Fornax Babylonica
Tyrania Zhang Xianzhonga w relacjach jezuitów spisanych przez Tomasza Dunina Szpota
Abstrakt
Artykuł analizuje sposób przedstawienia rządów Zhang Xianzhonga (張獻忠, 1606–1647) w relacji jezuity Tomasza Dunina Szpota, zachowanej w rękopisie Collectanea Historiae Sinensis (Jap. Sin. 104). Zhang, jeden z głównych przywódców rebelii schyłkowego okresu dynastii Ming, ustanowił swoje rządy w Syczuanie w 1644 roku, gdzie jego panowanie było w źródłach zarówno chińskich, jak i europejskich kojarzone ze skrajną przemocą i zniszczeniem na wielką skalę. Artykuł dowodzi, że Szpot nie ogranicza się jedynie do rejestrowania tych wydarzeń, lecz aktywnie je przekształca, ujmując w ramy zaczerpnięte z tradycji klasycznej i biblijnej. Za pomocą języka dyskursu antytyrannicznego oraz odniesień do Pisma Świętego i tradycji klasycznej Zhang Xianzhong zostaje ukazany jako paradygmatyczny, obłąkany tyran, którego rządy ucieleśniają załamanie porządku politycznego i moralnego. Umieszczając narrację Szpota w szerszym kontekście historiografii jezuickiej, artykuł pokazuje, w jaki sposób wczesnonowożytne piśmiennictwo misyjne przekształcało epizody masowej przemocy w formę refleksji moralnej i teologicznej. W ten sposób podkreśla rolę ram interpretacyjnych w mediowaniu spotkań międzykulturowych oraz w kształtowaniu europejskiego rozumienia katastrofy politycznej w Chinach epoki wczesnonowożytnej.
Copyright (c) 2026 Ignatianum University in Cracow
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Rocznik przyjmuje do druku wyłącznie materiały, które nie wchodzą w żaden konflikt interesów, żaden konflikt z prawem autorskim itp. Redakcja prowadzi działania przeciw: plagiatom, ghostwriting1, guest/honorary authorship2 itp. Autor pracy zbiorowej, który jest pierwszy na liście, bierze na siebie odpowiedzialność i ma obowiązek przedstawić wkład wszystkich współautorów. Jeśli publikacja powstała dzięki dedykowanym środkom finansowym, należy ujawnić to np. w Podziękowaniu, przypisie itp. Ew. przedruki wymagają jawnego zgłoszenia i okazania odpowiedniego pozwolenia wydawniczego. Autorzy / Recenzenci nierzetelni narażają się na reakcję właściwą stosownym instytucjom.
______
1 Ma to miejsce, gdy osoba mająca istotny wkład jest pominięta na liście Autorów czy w Podziękowaniu.
2 Zachodzi, gdy na liście autorskiej pojawia się osoba mająca znikomy/żaden udział w pracy.
