Polish Generacja Nic, “Denarration” and the Liminal Experience of the 1990s Transformation in Agata Endo Nowicka’s Webcomics
Abstrakt
Dostęp do Internetu ożywił polską sztukę komiksową i umożliwił artystom przejście od publikacji na łamach papierowych zinów i magazynów komiksowych z lat 90. i przełomu wieków do dynamicznych internetowych platform blogowych. Ta zmiana pozwoliła nowym pokoleniom polskich twórców komiksów odzyskać znaczenie po załamaniu rynku w latach 90. Pomimo znajomości tradycyjnego komiksu PRL-u, nowe pokolenie stawiało na odmienną tematykę, często związaną ze zjawiskami narodowymi i transnarodowymi, takimi jak ‘denarracja’ inspirowana Generacją X czy ironiczne komentowanie postaw przypisywanych w mediach Generacji Nic. Komiksy internetowe zdemokratyzowały medium, umożliwiając tym, którzy nie mieli dostępu do tradycyjnych publikacji, dzielenie się swoimi historiami, podkreślając głosy marginalizowanych w lokalnej kulturze komiksowej kobiet oraz różnych mniejszości. Webcomiksy posłużyły także jako punkt wyjścia do kariery w zakresie samodzielnego publikowania, przyczyniając się do uznania niektórych autorów zarówno w kraju, jak i za granicą. Dziś polskie komiksy internetowe to przede wszystkim fascynujące dokumenty przemian kulturowych i gospodarczych kraju, który szybko przeszedł od ustroju komunistycznego do kapitalizmu, oraz zapomniane archiwum intrygującej twórczości młodych ludzi, pomagającej im uporać się z problemami dnia codziennego. Zastosowane w artykule badania łączą metodologie kulturoznawcze z komiksologią oraz tzw. historią mówioną komiksu. Materiałem badawczym są zaś webcomiksy Agaty Endo Nowickiej – twórczyni najbardziej komentowanej w mediach platformy blogowej Komix, która zainspirowała rzesze innych rodzimych twórców.
Bibliografia
Adamczewska, I. (2009). Autentyzm? Autograficzność? Głos w sprawie najmłodszej polskiej prozy, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, nr 12.
Alanis, J. (2022). Ressurection. Comics in Post-Soviet Russia. Columbus: Ohio State University Press.
Bałuch, W. (2010). Dramatyzacja "Pokolenia X". Pokolenie - kategoria historyczna czy współczesna? Obraz przemian pokoleniowych w sztuce i społeczeństwie XX i XXI wieku. (ed.). Zając J. Kraków: Księgarnia Akademicka, 27-40. Retrieved from: https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/46246a77-7fe6-4765-b4f4-fab06ae36f81/content (access: 10.07.2024).
Baran D. (2013). Internet w Polsce. Polski system medialny 1989–2011, red. Katarzyna Pokorna-Ignatowicz, Kraków: Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne sp. z o.o. – Oficyna Wydawnicza AFM. Retrieved from:
https://repozytorium.ka.edu.pl/server/api/core/bitstreams/9106b532-755d-4f01-9751-f73c71d8b78d/content (access: 27.02.2024).
Basar, S. Coupland, D., Orbist, H. (2015). Don’t be smupid: a glossary for the extreme present. The Guardian. Sun 22 Feb. Retrieved from: https://www.theguardian.com/education/shortcuts/2015/feb/22/glossary-for-extreme-present-online-world (access: 10.07.2024).
Biedrzycki, B. Biogram. Retrieved from: https://www.gniazdoswiatow.net/godai/ (access: 10.07.2024).
Cichocki, P. (2012). Netart: reinkarnacje, „Dwutygodnik” nr 86. Retrieved from: https://www.dwutygodnik.com/artykul/3734-netart-reinkarnacje.html (access: 10.07.2024).
Coupland, D. (1996). Polaroids from the Dead. New York: ReganBooks/HarperCollins.
Drenda, O. (2016). Duchologia polska: rzeczy i ludzie w latach transformacji. Kraków: Karakter.
Drenda, O. (2020). 2020: Pjesek. Dwutygodnik nr 272. Retrieved from: https://www.dwutygodnik.com/artykul/8667-2020-pjesek.html (10.07.2024).
Endo/Nowakowska, A. (22.01. 2024, 2.02.2024, 20.02.2024). Interviews
Filiciak, M, Wasiak, P. (2022). Weź pan Rambo! Społeczna historia magnetowidów w Polsce. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Frąckiewicz, S. (2012). Wyjście z getta. Rozmowy o kulturze komiksowej w Polsce. Warszawa: 40000 Malarzy.
Frąszczak, K. (2018) Polski webkomiks nie tylko w polskim Internecie. Zeszyty Komiksowe, nr 25, 22-29.
Gracz, D. (2018) Internet jest zbyt wielki. Wywiad z Jakubem Dębskim. Zeszyty Komiksowe nr 25, 64-69.
Heath, J, Potter, A. (2005). The Rebel Sell: Why the Culture Can't Be Jammed. Toronto: HarperCollins Publishers.
Henseler, H. (ed.). (2013). Generation X Goes Global. Mapping a Youth Culture in Motion. London, New York: Routledge.
Jutkiewicz, M. (2018). Epitafium dla pewnego zjawiska. Z Arturem Wabikiem na temat antologii Komiks w Sieci. Zeszyty Komiksowe nr 25, 30-33.
Jutkiewicz, M. (2018). Krajobraz po rewolucjach. Współczesny komiks internetowy po kulturze remiksu. Zeszyty Komiksowe nr 25, 74-80.
Kisiel P. (2016). Millennialsi – nowy uczestnik życia społecznego?. Studia Socialia Cracoviensia nr 1 (14), 83–94. Retrieved from: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/3428/5.pdf (access: 10.07.2024).
Kleefeld, S. (2020). Webcomics. London, New York: Bloomsbury.
Klonowski, P. (2021). Comic und underground – der „dritte umlauf“. Handbuch Polnische Comickulturen nach 1989, Berlin: Christian A. Bachmann Verlag, 23-26.
Kuczyńska, K. (2012). Polski komiks kobiecy. Warszawa: Timof Comics.
Komiks internetowy. Retrieved from: https://pl.wikipedia.org/wiki/Komiks_internetowy (access: 10.07.2024).
McCloud, S. (2000). Reinventing Comics: The Evolution of an Art Form. New York: Harper Collins.
Madej-Reputakowska, M. (2007). Projekt: Człowiek. Jedna Mila w dziewięć miesięcy. Retrieved from: https://polter.pl/komiks/Projekt-Czlowiek-c8063 (access: 05.03.2024).
Paśnik J. 2022. Dzieci Neo: Między generacją Y a Z. Retrieved from: https://truestory.pl/dzieci-neo-miedzy-generacja-y-a-z/ (dostęp: 10.07.2024).
Pawlicka, U. (2011). Story art i nowe media. Ha!Art nr 34, 94-106.
Russell, M. (2022). Snake Oil. Genuine marketing in an age of cure-alls, New York, London: Morgan James Publishing.
Strauss W., Howe N. (2000). Millennials rising: the next great generation, New York.
Skirgajło-Krajewska, P. (2003). ENDO – komixowa dziewczyna. Wysokie Obcasy nr 44. Retrieved from: https://wyborcza.pl/7,75248,1759055.html (access: 10.07.2024).
Stańczyk, E. (2022). Comics and nation: power, pop culture, and political transformation in Poland. Columbus: Ohio State University Press.
Szyłak, J, Konefał, S, J. (2023). The influence of local and national press on the comic publishing industry in the Polish People’s Republic between 1956 and 1989. Journal of Graphic Novels and Comics nr 1(14), 57-69.
Szyłak, J. (2021). Polnischer Webcomic. Handbuch Polnische Comickulturen nach 1989, Berlin: Christian A. Bachmann Verlag, 152-157.
Świątkowska, E. (2003). e-bohem@. Polityka, Retrived from: https://www.polityka.pl/archiwumpolityki/1855764,1,e-bohem.read (access: 10.07.2024).
Wabik A. (2004). Komiks w sieci. Antologia polskiego komiksu internetowego. Kraków: Antropos.
Wójcik G. (2019). NICponie. Pokolenie roczników 70 i wczesnych 80. w młodej polskiej prozie oraz filmie fabularnym, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Wyrzykowski R. Portret artystki z czasów ciąży. Agata (endo) Nowicka „Projekt: Człowiek” – recenzja. Retrieved from: https://esensja.pl/komiks/recenzje/tekst.html?id=3772#google_vignette (access: 10.07.2024).
Tate, A. (2007). Douglas Coupland. Manchester, New York: Manchester University Press.
Turek M. (21.01.2023, 2.02.2024). Interviews.
Copyright (c) 2025 Perspektywy Kultury

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.