Konstruowanie hybrydowego pejzażu pamięci Węgierska topografia pamięci w habsburskiej Galicji podczas I wojny światowej

Abstrakt

Artykuł analizuje kulturowe i przestrzenne praktyki upamiętniania węgierskich żołnierzy w Galicji podczas I wojny światowej, koncentrując się na bitwie pod Łapanowem–Limanową (2–12 grudnia 1914) i dwóch konkurujących modelach pamięci w monarchii habsburskiej: narodowym i imperialnym. Bitwa, będąca jednym z nielicznych sukcesów militarnych na froncie wschodnim, została szybko zawłaszczona przez węgierską propagandę i przekształcona w symbol bohaterstwa, ofiary i tożsamości narodowej. Proces upamiętniania rozpoczął się już w trakcie wojny i rozwijał się równolegle w dwóch narracjach: węgierskiej, gloryfikującej żołnierzy, oraz imperialnej, sakralizującej poległych w duchu ponadnarodowej jedności dynastii. Pierwsza część omawia węgierskie relacje wojenne autorstwa korespondentów i lekarza wojskowego, ukazujące bitwę jako akt poświęcenia i braterstwa, przekształcający traumę w mit narodowy. Druga część skupia się na praktykach imperialnych, zwłaszcza budowie cmentarza wojennego na wzgórzu Jabłoniec koło Limanowej, zaprojektowanego przez administrację habsburską. Choć była to inicjatywa imperialna, mocno podkreślano w niej rolę Węgrów, symbolicznie akcentując ich wkład w obronę monarchii. Praktyki te miały wzmacniać spójność imperium i lojalność wobec Wiednia. Dawne pola bitew stały się przestrzeniami pamięci, gdzie krzyżowały się narracje narodowe i imperialne.