Rocznik Filozoficzny Ignatianum https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi <p>W Roczniku są publikowane prace filozoficzne obejmujące zagadnienia z pogranicza filozofii i innych nauk, zwłaszcza matematyczno-przyrodniczych, humanistycznych i społecznych.</p> Wydawnictwo Ignatianum w Krakowie pl-PL Rocznik Filozoficzny Ignatianum 2300-1402 <p>Rocznik przyjmuje do druku wyłącznie materiały, które nie wchodzą w żaden konflikt interesów, żaden konflikt z prawem autorskim itp. Redakcja prowadzi działania przeciw: plagiatom, <em>ghostwriting</em><sup>1</sup>, <em>guest/honorary authorship</em><sup>2</sup> itp. Autor pracy zbiorowej, który jest pierwszy na liście, bierze na siebie odpowiedzialność i ma obowiązek przedstawić wkład wszystkich współautorów. Jeśli publikacja powstała dzięki dedykowanym środkom finansowym, należy ujawnić to np. w Podziękowaniu, przypisie itp. Ew. przedruki wymagają jawnego zgłoszenia i okazania odpowiedniego pozwolenia wydawniczego. Autorzy / Recenzenci nierzetelni narażają się na reakcję właściwą stosownym instytucjom.</p><p>______</p><p><sup>1</sup> Ma to miejsce, gdy osoba mająca istotny wkład jest pominięta na liście Autorów czy w Podziękowaniu.<br /> <sup>2</sup> Zachodzi, gdy na liście autorskiej pojawia się osoba mająca znikomy/żaden udział w pracy.</p> Pierwsze próby wyjaśnienia zjawisk elektrycznych i magnetycznych https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/1215 Filozofię można nazwać „matką” naukowych teorii: czysto empirycznych i czysto matematycznych. Historia elektryczności i magnetyzmu ukazuje ważne jednoczenie się obu podejść. Unifikacja dokonująca się w nauce pozwala oczyszczać filozofię z mitycznych naleciałości, zaś nauce daje realistyczne odniesienie do świata, bez którego groziłby jej pusty formalizm. Omawiane tu problemy ukazują, że formy (struktury) matematyczne są właściwą bazą dla nauki i przez to wskazują na filozoficzną, racjonalnie precyzyjną podstawę (logos) naszej rzeczywistości. Robert Janusz Copyright (c) 2018 Wydawnictwo Ignatianum http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by 2019-01-17 2019-01-17 24 2 7 39 10.5281/zenodo.2542179 Dynamika rozwojowa jako podstawowy behawior istot żywych w koncepcji życia Piotra Lenartowicza SJ https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/1223 Patrząc na osobnika z perspektywy jego rozwoju. można powiedzieć, że w swej najgłębszej istocie jest on nie tyle i nie przede wszystkim całościową funkcjonalną strukturą, która przejawia życie, ile jest raczej żywą dynamiką, której jednym z zasadniczych przejawów jest zintegrowane budowanie, odbudowywanie (nieustanna przemiana metaboliczna), naprawianie (regeneracja) i modyfikowanie różnorakich skorelowanych struktur ciała, czyli maszyn molekularnych, organelli i organów, które warunkują zachodzenie różnorodnych procesów biochemicznych i fizjologicznych oraz umożliwiają selektywne interakcje ze środowiskiem abiotycznym i biotycznym. Dynamika rozwojowa — w przekonaniu Lenartowicza — jest podstawowym behawiorem każdej istoty żywej i powinna być fundamentem kształtowania właściwej koncepcji życia. Jolanta Koszteyn Copyright (c) 2018 Wydawnictwo Ignatianum http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by 2019-01-17 2019-01-17 24 2 40 56 10.5281/zenodo.2542193 Teorie prawdy: klasyczna, korespondencyjna i semantyczna — próba uściślenia relacji https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/1217 Pośród wielu teorii prawdy tę najdłużej i najbardziej eksplorowaną stanowi niewątpliwie jej klasyczne ujęcie. W jego obrębie powstały również, podobne klasycznej, teorie korespondencyjna i semantyczna. Dla wielu filozofów terminy te wydają się synonimiczne, co stanowi rację powstania niniejszego artykułu. Analiza rodzajów związku pomiędzy językiem a światem, które wprowadzają różne teorie uznawane za klasyczne, ma służyć wyeksponowaniu różnic pomiędzy tymi teoriami. Przedstawiona zostaje również propozycja ustanowienia podziału, który w sposób ścisły i prosty usystematyzuje rozumienie klasycznej, korespondencyjnej i semantycznej teorii prawdy. Jakub Pruś Copyright (c) 2018 Wydawnictwo Ignatianum http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by 2019-01-17 2019-01-17 24 2 57 83 10.5281/zenodo.2542205 Józefa Życińskiego koncepcja emergencji https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/1224 Emergentyzm jest teorią, która wyjaśnia mechanizm ewolucyjnych zmian zachodzących w przyrodzie. W tej teorii podkreśla się, że nowe funkcje i właściwości pojawiające się na wyższych poziomach złożonych systemów są nieredukowalne do tych na niższych poziomach, ale uwzględniają funkcje i właściwości niższych poziomów złożoności. Teoria emergencji wyjaśnia, w jaki sposób z wielu względnie prostych składników powstają (pojawiają się) złożone systemy. Idea emergentyzmu występuje w pismach filozoficznych Józefa Życińskiego w kontekście dyskusji o możliwości takiej interpretacji procesów ewolucyjnych, w której biologiczną teorię ewolucji można połączyć w spójny sposób z teologiczną doktryną o Bogu, Stwórcy wszechświata. W artykule przedstawiono główne idee sformułowane przez Życińskiego na temat tej teorii. Pierwsza część zawiera charakterystykę pewnych podstawowych pojęć, takich jak emergencja, superweniencja, przyczynowość odgórna; w drugiej części omówiono implikacje koncepcji Życińskiego, ważne dla rozumienia naturalizmu metodologicznego i ontologicznego. Krzysztof Piekarski Copyright (c) 2018 Wydawnictwo Ignatianum http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by 2019-01-17 2019-01-17 24 2 84 107 10.5281/zenodo.2542209 Piotr Skarga rzecznikiem sprawiedliwych praw i właściwie pojętej wolności w Rzeczypospolitej (na podstawie „Kazań sejmowych”) https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/1225 Artykuł opisuje widzenie praw i wolności w Kazaniach sejmowych Piotra Skargi. We wstępie ukazano dzieło jezuity w kontekście innych traktatów społeczno-politycznych XVI wieku. We właściwej części artykułu przedstawiono rozumienie praw przez kaznodzieję. Zaprezentowano różne ich kategorie. Następnie dowiedziono konieczności istnienia ustaw państwowych. Kolejno przybliżono cechy dobrych praw, czyli: sprawiedliwość, krzewienie cnoty i obronę czci Boskiej. Ukazano błędy w polskim prawodawstwie, wśród których na plan pierwszy wysuwa się zniesienie jurysdykcji sądów duchownych oraz pobłażliwe traktowanie morderców. Zobrazowano zależność praw od obyczajów. Podkreślono znaczenie odpowiedniej władzy wykonawczej i przedstawiono kilka uwag w sprawie sądownictwa. W następnej części pracy przybliżono wizję wolności w dziele Skargi. Ukazano więc wartość złotej wolności szlacheckiej ze wskazaniem nieprawidłowości w jej pojmowaniu. Podniesiono złe traktowanie chłopów. Zwrócono uwagę na zagrożenia płynące ze strony innowierców. Kolejno przedstawiono cztery rodzaje wolności. Potem dowiedziono istnienia związku praw i wolności. Wykazano, że do zniewolenia często prowadzi grzech i dlatego należy zapewnić prawne wsparcie religii (katolickiej). Zobrazowano, że rolą praw jest ograniczenie sprawujących władzę — by nie naruszali autonomii innych. Stwierdzono, iż sprawiedliwe prawa mają chronić wszystkich członków narodu. Na końcu dowiedziono, iż posłuszeństwo prawu współgra z koncepcją wolności chrześcijańskiej — w jej tradycyjnym rozumieniu. Joanna Marszk Copyright (c) 2018 Wydawnictwo Ignatianum http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by 2019-01-17 2019-01-17 24 2 108 131 10.5281/zenodo.2542211 Ulepszanie człowieka — perspektywa filozoficzna https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/1220 Ulepszanie człowieka — perspektywa filozoficzna Natalia Kaleta Copyright (c) 2018 Wydawnictwo Ignatianum http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by 2019-01-17 2019-01-17 24 2 132 138 10.5281/zenodo.2542215 Is Materialism a Consequence of Natural Science? https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/1221 Naturalism is neither a consequence nor a presupposition of natural science in a threefold way: (1) the principle of matter, (2) the principle of supervenience and (3) the principle of the causal closure of the world are metaphysical principles. They are true, if naturalism is true. So, if you are a naturalist, you should find reasons for your worldview which are independent from natural science. But it is hard to see how this could work. Hans-Dieter Mutschler Copyright (c) 2018 Wydawnictwo Ignatianum http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by 2019-01-17 2019-01-17 24 2 139 149 10.5281/zenodo.2542217 Informacje https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/1222 Informacje Redakcja RFI Copyright (c) 2018 Wydawnictwo Ignatianum http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by 2019-01-17 2019-01-17 24 2 150 150 10.5281/zenodo.2542219