Błąd naturalistyczny - analiza i krytyka. Metaetyczne źródło sporu o naturalizowanie epistemologii

Barbara Trybulec

Abstrakt


W artykule analizuję zjawisko kryjące się pod nazwą "błąd naturalistyczny". Celem artykułu jest wykazanie, iż decyzja o niepopełnianiu "błędu naturalistycznego" (którą podejmują antynaturaliści) lub o uznawaniu go za proces nieunikniony (stanowisko naturalistyczne) jest podstawą każdej teorii norm epistemicznych, determinuje ona bowiem postawę epistemologa wobec źródeł owych norm oraz wobec kryteriów uzasadnionego przekonania. W celu uzasadnienia tej tezy badam możliwość przeprowadzenia dokładnej analogii pomiędzy metaetyczną a epistemologiczną wersją "błędu naturalistycznego". W pierwszej części artykułu wskazuję na argumenty w dyskusji metaetycznej, dotyczącej znaczenia i faktycznej błędności "błędu epistemologicznego". Rozważania zawarte w drugiej części artykułu są już "stricte" epistemologiczne. Podejmuję i uzasadniam w niej decyzję o wyborze "jakości" epistemicznej, którą będę traktować jako analogiczną do etycznej jakości "dobry". W tym celu określam relację zachodzącą pomiędzy prawdziwością i uzasadnieniem oraz argumentuję, iż druga z tych kategorii odgrywa istotniejszą rolę w analizach epistemologicznych. Następnie przenoszę spór o "błąd naturalistyczny" na grunt epistemologii i krótko przedstawiam obie jego strony.

Słowa kluczowe


błąd naturalistyczny; epistemologia znaturalizowana; norma epistemiczna; uzasadnienie epistemiczne

Pełny tekst:

REMOTE TEX BIB PDF

Bibliografia


Alston WP (1985), "Concepts of Epistemic Justification", The Monist. (68(1)), pp. 57-89.

Atkinson RF (1961), "Hume on «Is» and «Ought»: A Reply to Mr. MacIntyre", The Philosophical Review. (70(2)), pp. 231-238.

Ayer AJ (1971), "Language, Truth and Logic" London Penguin Books.

Black M (1964), "The Gap between «Is» and «Should»", The Philosophical Review. (73(2)), pp. 165-181.

BonJour L (1998), "In Defense of Pure Reason: A Rationalist Account of A Priori Justification" Cambridge Cambridge University Press.

BonJour L (1985), "The Structure of Empirical Knowledge" Cambridge Cambridge University Press.

Brandt RB (1985), "The Concept of Rational Belief", The Monist. (68(2)), pp. 3-23.

Carnap R (1969), "Filozofia jako analiza języka nauki" Warszawa Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Cohen MF (1965), "«Is» and «Should»: An Unbridged Gap", The Philosophical Review. (74(2)), pp. 220-228.

Dancy J (1998), "Intuicjonizm", In Przewodnik po etyce. Warszawa , pp. 458-467. Książka i Wiedza.

Frankena WK (1952), "Obligation and Value in the Ethics of G. E. Moore", In The Philosophy of G. E. Moore. New York , pp. 93-110. Northwestern University.

Frankena WK (1939), "The Naturalistic Fallacy", Mind. (48(192)), pp. 464-477.

Hare RM (1952), "The Language of Morals" Oxford Clarendon Press.

Hospers J (1975), "Główne teorie metaetyczne", In Metaetyka. Warszawa , pp. 34-64. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Hume D (1963), "Traktat o naturze ludzkiej" Warszawa Vol. 2 Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jedynak S (1967), "Błąd naturalistyczny", Etyka. (2), pp. 289-297.

Kant I (1957), "Krytyka czystego rozumu" Warszawa Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kim J (1994), "What is ‘Naturalised Epistemology’?", In Naturalising Epistemology. Cambridge , pp. 33-56. The MIT Press.

Kornblith H (1994), "Introduction: What is Naturalistic Epistemology?", In Naturalising Epistemology. Cambridge , pp. 1-14. The MIT Press.

MacIntyre AC (1959), "Hume on «Is» and «Ought»", The Philosophical Review. (68(4)), pp. 451-468.

Moore GE (1980), "Etyka" Warszawa Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Moore GE (1919), "Zasady etyki" Warszawa Wydawnictwo M. Arcta.

Morton A (2002), "Przewodnik po teorii poznania" Warszawa Wydawnictwo Spacja.

Niemczuk A (1998), "Przedmiot języka wartościującego", In Granice języka. Lublin , pp. 129-159. Wydawnictwo UMCS.

Nowell-Smith PH (1954), "Ethics" London, Baltimore Penguin Books.

Pigden CR (1998), "Naturalizm", In Przewodnik po etyce. Warszawa , pp. 468-479. Książka i Wiedza.

Platon (2002), "Teajtet", In Parmenides. Teajtet. Kęty , pp. 85-191. Wydawnictwo Antyk.

Pollock J (1987), "Epistemic Norms", Synthese. (71), pp. 67-95.

Putnam H (2002), "The Collapse of the Fact/Value Dichotomy and Other Essays" Cambridge Harvard University Press.

Reichenbach H (1960), "Powstanie filozofii naukowej" Warszawa Książka i Wiedza.

Scott-Taggard MJ (1961), "MacIntyre’s Hume", The Philosophical Review. (70(2)), pp. 239-444.

Searle JR (1964), "How to derive «ought» from «is»", The Philosophical Review. (73(1)), pp. 43-58.

Stevenson CL (1963), "Facts and Values. Studies in Ethical Analysis" New Haven, London Yale University Press.

Stevenson CL (1937), "The Emotive Meaning of Ethical Terms", Mind. (46), pp. 14-31.

Ziemińska R (2002), "Eksternalizm we współczesnej epistemologii" Szczecin Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.




DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.44448

##submission.copyrightStatement##

##submission.licenseURL##: http://www.opendefinition.org/licenses/cc-by


PL ISSN 2300-1402

Rocznik Filozoficzny Ignatianum * The Ignatianum Philosophical Yearbook * Annuarium Philosophicum Ignatianum

Przeglądający nasze strony, zgadzają się na [ciasteczka-cookies]. Zob. [Polityka prywatności].