Warszawskie czasopisma towarzystw naukowych jako narzędzie komunikacji naukowej w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku

Abstract

Artykuł poświęcony jest warszawskim czasopismom wydawanym przez towarzystwa naukowe w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku, rozpatrywanym jako narzędzia komunikacji naukowej. Celem badania jest określenie ich struktury, funkcji oraz roli w obiegu informacji naukowej. Podstawę źródłową stanowi 11 tytułów prasowych związanych z działalnością warszawskich towarzystw naukowych, reprezentujących różne dziedziny wiedzy: „Farmacja”, „Ogrodnik Polski”, „Pamiętnik Fizjograficzny”, „Pamiętnik Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego”, „Rocznik Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim”, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego”, „Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego”, „Rocznik Towarzystwa Ogrodniczego Warszawskiego”,

„Sprawozdania Polskiego Towarzystwa Badań nad Dziećmi”, „Wiadomości Farmaceutyczne” oraz „Ziemia”. W badaniu przeprowadzono analizę zawartości czasopism, uwzględniając ich układ wewnętrzny, profil oraz sposoby komunikowania wiedzy naukowej. Uwzględniono publikowane na łamach pism rozprawy naukowe, materiały sprawozdawcze i organizacyjne, przeglądy piśmiennictwa, a także informacje o krajowych i międzynarodowych kontaktach środowiska naukowego. Ustalono, że czasopisma towarzystw naukowych poza upowszechnianiem wyników badań pełniły istotną funkcję w dokumentowaniu, organizowaniu i integrowaniu życia naukowego. Nie wykształcił się przy tym jeden model periodyku naukowego. Struktura i zawartość pisma zależała od profilu dyscyplinarnego oraz charakteru instytucji wydającej. Warszawskie czasopisma tworzyły zatem zróżnicowany system komunikacji, służący wymianie wiedzy, dokumentowaniu dorobku i integracji środowiska naukowego.