Skutki „wschodnioeuropejskiej wojny trzydziestoletniej ” (1654–1686) na terenach ukraińskich

Abstrakt

Zgodnie z decyzją Rady Perejasławskiej z 1654 roku, Ukraina dobrowolnie weszła w unię z Rosją, co zapoczątkowało wybuch „wschodnioeuropejskiej trzydziestoletniej wojny” (1654–1686) między Rosją a Rzecząpospolitą Obojga Narodów o kontrolę nad ziemiami ukraińskimi. Od 1657 roku, po śmierci Bohdana Chmielnickiego, ukraińscy hetmani toczyli walkę o władzę, często przy wsparciu polskiej, osmańskiej lub rosyjskiej interwencji. W historiografii ukraińskiej ten tragiczny okres określany jest mianem „Ruiny”. Traktat andruszowski z 1667 roku oficjalnie podzielił ziemie ukraińskie wzdłuż Dniepru: Lewobrzeżna Ukraina pozostała pod panowaniem Romanowów, natomiast Prawobrzeżna wróciła do Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wiadomość o podziale wstrząsnęła kozacką starszyzną, a rząd rosyjski oskarżono o poważną zdradę ugody perejasławskiej. Traktat andruszowski, później potwierdzony jako „pokój wieczysty” w 1686 roku, zwrócił Prawobrzeżną Ukrainę – z wyjątkiem Kijowa – Polsce, gdzie pozostawała, choć nie bez konfliktów i sporów, aż do II rozbioru w 1793 roku. Włączenie poszczególnych regionów Ukrainy do odmiennych organizmów politycznych i stref kulturowych doprowadziło do długotrwałych różnic w ich rozwoju historycznym.