoficzny \\
Akademia Ignatianum w Krakowie\\
ul. Kopernika 26 \\
31--501 Kraków\par}

Filozof w~zakresie psychologii ogólnej. 
Emerytowany długoletni profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 
im. Jana Pawła~II (w~latach 1992-2007 kierownik Katedry Psychologii 
Ogólnej). 
Od 2007 r. kierownik Katedry Psychologii Różnic Indywidualnych 
i~Diagnostyki Psychologicznej Wyższej Szkoły Biznesu --- National Louis 
University w~Nowym Sączu (w~latach 2009-2011 Dziekan Wydziału 
Psychologii). 
Kierownik Katedry Psychologii Ogólnej Akademii Ignatianum. 
Prowadzi wykłady z~historii psychologii, psychometrii, psychologii 
różnic indywidualnych, psychologii charakteru i~psychologii osoby. 
 
\textit{\textbf{Zainteresowania naukowe:}} teorie psychologiczne; teorie 
osobowości; historia psychologii; przyrodnicze i~humanistyczne 
paradygmaty w~psychologii; osobowościowe uwarunkowania adekwatnego 
funkcjonowania --- samoaktualizacji i~rozwoju; charakter człowieka; 
współczesne typologie charakteru i~psychometryczna diagnoza typów 
charakteru; metody kwestionariuszowe w~zastosowaniu do opisu osobowości 
w~aspekcie jej dojrzałości i~potencjonalności rozwojowych. 

Kwestionariuszowe metody badań charakterologicznych wymiarów 
osobowości obejmują: 
\begin{itemize}
	\item 
    \textit{Kwestionariusz Poczucia Bezpieczeństwa i~Prężności Osobowej} 
(KPB-PO).
    \item
	\textit{Kwestionariusz Empatii Osobowej} (KEmO).
    \item
	\textit{Kwestionariusz Stylów Aktualizacji Siebie} (KSAS) --- pomiar 
	personalnej i~apersonalnej aktualizacji siebie, zdolności do 
	samomotywowania się (woli) do aktualizacji siebie oraz synergicznej 
	aktualizacji siebie (skala strukturalna).
    \item
	\textit{Kwestionariusz Kompetencji Temporalnych} (KKT).
    \item
	\textit{Kwestionariusz Psychologiczny Typów Charakteru} (KPTCh) --- 
	czynnikowa operacjonalizacja dziewięciu typów osobowości wyróżnianych 
	w~terminach Enneagramu.
    \item
	\textit{Kwestionariusz Stylów Działania} (KSD) --- pomiar orientacji 
	na współdziałanie \textit{vs.} zabezpieczanie się i~manipulowanie 
	innymi oraz możliwość empirycznej typologii charakteru w~terminach 
	czterech stylów działania: synergiczny-proaktywny, ostrożny-lojalny, 
	rywalizujący-sprytny oraz pasywny-dostosowujący się.
\end{itemize}


\textit{\textbf{Autor lub redaktor}} m.in. następujących książek: 
\textit{La tendance à l’actualisation du “moi” selon Carl Rogers 
et l’importance de son développement dans l’éducation } (1969), 
\textit{Humanistyczna orientacja w~psychologii osobowości} (1983), 
\textit{Two meanings of holism in psychological interpretations} (1986), 
\textit{Norma psychologiczna. Perspektywy spojrzeń} (red.; 1998), 
\textit{Psychology of time. Theoretical and empirical approaches} 
(red.; 2006), 
\textit{Współdziałanie-rywalizacja. Wybrane zagadnienia z~psychologii 
kierowania} (red., 2008), 
\textit{Synergia w~relacjach interpersonalnych i~w~organizacjach: 
Wybrane zagadnienia z~psychologii kierowania} (red.; 2009), 
\textit{Synergia a~dobro wspólne: Wybrane zagadnienia z~psychologii 
kierowania} (red.; 2012). 

\end{elementlit}
