Etyczne aspekty "clickbaitu" w komunikacji zdrowotnej na przykładzie artykułów z news.google.com

Abstrakt

Celem badań zaprezentowanych w niniejszym artykule było określenie stopnia i zakresu zastosowania clickbaitu w nagłówkach artykułów na temat zdrowia dostępnych w news.google.com. Badania te zostały zrealizowane za pomocą metody analizy zawartości w okresie 18–25 lipca 2025 r. Materiał badawczy stanowiło 99 nagłówków w polskojęzycznych mediach ogólnopolskich, specjalistycznych, lokalnych oraz instytucjonalnych. W badaniu zastosowano narzędzie badawcze – szablon klucza kategoryzacyjnego, który składał się z następujących kategorii analitycznych (sześciu cech clickbaitu): „niedopowiedzenie”, „sensacyjność”, „obietnica”, „liczby i listy”, „pytania” oraz „emocje”. Według wyników badań ponad połowa nagłówków zawierała co najmniej jedną cechę clickbaitu. „Niedopowiedzenie” to cecha clickbaitu najczęściej stosowana przez redakcje w nagłówkach artykułów na temat zdrowia. Inne, często stosowane cechy clickbaitu to: „liczby i listy” oraz „obietnica”. Najrzadziej były używane: „sensacyjność” oraz „emocje”. Mocne clickbaity, czyli te zawierające minimum trzy jego cechy, dotyczyły głównie portali specjalistycznych, o tematyce medycznej, natomiast najwięcej clickbaitów (z dowolną liczbą ich cech) zauważono w mediach ogólnopolskich, mainstreamowych (67,9%). Najbardziej wyważone nagłówki, neutralne, typowo informacyjne były w mediach instytucjonalnych. W toku badań wykazano, iż clickbait współcześnie stanowi istotny element informacji zdrowotnej. Dostrzega się, że redakcje łączą atrakcyjność nagłówków (pozyskiwanie uwagi odbiorców) z odpowiedzialnością etyczną za przekaz, który dotyczy tematów związanych z ludzkim zdrowiem. To jednak nie zmienia faktu, iż istnieje stała potrzeba monitorowania etyki przekazu, szczególnie z obszaru informacji medycznej i komunikacji zdrowotnej.