Królewicz w podróży

Italia i kultura włoska w oczach Fryderyka Krystiana Wettyna (1738–1740)

DOI: https://doi.org/10.35765/pk.2026.5302.17
Słowa kluczowe: Fryderyk Krystian Wettyn, dynastia Wettynów, August III Sas, historia nowożytna

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza podróży Fryderyka Krystiana Wettyna do Italii w latach 1738–1740 z uwzględnieniem stref współmierności i niewspółmierności kulturowej. Perspektywa skoncentrowana na osobistych doświadczeniach królewicza i oparta na jego notatkach z podróży odgrywa dwojaką rolę. Z jednej strony pozwala określić zakres strefy komfortu i bezpieczeństwa gwarantowany przez rozpowszechnioną w Europie dość spójną kulturę dworską, z drugiej strony umożliwia dostrzeżenie tych elementów, które były tożsame z przekraczaniem granic i doświadczaniem niewspółmierności kulturowej. Dzięki temu podróż królewicza – zorganizowana jako medyczna i edukacyjna eskapada – staje się tożsama z procesem jego dojrzewania, kształtowania się artystycznego gustu oraz eksplorowania niezależności w zakresie, który byłby niemożliwy do osiągnięcia na warszawsko‑drezdeńskim dworze Augusta III.

Biogram autora

Katarzyna Kuras, Uniwersytet Jagielloński

Dr hab., prof. UJ, historyczka związana z Uniwersytetem Jagiellońskim, specjalizująca się w dziejach XVII i XVIII w., zwłaszcza historii Rzeczypospolitej w czasach saskich oraz kultury dworskiej nowożytnej Europy. Autorka książek Współpracownicy i klienci Augusta A. Czartoryskiego w czasach saskich (2010) oraz Dwór królowej Marii Leszczyńskiej. Ludzie, pieniądze i wpływy (2018). W swoich badaniach zajmuje się relacjami klientalnymi, patronatem, funkcjonowaniem dworów magnackich oraz związkami kulturowymi między europejskimi ośrodkami władzy XVIII w. Obecnie realizuje projekt „Autokreacja magnata: Józef Aleksander Jabłonowski (1711–1777) i kultura reprezentacji w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku”, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki.

Bibliografia

Königl. Koln. Khurfürstl. und Sachsischer Hof und Staats Kalender, auf das Jahr 1739, Leipzig.

Bepler J. (2005). Travelling and Posterity: the Archive, the Library and the Cabinet. W: Grand Tour: Adeliges Reisen und Europäische Kultur vom 14. bis zum 18. Jahrhundert. Ostfildern: Thorbecke, 191-203. https://www.perspectivia.net/publikationen/bdf/babel-paravicini_grand-tour/bepler_travelling.

Berns J.J. (1988). Peregrinatio academica und Kavalierstour Bildungsreisen junger Deutscher in der Frühen Neuzeit. W: C. Wiedemann (red.), Rom-Paris-London. Erfahrung und Selbsterfahrung deutscher Schriftsteller und Künstler in den fremden Metropolen. Stuttgart: J. B. Metzlersche Verlagsbuchhandlung, 1988, 155-81. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-476-05555-2_11. https://doi.org/10.1007/978-3-476-05555-2_11

Carey D. (1997). Questionning Incommensurability in Early Modern Cultural Exchange. Common Knowledge, vol. 7, no 3, 32–50.

Carey D. (2003). Travel, identity, and cultural difference, 1580-1700. W: J. Conroy (red.), Cross-Cultural Travel. Papers from the Royal Irish Academy Symposium on Literature and Travel. Peter Lang: New York, 39–47.

Cassidy-Geiger M. (2023). Versailles and Dresden: Myths and Models. Bulletin du Centre de recherche du château de Versailles [Online], 23 | 2023. http://journals.openedition.org/crcv/26830 (dostęp: 03/07/2024) DOI: https://doi.org/10.4000/crcv.26830

Deppe U. (2006). Die Festkultur am Dresdner Hofe Johann Georgs II. von Sachsen (1660–1679). Kiel: Verlag Ludwig Kiel.

Green M. (2022). Public and Private in Jewish Egodocuments of Amsterdam (ca. 1680–1830). W: M. Green, L.C. Nørgaard, M. Birkedal Bruun, Early Modern Privacy: Sources and Approaches. Leiden-Boston: Brill, 213–242 https://doi.org/10.1163/9789004153073_011

Griffey J. red. (2022). Early Modern Court Culture. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429277986

Kuras K. (2021). Transfer kulturowy, histoire croisée, entangled history i mobilność kulturowa w badaniach nad dworami królewskimi epoki nowożytnej. Historyka. Studia Metodologiczne, t. 51, 433–452. https://doi.org/10.24425/hsm.2021.138384

Mafrici M. (2008). Maria Amalia di Sassonia, regina di Napoli e Sicilia, poi di Spagna Dizionario Biografico degli Italiani. Vol. 70 (2008). https://www.treccani.it/enciclopedia/maria-amalia-di-sassonia-regina-di-napoli-e-sicilia-poi-di-spagna_(Dizionario-Biografico)/ (dostęp: 25/01/2024).

Pagden A. (1993). European Encounters with the New World: From Renaissance to Romanticism. New Haven: Yale University Press.

Pratt M.L (2011). Imperialne spojrzenie. Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja. Kraków: WUJ, 2011.

Subrahmanyam S. (2007). Par-delà l'incommensurabilité: pour une histoire connectée des empires aux temps modernes. Revue d'histoire moderne et contemporaine, no 54-4 bis, 5, 34-53. https://doi.org/10.3917/rhmc.545.0034

Watanable-O'Kelly H. (2002). Court Culture in Dresden. From Renaissance to Baroque. New York: Palgrave. https://doi.org/10.1057/9780230514492

Opublikowane
2026-06-30
Jak cytować
[1]
Kuras, K. 2026. Królewicz w podróży: Italia i kultura włoska w oczach Fryderyka Krystiana Wettyna (1738–1740). Perspektywy Kultury. 53, 2 (cze. 2026), 275-288. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2026.5302.17.
Numer
Tom 53 Nr 2 (2026): Movement(s) and Identity
Dział
Varia

Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:

  1. utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
  2. zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
  3. rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
  4. wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
  5. rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
  6. publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym. 

Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.