Piotr Skarga rzecznikiem sprawiedliwych praw i właściwie pojętej wolności w Rzeczypospolitej (na podstawie „Kazań sejmowych”)

Joanna Marszk

Abstrakt


Artykuł opisuje widzenie praw i wolności w Kazaniach sejmowych Piotra Skargi. We wstępie ukazano dzieło jezuity w kontekście innych traktatów społeczno-politycznych XVI wieku. We właściwej części artykułu przedstawiono rozumienie praw przez kaznodzieję. Zaprezentowano różne ich kategorie. Następnie dowiedziono konieczności istnienia ustaw państwowych. Kolejno przybliżono cechy dobrych praw, czyli: sprawiedliwość, krzewienie cnoty i obronę czci Boskiej. Ukazano błędy w polskim prawodawstwie, wśród których na plan pierwszy wysuwa się zniesienie jurysdykcji sądów duchownych oraz pobłażliwe traktowanie morderców. Zobrazowano zależność praw od obyczajów. Podkreślono znaczenie odpowiedniej władzy wykonawczej i przedstawiono kilka uwag w sprawie sądownictwa. W następnej części pracy przybliżono wizję wolności w dziele Skargi. Ukazano więc wartość złotej wolności szlacheckiej ze wskazaniem nieprawidłowości w jej pojmowaniu. Podniesiono złe traktowanie chłopów. Zwrócono uwagę na zagrożenia płynące ze strony innowierców. Kolejno przedstawiono cztery rodzaje wolności. Potem dowiedziono istnienia związku praw i wolności. Wykazano, że do zniewolenia często prowadzi grzech i dlatego należy zapewnić prawne wsparcie religii (katolickiej). Zobrazowano, że rolą praw jest ograniczenie sprawujących władzę — by nie naruszali autonomii innych. Stwierdzono, iż sprawiedliwe prawa mają chronić wszystkich członków narodu. Na końcu dowiedziono, iż posłuszeństwo prawu współgra z koncepcją wolności chrześcijańskiej — w jej tradycyjnym rozumieniu.

Słowa kluczowe


prawo; wolność; zgoda; sprawiedliwość

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Arystoteles, Polityka, [red. & przeł.] L. Piotrowicz, Wrocław, Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, De Agostini Polska, 2005.

Balon, M., Ks. Piotr Skarga. Mała biografia, Kraków: Rafael, 2011.

Cycero, M. T., Wybór pism naukowych, [red.] M. Plezia, S. Sandler & J. Hulewicz, [przeł.] K. Wisłocka-Remerowa, (Biblioteka Narodowa, Seria 2, nr 52), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1954.

Kochanowski, J., Dzieła polskie, [red.] J. Krzyżanowski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980.

Kot, S., Wstęp. [w:] Skarga, P., Kazania sejmowe, [red.] S. Kot, (Biblioteka Narodowa, Serja 1, Nr 70), Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1925, s. I–XCVI.

Markiewicz, H. & A. Romanowski, [red.] Skrzydlate słowa: wielki słownik cytatów polskich i obcych, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005.

Mitera, S., Indywidualność twórcza Skargi, Kraków: Drukarnia i stereotypia E. i Dr. K. Koziańskich, 1913, url: http://pbc.gda.pl/dlibra/doccontent?id=43897.

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych. Biblia Tysiąclecia, wyd. 3 (poprawione), Poznań, Warszawa: Wydawnictwo Pallottinum, 1980.

Platon, Prawa, [red. & przeł.] M. Maykowska, Warszawa: Alfa-Wero, 1997.

Sandel, J., Zagadnienie patriotyzmu w „Kazaniach sejmowych” Skargi, [w:] XIV Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1913, Buczacz: Nakładem Funduszu Naukowego, 1913, s. 3–30, url: http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/publication?id=354.

Skarga, P., Kazania na niedziele i święta całego roku Piotra Skargi, Nowe wydanie J.N. Bobrowicza, t. I, Lipsk: Księgarnia Zagraniczna, 1843.

Skarga, P., Kazania sejmowe, [red.] J. Tazbir & M. Korolko, (Biblioteka Narodowa, Seria 1, nr 70), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995.

Skarga, P., Kazania sejmowe, także Wzywanie do pokuty obywatelów Korony Polskiej, Kraków: Nakład Wydawnictwa Biblioteki Polskiej, 1857, url: https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/ 24772/edition/34210/content?ref=desc.

Skarga, P., Obrona Jezuitów, niegdyś przez Xiędza Piotra Skargę pod tytułem: Próba Zakonu Societatis Jesu, roku 1607 wydana, a teraz dla publiczney wiadomości przedrukowana, Warszawa: Drukarnia Wiktora Dąbrowskiego, 1814, url: http://dlibra.kul.pl/dlibra/doccontent?id=1092.

Tazbir, J., Wstęp. [w:] Skarga, P., Kazania sejmowe, [red.] J. Tazbir & M. Korolko, (Biblioteka Narodowa, Seria 1, nr 70), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995, s. III–XCVIII.

Tomasz z Akwinu, św., Suma teologiczna. Prawo, [przeł.] P. Bełch, t. 13, Londyn: Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, 1986.

Winkler, E., Myśli polityczne X. Piotra Skargi, Warszawa: Główny Skład w Księgarni M. Arcta, 1913, url: http://pbc.biaman.pl/dlibra/doccontent?id=30707.

Zielonka, Z., Laudacja Piotra Skargi: czy i czym zasłużył sobie Skarga na miano Wielki, [w:] Ks. Piotr Skarga SJ w roku jubileuszowym 2012, [red.] K. Krawiec-Złotkowska, Słupsk, Radom: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, Instytut Technologii Eksploatacji – PIB, 2014, s. 15–28.




DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.2542211

##submission.copyrightStatement##

##submission.licenseURL##: http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by


PL ISSN 2300-1402

Rocznik Filozoficzny Ignatianum * The Ignatianum Philosophical Yearbook * Annuarium Philosophicum Ignatianum

Przeglądający nasze strony, zgadzają się na [ciasteczka-cookies]. Zob. [Polityka prywatności].