In the Diplomatic Service of the PolishLithuanian Commonwealth
The Dzierżek Family of the Nieczuja Coat of Arms and Their Missions
Abstract
The Dzierżeks of the Nieczuja coat of arms were members of the lesser nobility, known for their specialization in Eastern languages. Their linguistic skills led them into the sphere of diplomacy. Krzysztof Dzierżek, the most prominent member of the family, opened the way to the royal chancellery and diplomatic service. He also made sure that the sons of his younger brother Jan, Prandota and Krzysztof, followed in his footsteps. This article presents their activities and selected diplomatic missions, illustrating the challenges of embassies dispatched to Turkey and Crimea.
References
Archiwum Koronne Warszawskie, dział Tureckie, karton 71, teczka 251; karton 75, teczka 377.
Archiwum Zamoyskich 922.
Metryka Koronna 135, 136, 137, 209.
Akta grodzkie i ziemskie, t. 10 (Lwów, 1884).
Akta grodzkie i ziemskie, t. 22: Lauda sejmikowe, t. 3: Lauda wiszeńskie 1673– 1732 r., oprac. Antoni Prochaska (Lwów: 1914).
Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego. Lata 1632–1655, wyd. Igor Kraszewski, Michał Zwierzykowski i Robert Kołodziej przy współpracy Andrzeja Kamieńskiego (Poznań: Wydawnictwo Naukowe FNCE, 2022).
Akta sejmikowe województwa lubelskiego 1633–1668, oprac. Henryk Gmiterek (Lublin–Radom: Łukasiewicz – Instytut Technologii Eksploatacji, 2021).
Akta sejmikowe województwa lubelskiego 1669–1696, oprac. Dariusz Kupisz i Leszek A. Wierzbicki (Lublin–Radom: Łukasiewicz – Instytut Technologii Eksploatacji, 2024).
Archiwum Domu Sapiehów, t. 1: Listy z lat 1575–1606, oprac. Antoni Prochaska (Lwów: nakł. rodziny, 1892).
Korespondencja Stanisława Koniecpolskiego hetmana wielkiego koronnego 1632– 1646, wyd. Agnieszka Biedrzycka (Kraków: Societas Vistulana, 2005).
Radziwiłł Albrycht Stanisław, Pamiętnik o dziejach w Polsce, wyd. Adam Przyboś, Roman Żelewski, t. 1-2 (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980). Volumina Constitutionum, t. 2 (1550–1609), vol. 2 (1587–1609), wyd. Stanisław Grodziski, przedm. Wacław Uruszczak (Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe,2008).
Wielka legacja Wojciecha Miaskowskiego do Turcji w 1640 r., oprac. Adam Przyboś (Warszawa–Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985).
Źródła do poselstwa Jana Gnińskiego wojewody chełmińskiego do Turcyi w 1677– 1678, wyd. Franciszek Pułaski (Warszawa: nakł. Świdzińskich i Ordynacyi Krasińskich, 1907).
Baranowski Bohdan, Stosunki polsko-tatarskie w latach 1632–1648 (Łódź: Uniwersytet Łódzki, 1949).
Boniecki Adam, Herbarz polski, t. 5 (Warszawa: Gebethner i Wolff, 1902). Kołodziej Robert, Pierwszy sejm z 1637 roku (Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2004).
Lepszy Kazimierz, Rzeczpospolita Polska w dobie sejmu inkwizycyjnego (15891592) (Oświęcim: Napoleon V, 2015).
Niesiecki Kasper, Herbarz polski, t. 3 (Lipsk: Nakł. Breitkopfa i Hærtela, 1859). Skorupa Dariusz, Stosunki polsko-tatarskie 1595-1623 (Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2004).
Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. 2, Województwo trockie XIV-XVIII wiek, red. Andrzej Rachuba, oprac. Henryk Lulewicz, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrzej Haratym, przy współpracy Andreja Macuka i Jaugiena Aniszczanki (Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2009).
Baranowski Bohdan, „Znajomość języka tureckiego w dawnej Polsce (do połowy XVII wieku)”, Rocznik Orientalistyczny 14 (1938): 9–37.
Janakowski Marcin, „Kierunki działań dyplomacji Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1569–1589 – próba analizy”, Progress. Journal of Young Researchers 5 (2018): 122–148.
Janas Eugeniusz, „Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII—XVIII wieku. Spisy, pod red. Antoniego Gąsiorowskiego , t. IV, z. 4: Urzędnicy województwa lubelskiego XVI—XVIII wieku. Spisy, oprac. Witold Kłaczewski i Wacław Urban, pod red. A. Gąsiorowskiego, Kórnik 1991, ss. 133” [recenzja], Rocznik Lubelski 31-32 (1989–1990): 265–267.
Kadzik Dominik, „W kręgu dworskim w czasach króla Stefana Batorego – słudzy skarbowi, straż marszałkowska i służba prywatna dworzan”, Kronika Zamkowa – Roczniki 9 (2022): 39–56.
Kalinowska Ambrozja J., „Stanisław Reszka – diariusz podróży i korespondencja z lat 1583–89”, Studia Warmińskie 26 (1989): 195–220.
Tęgowski Jan, „Rodzina Łoknickich herbu Nieczuja na Podlasiu i w powiecie brzesko-litewskim do połowy XVII wieku”, Rocznik Lituanistyczny 5 (2019): 121–144.
Abrahamowicz Zygmunt, „Otwinowski (Otfinowski) Samuel”, w Polski Słownik Biograficzny, t. 24 (Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk 1979), 648–649.
Baranowski Bohdan, „Dzierżek Krzysztof, dworzanin”, w Polski Słownik Biograficzny, t. 6 (Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948), 161.
Baranowski Bohdan, „Dzierżek Krzysztof, tłumacz”, w Polski Słownik Biograficzny, t. 6 (Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948), 160–161.
Baranowski, Bohdan „Dzierżek Prandota”, w Polski Słownik Biograficzny, t. 6 (Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948), 162.
Biedrzycka, „Wstęp”, w Korespondencja Stanisława Koniecpolskiego hetmana wielkiego koronnego 1632–1646, wyd. Agnieszka Biedrzycka (Kraków: Societas Vistulana, 2005), 7–79.
Dobrowolska Wanda, „Dzierżek Jan h. Nieczuja”, w Polski Słownik Biograficzny, t. 6 (Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948), 160.
Kołodziej Robert, „Kontakty dyplomatyczne Polski z Turcją w czasach Władysława IV”, w Polska wobec konfliktów w Europie nowożytnej. Z dziejów dyplomacji i stosunków międzynarodowych w XV-XVIII wieku, red. Ryszard Skowron (Kraków: Societas Vistulana, 2009) 205–233.
Korytko Andrzej, „Poselstwo Krzysztofa Dzierżka na Krym w latach 1636–1637”, w Polacy na południowej Ukrainie i Krymie, red. Tomasz Ciesielski, Edward Czapiewski, Wiaczesław Kusznir (Odessa–Opole–Wrocław: 2007), 32–36. Łątka Jerzy S., „Strasz Joachim”, w Polski Słownik Biograficzny, t. 44 (Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana, 2006–2007), 203–206.
Żelewski Roman, „Otwinowski (Otfinowski) Hieronim (Jarosz)”, w Polski Słownik Biograficzny, t. 24 (Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1979), 646–648.
Copyright (c) 2025 Ignatianum University in Cracow
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
The Yearbook only accepts materials for publication that are free of all conflicts of interest, and that in no way involve conflicts over authorship, copyright, etc. The Editors will take action against any cases of plagiarizing, ghostwriting1, guest/honorary authorship2, etc. Where co-authored work is concerned, the Author listed first is expected to take responsibility for the submission, and is required to make clear the contributions of all of the Co-Authors involved. In the event of the publication owing its existence to funding dedicated to this purpose, this fact should be made clear: e.g. in any note of thanks/acknowledgement, or in a footnote, etc. Explicit notification should be given of any form of reprinting, with the appropriate evidence of permission to publish being furnished as required. Any impropriety on the part of Authors/Reviewers risks exposing them to appropriate responses from the relevant institutions.
______
1 This term refers to instances of a person who has made an essential contribution being omitted from the list of authors, or from notes conveying gratitude and/or acknowledgement.
2 This occurs when a person who has made either an insignificant contribution or no contribution at all nevertheless appears on the list of authors.
