Morze jako źródło inspiracji i siła niszcząca w Zwierciadle morza Conrada

Abstrakt

Conrad, spędziwszy większą część życia na statkach, wyraził swoją wdzięczność morzu, jego ludziom i statkom w Zwierciadle morza (1906). W specyficzny, realistyczny i impresjonistyczny sposób Conrad przedstawia naturę – morze – obojętną wobec człowieka, jako zwierciadło życia, ludzkiego sumienia i problemów. Płynna i zmienna moc wody, która sama w sobie jest bezbarwna, znakomicie nadaje się do eksperymentów ze światłem i kolorem w sposób nieodbiegający od impresjonistycznego posługiwania się światłem i cieniem. Woda symbolizuje również więź między człowiekiem a statkiem; odbija zarówno kształt statku, jak i jego pasażera. Conrad przedstawia świat przyrody jako ślepą walkę o przetrwanie, przekształconą w życiu człowieka w walkę o dominację. Ciekawe, że morze, pomimo całego swojego ogromu i obojętności na los człowieka, pomimo wszystkich ciosów, jakie zadaje żeglarzowi, wciąż może być miejscem romansu. Stosunek Conrada do morza wydaje się zatem niejednoznaczny i oscyluje między nienawiścią a miłością, ale najczęściej stanowi mieszaninę tych dwóch emocji. Morze, niezależnie od tego, pod jaką postacią się pojawia – czasem życzliwe i nieszkodliwe, często podstępne, a zazwyczaj obojętne i niesprawiedliwe – najczęściej objawia się w swoim okrucieństwie. Mimo tego Zwierciadło morza ukazuje wizję człowieka zafascynowanego morzem, postrzegającego je jako test swoich możliwości.