Znaczenie nowoczesnych metod cyfrowych dla badań nad misjami jezuickimi w Chinach

Abstrakt

Niniejszy artykuł podejmuje problematykę zastosowania nowoczesnych narzędzi cyfrowych w badaniach nad dziedzictwem jezuickim w zakresie misji w Chinach na przykładzie projektu edycji krytycznej dzieła Historia Sinarum Imperii (HSE) Tomasza Szpota Dunina SJ. Wychodząc od teoretycznych założeń humanistyki cyfrowej, rozumianej nie jako odrębna dyscyplina, lecz strategia badawcza, autor analizuje kompletny „cyfrowy workflow” wykorzystywany w projekcie, od digitalizacji i transkrypcji HTR (Handwritten Text Recognition), przez strukturyzację i krytyczną edycję tekstu w środowisku Classical Text Editor (CTE), aż po zaawansowaną analizę korpusową i eksperymentalne wykorzystanie modeli językowych (LLM) i technologii RAG. Celem pracy jest wykazanie, że integracja technologii w procesie badawczym nie prowadzi do zastąpienia badacza, lecz do poszerzenia jego zasobów poznawczych, co pozwala na wydajną interpretację źródeł o znacznej objętości i złożoności. Nowe możliwości, które otwierają się przed badaczem tekstów archiwalnych wykorzystującym metody z zakresu humanistyki cyfrowej, są w tymże kontekście tak samo istotne jak właściwe dobranie środków i technologii odpowiednich do realizowania ustalonych celów badawczych.