Monarchie jagiellońskie w Kancelarii Apostolskiej.

Procedury wyszukiwania i udostępniania informacji o Europie Środkowej w archiwach watykańskich

Abstrakt

Artykuł przedstawia nową metodę przeszukiwania i publikowania materiałów zawartych w księgach Kancelarii Apostolskiej z przełomu XV i XVI wieku, opartą na systematycznym wykorzystaniu indeksów archiwalnych oraz narzędzi cyfrowych. Tradycyjna metoda pracy ze źródłami papieskimi jest niezwykle czasochłonna i mało efektywna. Choć badania w Archiwum Watykańskim prowadzone są od niemal 150 lat, nadal brakuje nowoczesnych pomocy archiwalnych i edycji cyfrowych, które umożliwiłyby wykorzystanie tego zasobu w badaniach nad końcem XV i początkiem XVI wieku. Na przykładzie polskich spraw z pontyfikatów Sykstusa IV, Innocentego VIII i Aleksandra VI autor pokazuje, jak historyczne indeksy do serii Registra Lateranensia i Registra Vaticana, uzupełnione o ukierunkowane poszukiwania w Registra Supplicationum, mogą być skutecznie wykorzystane do identyfikacji i katalogowania zachowanego materiału źródłowego. Zastosowana procedura pozwoliła na odnalezienie ponad tysiąca wpisów dotyczących Polski w ciągu jednego miesiąca – wynik, który w tradycyjnych warunkach wymagałby dekad pracy. Analiza porównawcza z Repertorium Germanicum potwierdziła wysoką skuteczność metody, umożliwiającą odnalezienie ponad 85% bulli zachowanych w registrach. W artykule zaproponowano również model cyfrowej publikacji zebranych danych zgodny ze standardami FAIR i Linked Open Data (LOD). Model ten umożliwia stopniowe publikowanie materiału – od podstawowych metadanych po pogłębione analizy poszczególnych dokumentów – oraz integrację różnych projektów badawczych. Tym samym rozwiązanie to usprawnia komunikację naukową i zwiększa efektywność prac. Choć metoda została przetestowana na materiale polskim, ma charakter uniwersalny i może być zastosowana do innych obszarów Europy.