Sources of stress and successes in the work of early school teachers

Ewa Anna Zwolińska

doi:10.35765/mjse.2026.1529.12

Ewa Anna Zwolińska Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland https://orcid.org/0000-0002-4256-0319

DOI: https://doi.org/10.35765/mjse.2026.1529.12

Keywords: competence, responsibility, commitment, motivation, remuneration

Abstract

Research objectives (aims) and problem(s): This article aims to identify factors contributing to occupational stress and successes based on the opinions of early childhood teachers. It seeks to answer the following research questions: What are the sources of stress for teachers in lower grades when confronted with the realities of school? What is the scope of achievable success?

Research methods: A diagnostic survey was conducted using a questionnaire and written statements about professional successes.

Process of argumentation: The interrelationships involved in participants’ engagement in teaching and educational processes are changing and require updating to highlight factors related to teachers’ job satisfaction.

Research findings and their impact on the development of educational sciences: The sources of problems include low wages, excessive parental expectations, legal liability, teachers’ involvement in their professional role, fatigue, excessive teaching and administrative responsibilities, lack of remuneration for project implementation, extracurricular school competitions, contests and olympiads, bullying, poor working conditions, undesirable behavior among students, professional development obligations, perfectionism, the need to acquire new digital skills, self-presentation, and the idealization of a teacher’s socio-professional position. Teachers’ satisfaction is driven by student success and a sense of professionalism.

Conclusions and/or recommendations: Early childhood teachers find fulfillment in working with children. Despite experiencing many difficulties, they believe their work is important to society and offers opportunities for personal and professional development. Teachers’ responsibilities include recommending actions to ensure students’ active participation in school life.

References

Aronson, E., Wilson, T., & Akert, R. (1997). Psychologia społeczna [Social psychology]. Zysk i S-ka.

Badowska, M. (2018). “Kompetencje społeczne i międzykulturowe nauczycieli i pedagogów w świetle badań własnych” [Social and intercultural competences of teachers and pedagogues in the light of own research]. Kultura i Edukacja, 3(121), 184–200. http://dx.doi.org/10.15804/kie.2018.03.12

Banach, C. (2009). “Edukacja na tle procesów globalizacji” [Education in the context of globalization processes]. Nowa Szkoła, 6, 16.

Bednarek, J., & Andrzejewska, A. (2017). Społeczno-edukacyjne konteksty przemian informacyjno-cywilizacyjnych [Socio-educational contexts of information and civilizational changes]. Zeszyty Naukowe – Uczelni Warszawskiej im. Marii Skłodowskiej-Curie, 1, 9–33.

Borkowska, S. (2012). Skuteczne strategie wynagrodzeń – tworzenie i zastosowanie [Effective compensation strategies – creation and implementation]. Wolters Kluwer Polska.

Bortkiewicz, A., Szyjkowska, A., Siedlecka, J., Makowiec-Dąbrowska, T., & Gadzicka, E. (2020). Wybrane choroby przewlekłe i ich czynniki ryzyka u nauczycieli [Selected chronic diseases and their risk factors in teachers]. Medycyna Pracy, 71(2), 221–231. https://doi.org/10.13075/mp.5893.00831

Bralczyk, J. (Ed.). (2007). Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów [Dictionary of 100,000 essential words]. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Byłok, F. (2005). Wzór sukcesu w społeczeństwie polskim w okresie transformacji społeczno-ustrojowej [A model of success in Polish society during the period of socio-political transformation]. Etyka w Życiu Gospodarczym, 8(1), 87–96.

Colker, L. J. (2008). Twelve characteristics of effective early childhood teachers. Young Children, 63(2), 68–73.

Czykwin, E. (2017). Sukces piłkarski siedmiolatka. Aspekty wychowawcze [A seven-year-old’s soccer success. Educational aspects]. In M. Humeniuk, I. Paszenda, & W. Żłobicki (Eds.), Sukces jako zjawisko edukacyjne [Success as an educational phenomenon], vol. 2 (pp. 9–26). Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego. https://doi.org/10.34616/22.19.167

De Vries, J., Michielsen, H. J., & Van Heck, G. L. (2003). Assessment of fatigue among working people: A comparison of six questionnaires. Occupational & Environmental Medicine, 60(S1), i10–i15. http://doi.org/10.1136/oem.60.suppl_1.i10

Einarsen, S., Hoel, H., Zapf, D., Cooper, C. L. (2003). The concept of bullying at work: The European tradition. In S. Einarsen, H. Hoel, D. Zapf, & C. L. Cooper (Eds.), Bullying and emotional abuse in the workplace: International perspectives in research and practice (pp. 3–30). Taylor & Francis.

Fazlagć, A. (2005). Organizacja ucząca się [Learning organization]. Dyrektor Szkoły, 5, 12–14.

Forgas, J. P., Williams, K. D., & Wheeler, L. (2005). Umysł społeczny – wprowadzenie [The social mind – an introduction]. In J. P. Forgas, K. D. Williams, & L. Wheeler (Eds.), Umysł społeczny. Poznawcze i motywacyjne aspekty zachowań interpersonalnych [The social mind: Cognitive and motivational aspects of interpersonal behavior] (pp. 21–41). Gdańskie Wydawinctwo Psychologiczne.

Fredricks, J. A., Blumenfeld, P. C., & Paris, A. H. (2004). School engagement: Potential of the concept, state of the evidence. Review of Educational Research, 74(1), 59–109, https://doi.org/10.3102/00346543074001059

Fullan, M. (2007). Przedmowa. In M. Barber & M. Mourshed, How the world’s best-performing school systems come out on top. McKinsey & Company.

Gałuszka, D. (2017). Gry wideo w perspektywie edukacji pozaformalnej i formalnej [Video games in the perspective of non-formal and formal education]. Państwo i Społeczeństwo, 17(3), 71–84.

Gawrecki, L. (2003). Kompetencje menedżera oświaty [Competencies of an education manager]. Wydawnictwo Empi 2.

Hanushek, E., & Rivkin, S. G. (2006). Teacher quality. In E. Hanushek & F. Welch (Eds.), Handbook of the economics of education, vol. 2 (pp. 1051–1078). Elsevier.

Hockey, G. R. J. (2011). A motivational control theory of cognitive fatigue. In P. L. Ackerman (Ed.). Cognitive fatigue: Multidisciplinary perspectives on current research and future applications (pp. 167–188). American Psychological Association.

Hornowska, E., & Paluchowski, W. J. (2007). Praca – skrywana obsesja [Work – a hidden obsession]. Bogucki Wydawnictwo Naukowe.

Jóźwiak, Z. (2010). Fizyczne warunki pracy nauczycieli [Physical working conditions of teachers]. In W. J. Pyżalski & D. Merecz (Ed.), Psychospołeczne warunki pracy polskich nauczycieli. Pomiędzy wypaleniem zawodowym a zaangażowaniem [Psychosocial working conditions of Polish teachers: Between burnout and engagement] (pp. 117–132). Oficyna Wydawnicza Impuls.

Juchnowicz, M. (2018). Istota sprawiedliwego wynagrodzenia w zarządzaniu – aspekty teoretyczne i realne [The essence of fair remuneration in management – theoretical and real aspects]. Edukacja Ekonomistów i Menadżerów, 49(3), 45–60.

Kowal, S. (2004). Współczesne konteksty odpowiedzialności nauczyciela [Contemporary contexts of teacher responsibility]. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.

Kowalczyk, P. (2018). Badanie zaangażowania nauczycieli szkół publicznych. W poszukiwaniu ram koncepcyjnych modelu badawczego [Studying teacher engagement in public schools: In search of a conceptual framework for a research model]. Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechniki Śląskiej, 130, 345–356.

Kowalski, M. (2024). Odpowiedzialność prawna nauczyciela w przypadku bullingu w szkołach i placówkach oświatowych – wybrane zagadnienia [Teacher’s legal liability in the event of bullying in schools and educational institutions – selected issues]. Psychologia Wychowawcza, 29, 95–107. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.8407

Krzywonos-Rynkiewicz, B. (2007). Odpowiedzialność podmiotowa dzieci [Subjective responsibility of children]. Oficyna Wydawnicza Impuls.

Kulikowski, K. (2017). Jak wysokość wynagrodzenia wiąże się z oceną sprawiedliwości wynagrodzenia i zadowoleniem z pracy? Analiza na podstawie Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń 2015 [How does salary level relate to perceived pay equity and job satisfaction? Analysis based on the 2015 National Salary Survey]. Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechniki Śląskiej, 105, 227–240.

Kutrowska, B. (2008). Spojrzenie na rolę nauczyciela z perspektywy różnych oczekiwań społecznych [A look at the role of a teacher from the perspective of different social expectations]. In P. Rudnicki, B. Kutrowska, & M. Nowak-Dziemianowicz (Eds.), Nauczyciel: misja czy zawód? Społeczne i profesjonalne aspekty roli [Teacher: Mission or profession? Social and professional aspects of the role] (pp. 49–60). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Kwiatkowski, S. M. (2016). Kolejny etap współpracy pedagogów z Polski i Ukrainy [The next stage of cooperation between educators from Poland and Ukraine]. Edukacja Zawodowa i Ustawiczna, 1.

Łukasik, J. M. (2021a). Motywy wyboru zawodu nauczyciela przez studentów uczelni artystycznych [Motives for choosing the teaching profession by art students]. Edukacja Ustawiczna Dorosłych, 1, 63–75.

Łukasik, J. M. (2021b). Konkursy pamiętnikarskie w pedeutologii. Tradycje, tendencje, perspektywy badań [Diaries in pedeutology: Traditions, trends, and research perspectives]. Wydawnictwo Uniwersytetu Pedagogicznego.

Madalińska-Michalak, J. (2016). Pasja w pracy nauczycieli osiągających sukcesy zawodowe a potrzeba rozwijania ich kompetencji emocjonalnych [Passion in the work of teachers achieving professional success and the need to develop their emotional competences]. Rozprawy-Studia z teorii Wychowania, 7(4), 13–35.

Mazur-Mitrowska, M. (2021). Syndrom wypalenia zawodowego w opinii nauczycieli pracujących zdalnie [Burnout syndrome in the opinion of teachers working remotely]. Edukacja Ustawiczna Dorosłych, 1, 121–131.

Mojsa-Kaja, J., Golonka, K., & Marek, T. (2015). Job burnout and engagement among teachers – Worklife areas and personality traits as predictors of relationships with work. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 28(1), 102–119. https://doi.org/10.13075/ijomeh.1896.00238

Morawski, L. (2014). Wstęp do prawoznawstwa [Introduction to jurisprudence]. TNOIK.

Newman, F. M., Wehlage, G. G., & Lamborn, S. D. (1992). The significance and sources of student engagement. In F. M. Newman (Ed.), Student engagement and achievement in American secondary schools (pp. 11–39). Teachers College Press.

Oleśniak, P. (2010). Kompetencje – uzgodnienia terminologiczne [Competencies – terminological agreements]. In E. Przygońska (Ed.) Nauczyciel. Rozwój zawodowy i kompetencje [The teacher: Professional development and competencies] (pp. 66–73). Wydawnictwo Adam Marszałek.

Ostrowska, K. (2008). Agresywne zachowania uczniów w świetle badań porównawczych z 1997 i 2003 roku [Aggressive behavior of students in the light of comparative studies from 1997 and 2003]. In M. Libiszowska-Ziółkowska & K. Ostrowska (Eds.). Agresja w szkole. Diagnoza i profilaktyka [Aggression at school: Diagnosis and prevention] (pp. 18–32). Wyższa Szkoła Menedżerska.

Parczewska, T. (2019). The authority of an early childhood education teacher in the perception of children and parents. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu, 19, 121–131. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.2211

Pearson, J. C, Child, J. T., & Kahl, D. H. (2006). Preparation meeting opportunity: How do college students prepare for public speeches? Communication Quarterly, 54(3), 351–366. https://doi.org/10.1080/01463370600878321

Pyżalski, J. (2012). Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży [Online aggression and cyberbullying as new risky behaviors among young people]. Oficyna Wydawnicza Impuls.

Rasch, R., & Szypko, M. (2013). Perception is reality: The importance of pay fairness to employees and organizations. World at Work Journal, 3, 65–74.

Saks, A. M. (2006). Antecedents and consequences of employee engagement. Journal of Managerial Psychology, 21(7), 600–619. https://doi.org/10.1108/02683940610690169

Sęk, H. (2004). Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie [Burnout: Causes and prevention]. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sękowski, A. E. (2000). Osiągnięcia uczniów zdolnych [Achievements of gifted students]. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Skonieczka, E. (2006). Autorytet nauczyciela: kryzys czy nowa jakość [Teacher authority: Crisis or new quality]. Życie Szkoły, 8, 42–46.

Słotwińska, H. (2021). Wzór osobowy nauczyciela gwarancją sukcesu edukacyjnego ucznia [A teacher role model is a guarantee of the student’s educational success]. In A. Karpińska, M. Zińczuk, & K. Kowalczuk (Eds.), Edukacja w dialogu i perspektywie [Education in dialogue and perspective] (pp. 97–120). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Sosnowska-Bielicz, E. (2019). Wzorzec osobowy nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej – perspektywa nauczyciela [The role model of an early childhood education teacher – a teacher’s perspective]. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 38(3),173–187. https://doi.org/10.17951/lrp.2019.38.3.173-187

Springer, A. (2011). Wybrane czynniki kształtujące satysfakcję pracownika [Selected factors shaping employee satisfaction]. Problemy Zarządzania, 9(4), 162‒180.

Stańczyk, P. (2012). Uczniowie z problemami, problem z uczniami i idealna lekcja. Narracje nauczycieli o sensie pracy [Student problems, problem students, and the perfect lesson: Teachers’ narratives on the meaning of work]. Kultura i Edukacja, 3(89), 157–179.

Stańkowski, B. (2009). Konflikt nauczyciel–uczeń. Uzdrawianie relacji w świetle Reguły 5 R [Teacher-student conflict: Healing relationships in light of the 5 Rs]. Wydawnictwo WAM.

Stoeber, J., & Damian, L. E. (2016). Perfectionism in employees: Work engagement, workaholism, and burnout. In F. M. Sirois & D. S. Molnar (Eds.), Perfectionism, health, and well-being (pp. 265–283). Springer.

Strykowski, W. (2005). Kompetencje współczesnego nauczyciela [Competencies of a modern teacher]. Neodidagmata, 27/28, 15–28.

Surzykiewicz, J. (2008). Profilaktyczna pomoc wychowawcza szkole w zapobieganiu agresji: znaczenie kompetencji społecznych [Preventive educational support at school in preventing aggression: The importance of social competences]. In M. Libiszewska-Ziółkowska & K. Ostrowska (Eds.) Agresja w szkole. Diagnoza i profilaktyka [Aggression at school: Diagnosis and prevention] (pp. 188–252). Difin.

Tanaś, M. (2015). Prolegomena do pedagogiki medialnej [Prolegomena to media pedagogy]. In M. Tanaś & S. Galanciak (Eds.), Cyberprzestrzeń. Człowiek. Edukacja. Cyfrowa przestrzeń kształcenia [Cyberspace, humanity, education: Digital learning space] (pp. 7–25). Oficyna Wydawnicza Impuls.

Teacher’s Charter. (2023). Dz.U. 2023 poz. 984. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000984

Toffler, A. (2001). Trzecia fala [Third wave]. Państwowy Instytut Wydawniczy.

Tokarz, M. (2006). Argumentacja. Perswazja. Manipulacja [Argumentation. Persuasion. Manipulation]. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Tucholska, S. (2009). Wypalenie zawodowe u nauczycieli: psychologiczna analiza zjawiska i jego osobowościowych uwarunkowań [Burnout among teachers: A psychological analysis of the phenomenon and its personality determinants]. Wydawnictwo KUL.

Witkowski, L. (2000). Rozwój i tożsamość w cyklu życia [Development and identity across the life cycle]. Wydawnictwo J. Witkowicz.

Wrońska, M. (2020). Nauczyciel i uczeń wobec ery konwergencji medialnej [Teacher and student in the era of media convergence]. HUMANITAS Pedagogika i Psychologia, 21, 27–39. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.5653

Zeidner, M., Boekaerts, M., & Pintrich, P. R. (2000). Self-regulation: Directions and challenges for future research. In M. Boekaerts, P. R. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation (pp. 749–768). Academic Press.