Niwelacja „dialektu znaków architektonicznych” na przykładzie zbudowanego środowiska Sudetów

The Case od the Built Environment of the Sudetes

Abstract

Celem artykułu jest ukazanie zachodzących obecnie zmian postaw w projektowaniu architektonicznym budynków zlokalizowanych w środowisku górskim o wybitnych walorach krajobrazowych. Zmiany te są pochodną odejścia od tradycyjnej estetyki i zastąpienia jej estetyką szczęścia, a także coraz bardziej popularną estetyką środowiskową. Rozważania zawarte w artykule oparto na obszernej literaturze dotyczącej architektury regionalnej i jej roli w kształtowaniu szeroko rozumianego środowiska życia człowieka, a także przemian krajobrazu kulturowego Sudetów. Jako metodę badawczą przyjęto analizę porównawczą literatury dotyczącej zmian w przestrzeni zbudowanej Sudetów. Poszerzono ją o obserwację najnowszych kreacji architektonicznych inspirowanych walorami kulturowymi subregionu. Pozwoliło to na określenie wpływu tradycyjnych wzorów – unikalnych oraz ściśle związanych z danym miejscem i jego społecznością – na formę nowej architektury. Współczesna architektura w kontekście regionalnym odnosi się do tradycji przekazywanej poprzez specyficzne znaki architektoniczne w różnorodny sposób, co dokumentują budynki, które można uznać za cytat, kopię, naśladownictwo, inspirację lub negację tradycyjnych wzorów. Te różnorodne i tak odmienne postawy są widoczne w nowych realizacjach architektonicznych w Sudetach, których estetyka zdaje się odchodzić od tradycyjnych zasad w stronę estetyki środowiskowej. W świetle przedstawionych przykładów wydaje się, że zapewnienie ładu przestrzennego w Sudetach może przynieść nie tyle powielanie tradycyjnych znaków morfologicznych, ile odwołanie się do kontekstu przyrodniczego postrzeganego w wymiarze ekologicznym.