Religia rzymskokatolicka w życiu społeczności lokalnej w okresie międzywojennym

(na przykładzie diecezji kieleckiej)

Abstrakt

Centrum życia religijnego w okresie międzywojennym była parafia. Parafia wiejska i małomiasteczkowa stanowiła typ parafii – wspólnoty lokalnej. Tradycyjna w tych środowiskach religijność ludowa charakteryzowała się przede wszystkim głębokim przywiązaniem do wiary ojców, jednakże bez dostatecznej znajomości jej podstawowych prawd i realizacji ich w życiu codziennym. Istotną cechą tej religijności było przestrzeganie praktyk religijnych jako najważniejszego przejawu życia religijnego. Zwłaszcza te o charakterze jednorazowym (chrzest, komunia św., bierzmowanie, ślub kościelny, namaszczenie) odgrywały ważną rolę w życiu indywidualnym, rodzinnym i parafialnym. Jeśli chodzi o spełnianie praktyk religijnych, to najmniej problemów przysparzało duchowieństwu drobnomieszczaństwo i chłopstwo. Najwięcej osób zaniedbujących praktyki religijne było wśród inteligencji. Powszechnie uznanym przejawem religijności było uczestniczenie w różnego rodzaju odpustach i pielgrzymkach. Były one ważnym wydarzeniem nie tylko religijnym, ale także turystyczno-towarzyskim. Na niektóre odpusty do kościołów lub klasztorów posiadających cudowne obrazy przybywali tłumnie wierni z odległych nawet miejscowości. Pielgrzymki najczęściej organizowane były do Częstochowy, Poznania, Gniezna i Kalwarii Zebrzydowskiej. Osoby, które odbywały kilka dalszych pielgrzymek, zyskiwały odpowiedni szacunek. Doniosłą rolę w pogłębianiu świadomości społeczno-religijnej odgrywały stowarzyszenia parafialne i bractwa religijne (Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej, stowarzyszenia tercjarskie, koła Żywego Różańca, Bractwa Różańcowe, Sodalicja Mariańska). Pogłębieniu życia religijnego służyła też prasa katolicka („Rycerz Niepokalanej”, „Mały Dziennik”, „Gość Różańcowy”, „Niedziela”, „Niewiasta Katolicka”). Religia odgrywała istotną rolę w życiu społeczności lokalnej, zaspokajała indywidualne potrzeby człowieka. Kościół uczestniczył w najważniejszych wydarzeniach życiowych, jak narodziny, ślub, pogrzeb, organizował czas wolny ludzi, zaszczepiał wśród wiernych zasady moralne.

Biogram autora

Regina Renz, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Profesor zatrudniona w Instytucie Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Historyk, autorka wielu prac z zakresu stosunków społeczno-gospodarczych i kulturowo-obyczajowych na ziemiach polskich w dobie kapitalizmu, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki drobnotowarowej, społeczności małych miast i problematyki kobiecej. Jej zainteresowania dotyczą też życia religijnego ludności polskiej i żydowskiej w okresie międzywojennym. Działa w Komisji Historii Kobiet, w Polskim Towarzystwie Historycznym i Kieleckim Towarzystwie Naukowym. Najważniejsze publikacje: (1984) Rzemiosło województwa kieleckiego w okresie międzywojennym (Warszawa–Kraków 1990), Społeczności małomiasteczkowe w województwie kieleckim 1918–1939 (Kielce 1994), Życie codzienne w miasteczkach województwa kieleckiego 1918– 1939 (Kielce 2008), Kobieta w społeczeństwie międzywojennej Kielecczyzny. Dom – praca – aktywność społeczna (Kielce 2008).

Opublikowane
2022-03-30
Jak cytować
[1]
Renz, R. 2022. Religia rzymskokatolicka w życiu społeczności lokalnej w okresie międzywojennym: (na przykładzie diecezji kieleckiej). Perspektywy Kultury. 36, 1 (mar. 2022), 185-208. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2022.3601.13.