Jak prezentować wzornictwo?

Ekspozycje polskich mebli w latach 1945–1970

Abstract

Przegląd ekspozycji został ujęty w porządku chronologicznym, co umożliwia uchwycenie przemian w sposobach prezentacji mebli oraz zmieniających się koncepcji estetycznych i funkcjonalnych. Przeprowadzona kwerenda pozwoliła zidentyfikować kilka modeli wystawienniczych. Pierwszy z nich ma charakter tradycyjny – polegał on na aranżowaniu wnętrz w przestrzeniach muzealnych przypominających fragmenty mieszkań lub pokoje o standardowych wymiarach. Często eksponowano także pojedyncze meble, zestawiając je z makietami, rysunkami projektowymi i planszami technologicznymi, co umożliwiało publiczności lepsze zrozumienie procesu ich powstawania. Drugi sposób prezentacji, wywodzący się jeszcze z lat 30. XX wieku, polegał na urządzaniu rzeczywistych wnętrz mieszkalnych w nowo wzniesionych budynkach. Tego rodzaju ekspozycje miały ukazać praktyczne zastosowanie nowoczesnych mebli i zasad racjonalnego projektowania w życiu codziennym. Nowym zjawiskiem, wyraźnie zarysowującym się po 1945 roku, było wykorzystanie wystaw jako narzędzia edukacyjnego i propagandowego. Ich organizatorzy starali się kształtować gusta społeczne, promować funkcjonalne i estetyczne urządzanie niewielkich przestrzeni oraz przekonywać do użycia mebli stanowiących symbol postępu i nowoczesności. Z przeprowadzonych analiz wynika jednak, że mimo ambitnych założeń ideowych i projektowych realizacja tych koncepcji napotykała poważne ograniczenia. W warunkach chronicznego niedoboru towarów oraz problemów z produkcją przemysłową mebli postulaty nowoczesnego, funkcjonalnego wyposażenia wnętrz często pozostawały jedynie w sferze planów i wystawowych wizji.