A Journey Not Necessarily Successful
Problems and Dilemmas of Papal Diplomats on the via ordinaria di Moravia in the 16th and 17th centuries
Abstract
The accounts of papal diplomats travelling from the Apennine Peninsula to the Polish–Lithuanian Commonwealth in the early modern period indicate that the journey through Moravia was one of the most difficult stages of their route, marked by numerous obstacles. Despite established procedures and careful preparations, most diplomats experienced delays, serious inconveniences, and stressful situations that threatened their own safety and that of their companions. The aim of this article is to present the difficulties and dilemmas faced by papal diplomats travelling through Moravia (via ordinaria di Moravia) in the early modern period, and to attempt to answer the question: how did nuncios cope with situations of threat and uncertainty resulting from political, climatic, infrastructural, and other conditions? This study is based on the correspondence of apostolic nuncios preserved in the Archivio Apostolico Vaticano and the Biblioteca Apostolica Vaticana and published in the series Acta Nuntiaturae Polonae.
References
Archivio Apostolico Vaticano, Segreteria di Stato, Polonia, vols. 52, 92. Archivio Apostolico Vaticano, Segreteria di Stato, Germania, vol. 140. Biblioteca Apostolica Vaticana, Barberiniani Latini, vols. 6578, 6579, 6581.
Diario della legatione in Polonia del Card. Gaetano ne anni MDLXXXXVI et VII scritto da Gio. Paolo Mucante mastro di ceremonie, Biblioteka PAN w Kórniku, rkps 337.
Acta Nuntiaturae Polonae, t. XIII, Hannibale di Capua (1586–1591), vol. 1: (6 IX 1586 – 30 IV 1587), ed. Dorothea Gregorowicz (Cracoviae: Academia Scientiarum et Litterarum Polona, 2023).
Acta Nuntiaturae Polonae, t. XVIII, Franciscus Simonetta (1606–1612), vol. 1: (21 VI 1606–30 IX 1607), ed. Adalbertus Tygielski (Romae: Institutum Historicum Polonicum, 1990).
Acta Nuntiaturae Polonae, t. XXII, Ioannes Baptista Lancellotti (1622–1627), vol. 1: (22 XI 1622 – 31 XII 1623), ed. Taddaeus Fitych (Cracoviae: Academia Scientiarum et Litterarum Polona, 2001).
Acta Nuntiaturae Polonae, t. XXIII, Antonius Santa Croce (1627–1630), vol. 1: (1 III 1627 – 29 VII 1628), ed. Henricus Litwin (Romae: Institutum Historicum Polonicum, 1996).
Acta Nuntiaturae Polonae, t. XXIV, Honoratius Visconti (1630–1636), vol. 1: (20 IV 1630 – 26 VII 1631), ed. Adalbertus Biliński (Romae: Institutum Historicum Polonicum, 1992).
Acta Nuntiaturae Polonae, t. XXV, Marius Filonardi (1635–1643), vol. 1: (12 II 1635 – 29 X 1636), ed. Theresia Chynczewska-Hennel (Cracoviae: Academia Scientiarum et Litterarum Polona, 2003).
Faggiuoli Giovan Battista, Diariusz podróży do Polski (1690–1691), oprac. Małgorzata E. Trzeciak (Warszawa: Wydawnictwo Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, 2017).
Marescotti Galeazzo, Vademecum pro nuntiis apostolicis in Polonia a Geleazzo Marescotti, nuntio apostolico, c.a. 1670 exaratum, quod apud Ciampi inserbitur l’istruzione al nuovo nunzio di Polonia (Petropoli: Alexander Kakowski, 1912).
Radoliński Wojciech, Pamiętnik podróży odbytej roku 1661–1663 po Austryi, Włoszech i Francyi, oprac. Zygmunt Celichowski (Toruń: nakładem wydawcy, 1874).
Chynczewska-Hennel Teresa, Nuncjusz i król. Nuncjatura Maria Filonardiego w Rzeczypospolitej 1636–1643 (Warszawa: Neriton, Instytut Historii PAN, 2006).
Fitych Tadeusz, Struktura i funkcjonowanie nuncjatury Giovanniego Battisty Lancellottiego (1622–1627) (Opole: Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, 2005).
Fukala Radek, Dramat Europy. Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) a kraje Korony Czeskiej (Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, 2015).
Gregorowicz Dorota, Travelling Inconveniences. Complaints of Apostolic Nuncios Travelling to the Early Modern Poland-Lithuania (oddane do druku).
Hengerer Mark, Kaiser Ferdinand III. (1608–1657). Eine Biographie (Vienna, Köln, Weimar: Bohlau Verlag, 2012).
Kenneth M. Setton, Venice, Austria, and the Turks in the seventeenth century (Philadelphia: American Philosophical Society, 1991).
Lolo Radosław, Rzeczpospolita wobec wojny trzydziestoletniej. Opinie i stanowiska szlachty polskiej (1618–1635) (Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora, 2004).
Maroń Jerzy, Wojna trzydziestoletnia na Śląsku. Aspekty militarne (Wrocław– Racibórz: Waw, 2008).
Mączak Antoni, Życie codzienne w podróżach po Europie w XVI i XVII wieku
(Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978).
Wilson Peter H., Wojna trzydziestoletnia 1618–1648. Tragedia Europy (Oświęcim: Napoleon V, 2017).
Tygielski Wojciech, Z Rzymu do Rzeczypospolitej. Studia z dziejów nuncjatury apostolskiej w Polsce, XVI–XVII w. (Warszawa: Wydawnictwa Fundacji „Historia pro Futuro”, 1992).
Fitych Tadeusz, „Półroczna podróż do Warszawy Giovanniego Battisty Lancellottiego, nuncjusza apostolskiego w Polsce w latach 1622–1623”, Studia Gnesnensia XIV (2000): 225–242.
Litwin Henryk, Duda Paweł, „Podróże nuncjusza Antonia Santa Crocego w czasie jego misji w Rzeczypospolitej (1627–1630). Przyczynek do badań nad mobilnością dyplomatów papieskich”, Rocznik Filozoficzny Ignatianum 28/1 (2022): 49–76.
Pietrzak, Jerzy „Nuncjusz Cosmas de Torres w Polsce (1621–1622)”, Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka 30/2 (1975): 243–253.
Trzeciak-Cygan Małgorzata, „Un viaggio a due voci: il nunzio apostolico Andrea Santacroce e il suo segretario Giovan Battista Fagiuoli nella Polonia del Seicento”, Italian Studies 75/3 (2020): 292–306.
Tygielski Wojciech, „Śląsk (i Morawy) na trasach wczesnonowożytnych peregrynantów”, w Ślązacy w oczach własnych i obcych, red. Antoni Barciak (Katowice-Zabrze: Polska Akademia Nauk Oddział w Katowicach, 2010): 27–40. Wojtyska Henryk Damian CP, „Da Roma a Cracovia. I viaggi degli inviati pontifci in Polonia nei sec. XVI–XVIII”, w Viaggio in Italia e viaggio in Polonia, red. Danuta Quirini-Popławska, „ZNUJ” 1128 (1994), Prace Historyczne 110 (1994): 85–107.
Biliński Wojciech, „Itinerarium nuncjusza Onorata Viscontiego do Polski w 1630 r.”, w Patrimonium Ecclesiae Christi tradere. Księga pamiątkowa dedykowana księdzu biskupowi Janowi Kopcowi z okazji 75-lecia urodzin, 50-lecia prezbiteratu, 30-lecia sakry biskupiej i 40-lecia pracy naukowej, red. Piotr Górecki, Jan Pyka, vol. II (Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, 2022), 11–26.
Černušák Tomáš, „Nejisté poměry po Bílé hoře (Zprávy papežských nunciů k situaci na Moravě a v Uhrách v létě roku 1621)”, w Iter Romanum MMIX-MMXXIV. Kniha česko-italských vědeckých studií Českého historického ústavu v Římě, red. Tomáš Černušák, Petr Vorel et al. (Praha: Historický ústav, 2024), 127–137.
Černušák Tomáš, „Papežské vojsko na Moravě v letech 1621–1622 v kontextu mezinárodní diplomacie”, w Karel Bonaventura Buquoy a jeho doba, red. Pavel Marek, Anna Nováková (České Budějovice: Veduta, 2022), 31–41.
Duda Paweł, „Riparare i raporti, Riparare i rapporti interrotti. Giovanni de Torres e il suo viaggio a Varsavia nel 1645”, w I nunzi di papa Urbano VIII nella Rzeczpospolita dei Waza, eds. Alessandro Boccolini, Gaetano Platania (Viterbo, Sette Città, 2024), 39–53.
Duda Paweł, „Wsparcie finansowe Stolicy Apostolskiej dla planów militarnych polskich Wazów w latach 1621–1635”, w Pecunia nervus belli. Z dziejów dyplomacji i stosunków międzynarodowych w XV-XVIII wieku, red. Mariusz Markiewicz, Ryszard Skowron, Filip Wolański (Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016), 189–206.
Rytel Jadwiga, „Kartka z historii stosunków polsko-toskańskich”, w Studia z dziejów prozy staropolskiej, red. Jadwiga Rytel (Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 1993), 145–154.
Wisner Henryk, „Dyplomacja polska w latach 1572–1648”, w Historia dyplomacji polskiej, t. 2: 1572–1795, red. Zbigniew Wójcik (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1982), 5–161.
Copyright (c) 2025 Ignatianum University in Cracow
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
The Yearbook only accepts materials for publication that are free of all conflicts of interest, and that in no way involve conflicts over authorship, copyright, etc. The Editors will take action against any cases of plagiarizing, ghostwriting1, guest/honorary authorship2, etc. Where co-authored work is concerned, the Author listed first is expected to take responsibility for the submission, and is required to make clear the contributions of all of the Co-Authors involved. In the event of the publication owing its existence to funding dedicated to this purpose, this fact should be made clear: e.g. in any note of thanks/acknowledgement, or in a footnote, etc. Explicit notification should be given of any form of reprinting, with the appropriate evidence of permission to publish being furnished as required. Any impropriety on the part of Authors/Reviewers risks exposing them to appropriate responses from the relevant institutions.
______
1 This term refers to instances of a person who has made an essential contribution being omitted from the list of authors, or from notes conveying gratitude and/or acknowledgement.
2 This occurs when a person who has made either an insignificant contribution or no contribution at all nevertheless appears on the list of authors.
