Psychosocial determinants of life satisfaction in musically gifted students and their importance in relation to the teacher

Małgorzata Kuśpit; Anna  Tychmanowicz

doi:10.35765/mjse.2026.1529.07

Małgorzata Kuśpit Maria Curie-Skłodowska University in Lublin, Poland https://orcid.org/0000-0002-4812-2571
Anna Tychmanowicz Maria Curie-Skłodowska University in Lublin, Poland https://orcid.org/0000-0002-9689-7160

DOI: https://doi.org/10.35765/mjse.2026.1529.07

Keywords: gifts in music, life satisfaction, optimism in life, personality traits, basic hope

Abstract

Research objectives (aims) and problem(s): The aim of this paper is to identify the relationships between psychosocial resources, such as basic hope, dispositional optimism, and personality traits (extraversion, openness to experience, emotional stability, agreeableness, and conscientiousness), and the life satisfaction of musically gifted students. In addition, the analyses aim to show the importance of these characteristics for teacher-student relationships.

Research methods: The study sample consisted of 66 musically gifted students attending first- and second-cycle music schools aged 15 to 19 (M=16.13; SD=1.16). The following research instruments were used: the Satisfaction with Life Scale (SWLS), the Revised Life Orientation Test (LOT-R), the Basic Hope Inventory (BHI-12), and the Ten-Item Personality Inventory (TIPI-P). The study used the paper-and-pencil interviewing method.

Process of argumentation: Artistically gifted students require particular attention due to their specific way of functioning, especially in their personalities and emotional and social aspects. Education offered in art schools differs from that in schools of general education, and musically gifted students face additional challenges that may significantly affect their well-being and life satisfaction. This research focuses on analyzing the relationships between selected psychosocial resources and life satisfaction among musically gifted individuals. It is expected that personality traits will play a significant role in building satisfying teacher-student relationships, which in turn will contribute to educational success.

Research findings and their impact on the development of educational sciences: The results show that basic hope, dispositional optimism, and such personality traits as openness to experience, conscientiousness, and extraversion are associated with higher life satisfaction. The findings are of considerable importance for educational practice and for the optimization of aptitude development. Education in music schools promoting versatile student growth, including in terms of strengthening their well-being and life satisfaction, requires consideration of the role of the subjective characteristics in question in a teacher’s work.

Conclusions and/or recommendations: The findings might be used to develop appropriate curricula for music schools that consider the specific ways of functioning of musically gifted students. This is reflected not only in students’ life satisfaction and achievement of educational goals but also among teachers.

References

Chruszczewski, M. H. (2009). Profile uzdolnień. Intelektualne i osobowościowe składniki uzdolnień plastycznych i muzycznych [Talent profiles. Intellectual and personality components of artistic and musical talents]. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Czapiński, J. (2004). Psychologia pozytywna [Positive psychology]. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dejna, D. (2020). Young Poles and young Swedes – their social world. Research on the subjective and institutional conditions of creating hope and hopelessness. Dialogo, 6(2), 118–124.

Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The Satisfaction With Life Scale. Journal of Personality Assessment, 49, 71–75. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13

Dursun, P. (2021). Optimism, hope and subjective well-being: A literature overview. Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6, 61–74.

Filipiak, S., & Łubianka, B. (2019). Cechy osobowości i poczucie kontroli w sytuacjach sukcesów i niepowodzeń wśród uczniów pierwszych klas gimnazjum [Personality traits and locus of control in situations of successes and failures among first grade junior high school students]. Psychologia Wychowawcza, 57(15), 38–62. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.2961

Gluska, A. A. (2010). Charakterystyka pomocy psychologicznej w świetle trudności doświadczanych przez uczniów szkół muzycznych [Characteristics of psychological assistance in light of the difficulties experienced by music school students]. In M. Manturzewska, B. Kamińska, & A. A. Gluska (Eds.), Poradnictwo psychologiczne w polskich szkołach muzycznych [Psychological counseling in Polish music schools] (pp. 65–73). Centrum Edukacji Artystycznej, Państwowy Zespół Szkół Muzycznych im. A. Rubinsteina.

Guignard, J. H., Jacquet, A. Y., & Lubart, T. I. (2012). Perfectionism and anxiety: A paradox in intellectual giftedness? PloS ONE, 7, e41043. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0041043

Helsper, A., DeShon, L., Boylan, L. E., Galliher, J., & Rubenstein, L. D. (2025). Under pressure: Gifted students’ vulnerabilities, stressors, and coping mechanisms within a high achieving high school. Behavioral Sciences, 15(2), 235. https://doi.org/10.3390/bs15020235

Iskra, J. (1998). Stopień otwartości na doświadczenie a obraz siebie młodzieży artystycznie uzdolnionej [Degree of openness to experience and self-image among artistically-talented adolescents]. Roczniki Psychologiczne, 1(1), 55–71.

Jaracz, K. (2001). Sposoby ujmowania i pomiaru jakości życia. Próba kategoryzacji. Pielęgniarstwo Polskie, 2(12), 219–226.

Juczyński, Z. (2012). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia [Measuring tools in promotion and health psychology]. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Judge, T. A., & Hurst, C. (2008). How the rich (and happy) get richer (and happier): Relationship of core self-evaluations to trajectories in attaining work success. Journal of Applied Psychology, 93, 849–863. https://doi.org/10.1037/0021-9010.93.4.849

Krämer, M. D., Rohrer, J. M., Lucas, R. E., & Richter, D. (2025). Life events and life satisfaction: Estimating effects of multiple life events in combined models. European Journal of Personality, 39(1), 3–23. https://doi.org/10.1177/08902070241231017

Kryk, G., & Stefańska-Klar, R. (2013). Zdrowie psychiczne młodszych uczniów a realia współczesnej szkoły [The mental health of younger students and the realities of modern schools]. In I. Gembalczyk & B. Fedyn (Eds.), Edukacja zdrowotna. Dokonania, aktualności, perspektywy [Health education. Achievements, current events, prospects] (pp. 97–112). Wydawnictwo Państwowej Szkoły Zawodowej w Raciborzu.

Kumik, E. (2012). Postrzeganie środowiska szkolnego przez absolwentów szkół muzycznych [Perception of the school environment by music school graduates]. In A. Michalski (Ed.), Tożsamość pedagogiki muzyki [The identity of music education] (pp. 242–250). Athenae.

Kuśpit, M. (2015). Osobowość a style radzenia sobie ze stresem przez młodzież zdolną i uzdolnioną plastycznie [Personality and styles of coping with stress among gifted and artistically talented youth]. In M. Kuśpit, A. Tychmanowicz, & J. Zdybel (Eds.), Twórczość. Kreatywność. Innowacyjność [Creation. Creativity. Innovation] (pp. 135–146). Wydawnictwo UMCS.

Kuśpit, M. (2018). Podmiotowe uwarunkowania radzenia sobie ze stresem młodzieży uzdolnionej artystycznie [Subjective factors influencing stress management among artistically gifted youth]. Wydawnictwo UMCS.

Labonde, P., & Müllensiefen, D. (2022). Determinants and trajectories of musical talent in adolescence. Zeitschrift für Erziehungswissenschaft, 25, 1063–1109. https://doi.org/10.1007/s11618-022-01111-1

Lewicka-Zelent, A., & Abramciów, R. (2014). Empatyczność i poczucie alienacji młodzieży uzdolnionej muzycznie [Empathy and a sense of alienation among musically gifted young people]. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica, 7, 38–56.

Limont, W. (2005). Wstęp [Introduction]. In W. Limont, & J. Cieślikowska (Eds.), Wybrane zagadnienia edukacji uczniów zdolnych. T. 1 [Selected issues in the education of gifted students. Vol. 1] (pp. 11–17). Oficyna Wydawnicza Impuls.

Łaguna, M., Bąk, W., Purc, E., Mielniczuk, E., & Oleś, P. K. (2014). Short measure of personality TIPI-P in a Polish sample. Roczniki Psychologiczne/Annals of Psychology, 17(2), 421–437.

Major, D. A., Turner, J. E., & Fletcher, T. D. (2006). Linking proactive personality and the Big Five to motivation to learn and development activity. Journal of Applied Psychology, 91, 927–935. https://doi.org/10.1037/0021-9010.91.4.927

Manturzewska, M. (1969). Psychologiczne warunki osiągnięć pianistycznych [Psychological conditions for piano performance]. Ossolineum.

Mądrzycki T. (2002). Osobowość jako system tworzący i realizujący plany [Personality as a system that creates and implements plans]. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

McCrae, R. R., & Costa, P. T., Jr. (1997). Personality trait structure as a human universal. American Psychologist, 52, 509–551.

McCrae, R. R., & Costa, P. T., Jr. (2005). Osobowość człowieka dorosłego [Adult personality]. Wydawnictwo WAM.

Mendolia, S., & Walker, I. (2015). Youth unemployment and personality traits. IZA Journal of Labor Economics, 4(1), 19. https://doi.org/10.1186/s40172-015-0035-3

Nie, Y., Wang, W., Guo, M., Tang, W., Qu, G., Wang, X., Zhou, F., Ma, W., Qiu, W., Gao, J., & Liu, C. (2025). Analysis of the association between adolescent physical activity and life satisfaction: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychology, 13(1), 738. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02847-1

Ogińska-Bulik, N., & Juczyński, Z. (2010). Osobowość, stres a zdrowie [Personality, stress, and health]. Difin.

Oleś, P. K. (2000). Kontrowersje wokół “Wielkiej Piątki” [Controversies around the “Big Five”]. Czasopismo Psychologiczne, 6, 7–18.

Pietras-Mrozicka, M. (2016). Posiadane zasoby osobiste (optymizm i poczucie własnej skuteczności) a ocena jakości życia. Analiza współzależności [Personal resources (optimism and self-efficacy) and the quality of life assessment: An interdependence analysis]. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 57, 19–38.

Pleeging, E., Burger, M., & van Exel, J. (2021). The relations between hope and subjective well-being: A literature overview and empirical analysis. Applied Research in Quality of Life, 16, 1019–1041. https://doi.org/10.1007/s11482-019-09802-4

Poprawa, R. (2001), Zasoby osobiste w radzeniu sobie ze stresem [Personal resources in coping with stress]. In G. Dolińska-Zygmunt (Ed.), Podstawy psychologii zdrowia [Fundamentals of health psychology] (pp. 103–142). Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Ruggeri, K., Garcia-Garzon, E., Maguire, Á. et al. (2020). Well-being is more than happiness and life satisfaction: A multidimensional analysis of 21 countries. Health and Quality of Life Outcomes, 18, 192. https://doi.org/10.1186/s12955-020-01423-y

Scheier, M. F., Carver, C. S., & Bridges, M. W. (1994). Distinguishing optimism from neuroticism (and trait anxiety, self-mastery, and self-esteem): A reevaluation of the Life Orientation Test. Journal of Personality and Social Psychology, 67(6), 1063.

Scioli, A. (2020). The psychology of hope: A diagnostic and prescriptive account. In S. C. van den Heuvel (Ed.), Historical and multidisciplinary perspectives on hope (pp. 137–163). Springer.

Sękowski, A. E. (2001). Osiągnięcia uczniów zdolnych [Achievements of gifted students]. Towarzystwo Naukowe KUL.

Soktoeva, B. V. (2010). The state of emotional tension in creatively gifted adolescents (based on the example of a boarding school in the Republic of Buryatia). Cultural-Historical Psychology, 2, 50–53.

Tokarz, A. (2005). Procesy motywacyjne a dyspozycje do wybitnych osiągnięć w kontekście rozwoju [Motivational processes and dispositions for outstanding achievements in the context of development]. In W. Limont & J. Cieślikowska (Eds.), Wybrane zagadnienia edukacji uczniów zdolnych.T. 2: Uczeń – nauczyciel – edukacja [Selected issues in the education of gifted students. Vol. 2: Student – teacher – education] (pp. 35–59). Oficyna Wydawnicza Impuls.

Trzebiński, J., & Zięba, M. (2003a). Nadzieja strata i rozwój [Hope, loss and personal growth]. Psychologia Jakości Życia, 2(1), 5–33.

Trzebiński, J., & Zięba, M. (2003b). Kwestionariusz Nadziei Podstawowej BHI-12 [Basic Hope Questionnaire BHI-12]. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Veenhoven, R. (1988). The utility of happiness. Social Indicators Research, 20, 333–335. https://doi.org/10.1007/BF00302332

Wiśniewski, C. (2009). Podmiotowość wyrazem regulacji stosunków człowieka z otoczeniem (kontekstualność problemu) [Subjectivity as an expression of the regulation of human relations with the environment (contextuality of the problem)]. In A. Popławska (Ed.), Podmiotowość w praktyce edukacyjnej. Konteksty – działania – zagrożenia [Subjectivity in educational practice. Contexts – actions – threats] (pp. 21–30). Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku.

Zadworna-Cieślak, M., & Ogińska-Bulik, N. (2013). Zachowania zdrowotne osób w wieku senioralnym–rola optymizmu [Health behaviors in the group of people in late adulthood period – the role of optimism]. Psychogeriatria Polska, 10(4), 145–156.

Zalewska-Bujak, M. (2013). Nauczyciel – kreator szkolnych doświadczeń komunikacyjnych ucznia [The teacher – the creator of students’ communication experiences at school]. In U. Szuścik (Ed.), Nauczyciel – kreator rzeczywistości edukacyjnej. Kształcenie – teoria – praktyka nauczycielska [The teacher – the creator of educational reality. Education – theory – teaching practice] (pp. 203–213). Wydawnictwo Naukowe Akademii Techniczno-Humanistycznej.

Zawadzka, A., Zalewska, A., & Krysiak, K. (2016). Cechy osobowości, specyficzne wzorce adaptacji, dobrostan i zachowania obywatelskie wśród uczniów w różnym środowisku [Personality traits, specific adaptation patterns, well-being, and civic behavior among students in different environments]. In K. Heland-Kurzak, M. Szostakowski, M. Trusewicz-Pasikowska (Eds.), Doktoranckie doświadczenia i refleksje badawcze [Doctoral experiences and research reflections] (pp. 106–118). Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.