Pół wieku francuskiej interwencji politycznej w Libanie
Okupacje syryjska i irańska jako zagrożenie dla państwowości libańskiej (1975–2025)
Abstrakt
W niniejszym artykule przeanalizowano ewolucję polityki francuskiej wobec Libanu od wybuchu wojny domowej w Libanie w 1975 r. aż do niezwykle dynamicznego okresu 2020–2025. Wypełniono lukę w dotychczasowych badaniach, analizując rolę Francji nie w ujęciu epizodycznym, ale jako spójnego podmiotu w czterech fazach: wojen libańskich, Pax Syriana, okresu dominacji Iranu i Hezbollahu oraz najnowszej epoki, dla której charakterystyczne są eskalacja napięć w regionie, wojna w Strefie Gazy, starcia między Izraelem a Hezbollahem oraz przedłużająca się próżnia prezydencka w Libanie.Wykorzystując podejście porównawczo‑historyczne w połączeniu z analizą przebiegu wydarzeń, w niniejszym opracowaniu, opierając się na dokumentach ONZ, oświadczeniach francuskich władz, archiwach prasowych oraz literaturze przedmiotu, nakreślono elementy zarówno ciągłości, jak i zmiany. Wyniki badań ujawniają powtarzający się schemat, w ramach którego Francja priorytetowo traktowała strategię skoncentrowaną na państwie i zorientowaną na instytucje, promując suwerenność, reformy i odpowiedzialność za pomocą instrumentów prawnych i wielostronnych, a nie środków przymusu. Podejście to, przyjęte najpierw w odpowiedzi na wpływ Syrii, a później Iranu, okazało się najskuteczniejsze wtedy, gdy zasady i instrumenty polityczne były ze sobą spójne, a ambicje dostosowano do ograniczeń regionalnych.
Bibliografia
Al Jazeera (2017). Macron invites Saad Hariri to Paris with family. Retrieved from: https://www.aljazeera.com/news/2017/11/15/macron-invites-saad -hariri-to-paris-with-family/
CEDRE (2018). Conférence économique pour le développement, par les ré-formes et avec les entreprises / Economic Conference for Development through Reforms with the Private sector, Joint Statement. Retrieved from: https://www.diplomatie.gouv.fr/IMG/pdf/cedre_statement-en-_final_ang_cle8179fb.pdf
Chirac, J. (1998). Address in Damascus, July 16, 1998, French Diplomatic Archives, Syria file, box 47B.
Chirac, J. (2006). Mémoires: Le temps présidentiel. Paris: Fayard.
Corbet, S. (2024). The Paris conference for Lebanon raises $1 billion in pledges for humanitarian and military support. AP News. Retrieved from: https://apnews.com/article/middle-east-lebanon-conference-paris-humanitarian-aid-30a97f88d2ec8dc138385d18a31dbb69
Corm, G. (2003). Le Liban contemporain: Histoire et société. Paris: La Décou-verte.
France24 (2008). Syria breaks isolation as Assad visits France. Retrieved from: https://www.france24.com/en/20080712-syria-breaks-isolation-assad-visits-france-syria-mediterranean-union
France24 (2020). On Beirut visit, Macron says aid to go ‘directly to the peo-ple’, relief groups. Retrieved from: https://www.france24.com/en/20200806-on-beirut-visit-macron-says-aid-to-go-directly-to-the-people-relief-groups
France Diplomacy (2025). Lebanon – Election of a president (9 January 2025). Retrieved from: https://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/lebanon/news/article/lebanon-election-of-a-president-09-01-25
Gerges, Fawaz A. (2005). The Far Enemy: Why Jihad Went Global. Cambridge: Cambridge University Press.
Gresh, A. (1996, juin). La ‘théorie Cousseran’ et la politique française en Syrie. Le Monde diplomatique.
Gresh, A. (2002, mars). Chirac et la Syrie : un soutien contesté. Le Monde diplomatique.
Gresh, A. (2008, juillet). Syrie-France: le retour de la diplomatie. Le Monde diplomatique.
Goury-Laffont, V. (2024). Macron: France intercepted Iranian drones ‘at Jor-dan’s request’. POLITICO. Retrieved from: https://www.politico.eu/article/france-intercepted-iranian-drones-at-jordans-request-emmanuel-macron/
El Khazen, F. (2000). The Breakdown of the State in Lebanon, 1967–1976. Cambridge: Harvard University Press.
Filiu, J.-P. (2015). Les Arabes, leur destin et le nôtre. Paris: La Découverte.
Fisk, R. (2006). Pity the Nation: Lebanon at War. Oxford: Oxford University Press.
Friedman, T.L. (1989). From Beirut to Jerusalem. New York: Farrar, Straus and Giroux.
Izadi, P. (2009). Iran and France: Shattered Dreams. Middle East Institute. Retrieved from: https://www.mei.edu/publications/iran-and-france-shattered-dreams
Kassir, S. (2003). Histoire de Beyrouth. Paris: Fayard.
Khalidi, R. (2006). The Iron Cage: The Story of the Palestinian Struggle for Statehood. Boston: Beacon Press.
Khalidi, W. (1981). The Palestinians and the War in Lebanon. Journal of Pales-tine Studies, Issue 10, no. 3.
Lacroix, S. (2010). Rafic Hariri et la reconstruction du Liban. Paris: L’Harmattan.
Le Monde (1978, 12.05.). Louis de Guiringaud, interview.
Macaron, J. (2020). The French Initiative in Lebanon: Endgame and Challeng-es. Arab Center Washington D.C. Retrieved from: https://arabcenterdc.org/resource/the-french-initiative-in-lebanon-endgame-and-challenges/
Mawad, D. (2023). The aftermath: how the Beirut explosion has left scars on an already broken Lebanon. The Guardian. Retrieved from: https://www.theguardian.com/world/2023/aug/03/port-of-beirut-explosion-aftermath -scars-on-already-broken-lebanon
Mitterrand, F. (1984, November). Speech in Damascus (available in the French diplomatic archives).
Mroue, B. & Corbet, S. (2025). France’s Macron expresses support for new leadership in Lebanon as it recovers from crisis. AP News. Retrieved from: https://apnews.com/article/emmanuel-macron-lebanon-israel-hezbollah-france-war-aoun-salam-d8a4fe5dc3a1f87226fdf925b92fc032
Péan, P. (1990). Michel Seurat: L’enlèvement et la mort d’un chercheur. Paris: Fayard.
Péladeau, P. (2001). La diplomatie française et le Moyen-Orient depuis 1945. Paris: Presses de Sciences Po.
Pierret, T. (2011). Baas et Islam en Syrie. Paris: Presses Universitaires de France, Proche-Orient. DOI: 10.3917/puf.pierr.2011.01
Pons, F. (1994). Les Français à Beyrouth: chronique d’un engagement (1978–1984). Paris: L’Harmattan.
Rabinovich, I. (1985). The War for Lebanon, 1970–1985. Ithaca, NY: Cornell University Press.
Reuters (2007). Syria breaks isolation as Assad visits France. Retrieved from: https://www.reuters.com/article/economy/france-says-lebanon-dialogue -relaunched-in-talks-idUSL15317868/
Reuters (2013). EU adds Hezbollah’s military wing to terrorism list. Retrieved from: https://www.reuters.com/article/world/eu-adds-hezbollahs-military -wing-to-terrorism-list-idUSBRE96K0DA/
Reuters (2014). France, Lebanon sign Saudi-funded arms deal worth $3 bln. Re-trieved from: https://www.reuters.com/article/markets/france-lebanon -sign-saudi-funded-arms-deal-worth-3-bln-idUSL6N0SU3TX/
Reuters (2024). Exclusive: France proposes Hezbollah withdrawal, border talks for Israel-Lebanon truce. Retrieved from: https://www.reuters.com/world/france-proposes-hezbollah-withdrawal-border-talks-israel-lebanon-truce-2024-02-12/
Reuters (2025). Lebanon’s army chief elected president, showing weakened Hezbollah. Retrieved from: https://www.reuters.com/world/middle-east/lebanese-lawmakers-start-voting-new-president-2025-01-09/
Sallon, H. (2023). Sleiman Frangieh, France’s controversial candidate for Lebanese president. Le Monde. Retrieved from: https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/05/12/sleiman-frangi-eh-france-s-controversial-candidate-for-lebanese-president_6026436_4.html
Sallon, H. (2024). France unveils plan to rebuild Beirut port. Le Monde. Re-trieved from: https://www.lemonde.fr/en/economy/article/2024/03/14/france-unveils-plan-to-rebuild-beirut-port_6619093_19.html
Security Council Report (2024). Middle East: Lebanon. July 2024 Monthly Forecast. Retrieved from: https://www.securitycouncilreport.org/monthly-forecast/2024-07/lebanon-27.php
Tuquoi, J.-P. (1993). La diplomatie française et le conflit libanais (1975–1990). Paris: l’Institut français de relations internationales.
United Nations Interim Force in Lebanon (2007). UNIFIL Honours French Peacekeepers with United Nations Medal, Press Release. Retrieved from: https://unifil.unmissions.org/sites/default/files/old_dnn/docs/pr079_2.pdf
United Nations Security Council (2004). Resolution 1559, S/RES/1559, Sep-tember 2, 2004.
Van Dam, N. (2011). The Struggle for Power in Syria: Politics and Society under Asad and the Ba’th Party. London: I.B. Tauris.
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
