Nieetyczne wymiary biznesu
studium przypadku kosmetyków Tho-radia
Abstrakt
Kontrowersyjnym epizodem w branży kosmetycznej jest przypadek Tho-Radia Cosmetics – francuskiej firmy powstałej na początku XX w., która zyskała rozgłos dzięki sprzedaży produktów kosmetycznych zawierających substancje radioaktywne, zwłaszcza rad i tor. Artykuł ukazuje początki przedsiębiorstwa, jego rozwój opierający się na marketingowej strategii wykorzystującej nazwisko Curie oraz nieprawdziwych informacjach o produktach, i ostateczne zaprzestanie produkcji. Metodą badawczą zastosowaną w niniejszej analizie jest studium przypadku i choć metoda ta nie upoważnia do uogólnień, oferuje jednak wyniki, które mogą dostarczyć cennych wniosków i wiedzy o biznesie. Głównym celem przedstawionego studium przypadku było więc odkrycie czynników, które skłoniły firmę Tho-Radia Cosmetics do zmiany swoich nieetycznych praktyk. Drugim celem było ustalenie, czy firma posiadała wystarczające informacje, aby pomimo nieistniejących regulacji prawnych zmienić swój produkt i strategię biznesową. Zastosowano tutaj analizę czasową wydarzeń. Wniosek wynikający z celu badawczego nr 1 mówi, iż głównym czynnikiem, który skłonił firmę do zmiany postępowania, było nowe prawo dotyczące substancji radioaktywnych. Podstawą zmiany postępowania firmy nie były zatem informacje o szkodliwych skutkach promieniowania, lecz zmiana przepisów. Konkluzja dotycząca celu nr 2 pokazuje, że Tho-Radia Cosmetics znała rzeczywiste skutki używania substancji radioaktywnych, a mimo to oferowała klientom kosmetyki z radem i torem. Analiza działalności firmy przedstawiona została w kontekście etyki biznesu.
Bibliografia
Amine, L.S. (1996), The need for moral champions in global marketing. European Journal of Marketing, Vol. 30 No. 5, pp. 81-94, https://doi.org/10.1108/03090569610118795.
Ashman, I., Winstanley, D. 2006. Business ethics and existentialism. Business Ethics: A European Review 15(3), https://doi.org/10.1111/j.1467-8608.2006.00445.x.
Bartels, R. (1967). A Model for Ethics in Marketing. Journal of Marketing, 31(1), 20-26, https://doi.org/10.1177/002224296703100105.
Calabrese, E.J. and Baldwin, L.A. (2002). Defining hormesis. Human & Experimental Toxicology 21, 91-97, https://doi.org/10.1191/0960327102ht217oa.
Carrigan, M., Marinova, S. and Szmigin, I. (2005), Ethics and international marketing: Research background and challenges. International Marketing Review, Vol. 22 No. 5, pp. 481-493, https://doi.org/10.1108/02651330510624345.
Carroll, A.B. (1990). Principles of Business Ethics: Their Role in Decision Making and an Initial Consensus. Management Decision, Vol. 28 No. 8, https://doi.org/10.1108/00251749010006032.
Coelho, S.P., Rita, P. and Ramos, R.F. (2023). How the response to service incidents change customer–firm relationships. European Journal of Management and Business Economics, Vol. 32 No. 2, pp. 168-184, https://doi.org/10.1108/EJMBE-05-2021-0157.
Cosmetics market in Europe - statistics & facts. (2023). Statista. Retrieved from: https://www.statista.com/topics/7382/cosmetics-market-in-europe/#topicOverview.
Curie, M. (1923). Pierre Curie. New York: The Macmillian Company. Retrieved from: https://www.gutenberg.org/files/69617/69617-h/69617-h.htm.
Dictionnaire Médical et Pratique des Soins de Beauté. (1935). Paris: Tho-Radia.
Eagle, L., Dahl, S., Low D.R. (2014). Ethical Issues in the Marketing of Skin Lightening Products. ANZMAC 2014 Proceedings, pp. 75-81.
Gould, P.M. (2017). Making a Difference: the Impact of Corporate Ethical Behavior on Consumers in the Beauty Industry. Honors Theses and Capstones. 356, https://scholars.unh.edu/honors/356.
Gustafsson, J. (2017). Single case studies vs. multiple case studies: A comparative study. Retrieved from: diva-portal.org.
Hatami, A., Hermes, J. and Firoozi, N. (2023). Moral laxity – the cognitive gap between true and pseudo corporate social responsibility. Critical Perspectives on International Business, Vol. 19 No. 4, pp. 526-549, https://doi.org/10.1108/cpoib-03-2021-0029.
Hofstede, G. (2001). Culture’s consequences: Comparing values, behaviors, institutions, and organizations across nations. New York: McGraw-Hill.
Hosmer, L. T. (2003). The Ethics of Management. New York: McGraw Hill Irwin.
Husted, B. W., & Allen, D. B. (2008). Toward a model of cross-cultural business ethics: The impact of individualism and collectivism on the ethical decision-making process. Journal of Business Ethics, 82(2), 293–305.
Kolmar, Ch. (2023). 25 powerful cosmetics industry statistics [2023]: what’s trending in the beauty business? Retrieved from: https://www.zippia.com/advice/cosmetics-industry-statistics/.
Laczniak, G.R. and Murphy, P.E. (1992). Ethical Marketing Decisions: The Higher Road. Upper Saddle River: Pearson.
Lefebvre, Th., Raynal C. (2002). De l'Institut Pasteur à Radio Luxembourg. L'histoire étonnante du Tho-Radia. Revue d'Histoire de la Pharmacie, 335, 461-480.
Lemire, L. (2017). Maria Skłodowska-Curie. Warszawa: Świat Książki, 136.
Leonidou L.C., Katsikeas, C.S., Samiee, S., Aykol B. (2018). Advances in Global Marketing. Springer Cham, https://doi.org/10.1007/978-3-319-61385-7.
Moore, K. (2020). The radium girls. Naperville: Sourcebooks.
Mould R.F. (2007). Pierre Curie, 1859–1906. Current Oncology, volume 14(2), p. 74-82, https://doi.org/10.3747/co.2007.110.
Norman, W. (2013). Business Ethics [in] The International Encyclopedia of Ethics, Blackwell Publishing, https://doi.org/10.1002/9781444367072.wbiee719.
Oswald, A. J., Mascarenhas, S.J. (2019). The Ethics of Corporate Trusting Relations, Corporate Ethics for Turbulent Markets, Bingley: Emerald Publishing Limited, pp. 77-111, https://doi.org/10.1108/978-1-78756-191-520191004.
Payne, D. and Pressley, M. (2013). A transcendent code of ethics for marketing professionals. International Journal of Law and Management, Vol. 55 No. 1, pp. 55-73, https://doi.org/10.1108/17542431311303822.
Prisco, J. (2020). When beauty products were radioactive. CNN Style. Retrieved from: https://edition.cnn.com/style/article/when-beauty-products-were-radioactive/index.html.
Raport Banku PKO BP. (2023). Branża kosmetyczna. Pozycja międzynarodowa polskich producentów i prognozy rozwoju rynku do 2026 r. Departament Analiz Ekonomicznych. Retreived from: https://www.pkobp.pl/media_files/183c4290-b6a4-4e85-9913-b3717e234cb1.pdf.
Raynal, C. and Lefebvre, Th. (2012 a). Du radium dans les pharmacies! Première partie: les usages pharmaceutiques du radium avant la Première Guerre mondiale. Revue d'histoire de la pharmacie, Vol 59, Num 372, pp 431-446.
Raynal, C. and Lefebvre, Th. (2012 b). Du radium dans les pharmacies! Seconde partie: les usages pharmaceutiques du radium entre les deux guerres. Revue d'histoire de la pharmacie, Vol 59, Num 373, pp. 73-86.
Seaver, C. (2022). The Strange Story of Eben Byers, Who Drank Radium Until His Jaw Fell Off. Retrieved from: https://www.historydefined.net/eben-byers/.
Sauser, W.I. (2005). Ethics in Business: Answering the Call. J Bus Ethics 58, 345–357, https://doi.org/10.1007/s10551-004-5715-z.
Shabbir, H.A., Maalouf, H., Griessmair, M. et al. (2019). Exploring Perceptions of Advertising Ethics: An Informant-Derived Approach. J Bus Ethics 159, 727–744 (2019), https://doi.org/10.1007/s10551-018-3784-7.
Smith, N.C., and Quelch, J.A. (1992). Ethics in Marketing. Homewood, IL: Irwin.
Tho-Radia Items. Museum of Radiation and Radioactivity. Retrieved from: https://orau.org/health-physics-museum/collection/radioactive-quack-cures/pills-potions-and-other-miscellany/tho-radia-items.html.
Recommendations. International Recommendations for X-ray and Radium Protection. Retrieved from: https://www.icrp.org/publication.asp?id=1937+Recommendations.
Copyright (c) 2025 Perspektywy Kultury

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.