Korporacjonizm katolicki – analiza krytyczna
Abstrakt
Artykuł stanowi merytoryczną krytykę koncepcji korporacjonizmu katolickiego jako propozycji ustroju gospodarczego, przeprowadzoną w kontekście doktryny społecznej Kościoła oraz dorobku myślicieli katolickich. Według przeprowadzonej analizy utożsamianie korporacjonizmu z katolickim stanowiskiem w kwestiach gospodarczych zawiera fundamentalne nieporozumienie. Idea korporacjonizmu stanowiła projekt przede wszystkim mający cele społeczne i polityczne, a dopiero w drugim rzędzie gospodarcze. W swej konstrukcji uwikłana jest w sprzeczności oraz nie uwzględnia realnego stanu etycznego społeczeństwa. Ponadto gospodarcza rola postulowanych struktur jest jedynie pośrednia – jako instrumentu wprowadzania pożądanych zmian. Instrumentu – a nie istotnego ich przedmiotu czy tym bardziej ich kwintesencji. Niepowodzenie korporacjonizmu spowodowało dyskredytację katolickich propozycji dotyczących gospodarki i przyczyniło się do wycofania Kościoła z aktywnej roli w tej sferze na rzecz akceptacji liberalnego kapitalizmu.
Bibliografia
Corporatism and Fascism, red. Antonio Costa Pinto (London: Routledge, 2017). Doboszyński Adam, Gospodarka narodowa (Warszawa: nakł. Tow. Wyd. Patria, 1934).
Handbook on the history of economic analysis, t. III: Developments in major fields of economics, red. Faccarello Gilbert, Kurz D. Heinz (Cheltenham–Northampton: Edward Elgar Publishing, 2016).
Hayek v. Friedrich August, Indywidualizm i porządek ekonomiczny (Warszawa: Aletheia, 2018).
Mueller Franz Hermann, Heinrich Pesch, Sein Leben und seine Lehre (Köln: J.P. Bachem, 1980).
Mulcahy Richard E., The Economics of Heinrich Pesch (New York: Henry Holt and Co., 1952).
Pesch Heinrich, Lehrbuch der Nationalökonomie, t. 2 (Freiburg im Breisgau: Herder & Co., 1925).
Pesch Heinrich, Lehrbuch der Nationalökonomie, t. 4 (Freiburg im Breisgau: Herder & Co., 1922).
Pesch Heinrich, Lehrbuch der Nationalökonomie, t. 5 (Freiburg im Breisgau: Herder & Co., 1923).
Pesch Heinrich, Liberalism, Socialism and Christian Social Order, t. 2, tłum. Rupert Ederer (Lewiston: The Edwin Mellen Press, 2000) Piwowarczyk Jan, Katolicka etyka społeczna, t. 1 (Londyn: Veritas, 1960).
Piwowarczyk Jan, Katolicka etyka społeczna, t. 2 (Londyn: Veritas, 1963).
Piwowarczyk Jan, Korporacjonizm i jego problematyka (Poznań: Rada Społeczna przy Prymasie Polski, 1936).
Piwowarczyk Jan, Współczesne kierunki społeczne (Kraków: nakł. Związku Stowarzyszeń Katolickich Robotników Diecezji Krakowskiej, 1927).
Roszkowski Antoni, Katolicyzm społeczny (Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1932).
Roszkowski Antoni, Korporacjonizm katolicki (Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1932).
Strzeszewski Czesław, Ewolucja katolickiej nauki społecznej (Warszawa: Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych, 1978).
Strzeszewski Czesław, Katolicka nauka społeczna (Warszawa: Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych, 1985).
Strzeszewski Czesław, Korporacyjna budowa oszczędności, kredytu i pieniądza (Lublin: b.w., 1939).
Wóycicki Aleksander, Ku ustrojowi korporacyjnemu (Lwów: b.w., 1938). Wuwer Arkadiusz, Zasada subsydiarności. Perspektywa nauczania społecznego Kościoła (Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2011).
Kropidłowski Zdzisław, „Korporacja, bractwo czy cech?”, Zeszyty Naukowe KUL 39/1-2 (153-154) (1996): 107–126.
Mazurek Franciszek Janusz, „Henryka Pescha koncepcja solidaryzmu społecznego”, Roczniki Nauk Społecznych 5 (1977): 25–49.
Morck Randall, Yeung Bernard, „Corporatism and the Ghost of the Third Way”, Capitalism and Society 5/3 (2010): 1–59.
Nell-Breuning v. Oswald, „Heinrich Pesch Today”, Forum for Social Economics 6/1 (1976): 43–46.
Nell-Breuning v. Oswald, „Vocational Groups and Monopoly”, Review of Social Economy 9/2 (1951): 89–110.
Roszkowski Antoni, „Idea korporacyjna”, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny (1932): 179–197.
Solari Stefano, „The corporative third way in Social Catholicism (1830 to 1918)”, The European Journal of the History of Economic Thought 17/1 (2010): 87–113.
Halevi Joseph, „Corporatism”, w: The New Palgrave Dictionary of Economics (London: Palgrave Macmillan, 1987), 1–3.
Leon XIII, Encyklika „Rerum novarum”, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. Marian Radwan (Rzym–Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996), 63–92.
Pius XI, Encyklika „Divini redemptoris”, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. Marian Radwan (Rzym–Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996), 169–200.
Pius XI, Encyklika „Quadragesimo anno”, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. Marian Radwan (Rzym–Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996), 105–146.
Copyright (c) 2026 Uniwersytet Ignatianum w Krakowie
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Rocznik przyjmuje do druku wyłącznie materiały, które nie wchodzą w żaden konflikt interesów, żaden konflikt z prawem autorskim itp. Redakcja prowadzi działania przeciw: plagiatom, ghostwriting1, guest/honorary authorship2 itp. Autor pracy zbiorowej, który jest pierwszy na liście, bierze na siebie odpowiedzialność i ma obowiązek przedstawić wkład wszystkich współautorów. Jeśli publikacja powstała dzięki dedykowanym środkom finansowym, należy ujawnić to np. w Podziękowaniu, przypisie itp. Ew. przedruki wymagają jawnego zgłoszenia i okazania odpowiedniego pozwolenia wydawniczego. Autorzy / Recenzenci nierzetelni narażają się na reakcję właściwą stosownym instytucjom.
______
1 Ma to miejsce, gdy osoba mająca istotny wkład jest pominięta na liście Autorów czy w Podziękowaniu.
2 Zachodzi, gdy na liście autorskiej pojawia się osoba mająca znikomy/żaden udział w pracy.
