Edukacja medialna jako zaniedbany element polityki zdrowia publicznego w Polsce
analiza działalności Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w latach 1994–2021
Abstrakt
This paper aims to analyse the role of media education as a neglected element of public health policy in Poland, using the example of actions undertaken by the National Broadcasting Council (KRRiT). The research employed a qualitative analysis of annual reports issued by KRRiT between 1993-2021, focusing on how media education initiatives are presented and implemented. The study identified that despite KRRiT being legally responsible for media education in Poland, its activities in this area appear marginal, inconsistent, and lacking long-term strategy. The paper reveals a significant gap between scientific research showing links between media use and well-being, and KRRiT's approach to media education which omits this important aspect. The findings suggest that media education in Poland is not effectively coordinated at the state level and fails to incorporate well-being considerations, indicating a serious shortcoming in public health policy. This research contributes to understanding the institutional barriers to effective media education implementation and argues for including media literacy as an essential component of public health strategies.
Bibliografia
1. Adamski, A., Gosek, M., Kurek-Ochmańska, O. (2023). Raport. Rekomendacje dotyczące wdrożenia edukacji medialnej w polskich szkołach. Rzeszów: Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania. Pobrano z: https://wsiz.edu.pl/uczelnia/kolegia/kolegium-mediow-i-komunikacji-spolecznej/katedra-mediow-dziennikarstwa-i-komunikacji-spolecznej/satmedia/
2. Adamski, A., Krawczyk-Suszek, M., Berniak-Woźny, J., Gosek, M., Gaweł, A. (2025). Media education and the well-being of society: A social and medical sciences perspective. Perspektywy kultury, 1(48), 255–284. https://doi.org/10.35765/pk.2025.4801.16
3. Andrzejewska, J. (2003). Edukacja czytelnicza i medialna. Poradnik metodyczno-programowy dla wszystkich typów szkół i bibliotek. Warszawa.
4. Bierzyński, T. (2024a). Integracja sztucznej inteligencji w życiu rodzinnym: perspektywy wykorzystania technologii AI na rzecz rozwoju osobistego i zawodowego. Szkoła – Zawód – Praca, 28, 57–65.
5. Bierzyński, T. (2024b). Media i AI jako katalizatory zmian społecznych w kontekście nauk o rodzinie. Społeczeństwo – kultura – wartości. Studium społeczne, 26, 12–22.
6. Borkowska, M. (2010). Organizacje międzynarodowe i wybrane państwa europejskie wobec edukacji medialnej (Vol. 2). Warszawa: Biuro KRRiT.
7. Bulger, M., Davison, P. (2018). The promises, challenges, and futures of media literacy. Journal of Media Literacy Education, 10(1), 1–21.
8. Carlsson, U. (2019). How to organise media and information literacy (MIL) on the national level. W: Understanding media and information literacy (MIL) in the digital age: A question of democracy (s. 67–74). Sweden: Department of Journalism, Media and Communication (JMG).
9. DIRECTIVE 2010/13/EU. (2010). Directive of the European Parliament and of the Council of 10 March 2010 on coordinating certain provisions laid down by law, regulation or administrative action in Member States concerning the provision of audiovisual media services (Audiovisual Media Services Directive). Pobrano z: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32010L0013&from=PL
10. Directive (EU) 2018/1808. (2018). Directive of the European Parliament and of the Council of 14 November 2018 amending Directive 2010/13/EU... Pobrano z: http://data.europa.eu/eli/dir/2018/1808/oj
11. Drogowskaz medialny. (2023). Pobrano z: https://www.facebook.com/drogowskazmedialny/
12. EAO. (2016). Mapping of media literacy practices and actions in EU-28.
13. Federowicz, M. (2000). O potrzebie edukacji medialnej w Polsce. Warszawa: Polski Komitet do spraw UNESCO, KRRiT. Pobrano z: http://www.archiwum.krrit.gov.pl/Data/Files/_public/Portals/0/komunikaty/edukacja-medialna/o_potrzebie_edukacji_medialnej_uaktualnione.pdf
14. Frau-Meigs, D., Velez, I., Michel, J. F. (red.). (2017). Public policies in media and information literacy in Europe. London: Routledge.
15. Galewska, E. (2016). Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jako strażnik wolności słowa. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 32(4), 171–189.
16. Godzic, W. (2001). Streszczenie raportu „Edukacja medialna”. Pobrano z: https://web.archive.org/web/20011105205741/http://www.krrit.gov.pl/stronykrrit/aktopraedumed1.htm
17. Gomoliszek, J. (2008). Tomasz Mielczarek: Monopol, pluralizm, koncentracja. Toruńskie Studia Bibliologiczne, 1(1), 42.
18. Grandío, M., Frau-Meigs, D. (2017). Legal frameworks for media literacy. W: D. Frau-Meigs, I. Velez, J. F. Michel (red.), Public policies in media and information policies in Europe (s. 116–130). London: Routledge.
19. Gui, M., Fasoli, M., Carradore, R. (2017). Digital well-being: Developing a new theoretical tool for media literacy research. Italian Journal of Sociology of Education, 9, 155–173.
20. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Washington: Aspen Institute. Pobrano z: https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED523244.pdf
21. Jamróz, L. (2014). Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. W: St. Bożyk (red.), Prawo konstytucyjne (s. 403–411).
22. Juszczyk, S. (2007). Cele i zadania technologii informacyjnej i edukacji medialnej. W: B. Siemieniecki (red.), Pedagogika medialna (t. 2, s. 28). Warszawa.
23. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. (1997). Konstytucja z dn. 2 kwietnia 1997 r. Pobrano z: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970780483/U/D19970483Lj.pdf
24. KRRiT. (1996). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności wraz z informacją o podstawowych problemach radiofonii i telewizji. Warszawa.
25. KRRiT. (2000). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności. Warszawa.
26. KRRiT. (2001). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności. Warszawa.
27. KRRiT. (2002). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
28. KRRiT. (2003). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
29. KRRiT. (2004). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
30. KRRiT. (2005). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
31. KRRiT. (2006). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2005 roku.
32. KRRiT. (2007). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2006 roku.
33. KRRiT. (2008a). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2007 roku.
34. KRRiT. (2008b). Stanowisko KRRiT w sprawie potrzeby upowszechniania wiedzy z zakresu edukacji medialnej z dn. 10.06.2008 r. https://www.gov.pl/attachment/b70143c4-0c92-4725-b3f8-7997c67d5b4c (12.02.2025).
35. KRRiT. (2009). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2008 roku. Warszawa.
36. KRRiT. (2010). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2009 roku. Warszawa.
37. KRRiT. (2011). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2010 roku. Warszawa.
38. KRRiT. (2012). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2011 roku. Warszawa.
39. KRRiT. (2013). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2012 roku. Warszawa.
40. KRRiT. (2014). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2013 roku. Warszawa.
41. KRRiT. (2016). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2015 roku. Warszawa.
42. KRRiT. (2017). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2016 roku. Warszawa.
43. KRRiT. (2018). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2017 roku.
44. KRRiT. (2019). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2018 roku.
45. KRRiT. (2020). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2019 roku.
46. KRRiT. (2021). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2020 roku.
47. Livingstone, S., PT, GM & WC. (2012). Critical insights in European media literacy research and policy. Media Studies, 3(6), 5–15.
48. LSE. (2018). Commission on Truth, Trust and Technology. Tackling the Information Crisis. A policy Framework for Media System Resilience. London: London School of Economics and Political Science. Pobrano z: http://www.lse.ac.uk/media-and-communications/assets/documents/research/T3-Report-Tackling-the-Information-Crisis.pdf
49. Michalski, P. (2022). Polskie Radio Kielce – Centrum Edukacji Medialnej. Pobrano z: https://pap-mediaroom.pl/ludzie-i-kultura/w-kielcach-powstalo-nowoczesne-centrum-edukacji-medialnej
50. Ministerstwo Rozwoju. (2017). Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.). Warszawa. Pobrano z: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/informacje-o-strategii-na-rzecz-odpowiedzialnego-rozwoju
51. O’Neill, B., & TD. (2018). The Better Internet for Kids Policy Map: Implementing the European Strategy for a Better Internet for Children in European Member States. Brussels. Pobrano z: https://www.betterinternetforkids.eu/bikmap
52. Schilder, E., Lockee, B., & Saxon, D. (2016). The Issues and Challenges of Assessing Media Literacy Education. Journal of Media Literacy Education.
53. UNESCO. (2018). UNESCO [Internet]. Pobrano z: www.unesco.or
54. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org/2030agenda
55. USTAWA z dnia 25 marca 2011 r. (2011). USTAWA z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2011 r. Nr 85, poz. 459. Pobrano z: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20110850459
56. Valtonen, T., Tedre, M., Mäkitalo, K.A., & Vartiainen, H. (2019). Media Literacy Education in the Age of Machine Learning. Journal of Media Literacy Education, 11(2), 20–36.
2. Adamski, A., Krawczyk-Suszek, M., Berniak-Woźny, J., Gosek, M., Gaweł, A. (2025). Media education and the well-being of society: A social and medical sciences perspective. Perspektywy kultury, 1(48), 255–284. https://doi.org/10.35765/pk.2025.4801.16
3. Andrzejewska, J. (2003). Edukacja czytelnicza i medialna. Poradnik metodyczno-programowy dla wszystkich typów szkół i bibliotek. Warszawa.
4. Bierzyński, T. (2024a). Integracja sztucznej inteligencji w życiu rodzinnym: perspektywy wykorzystania technologii AI na rzecz rozwoju osobistego i zawodowego. Szkoła – Zawód – Praca, 28, 57–65.
5. Bierzyński, T. (2024b). Media i AI jako katalizatory zmian społecznych w kontekście nauk o rodzinie. Społeczeństwo – kultura – wartości. Studium społeczne, 26, 12–22.
6. Borkowska, M. (2010). Organizacje międzynarodowe i wybrane państwa europejskie wobec edukacji medialnej (Vol. 2). Warszawa: Biuro KRRiT.
7. Bulger, M., Davison, P. (2018). The promises, challenges, and futures of media literacy. Journal of Media Literacy Education, 10(1), 1–21.
8. Carlsson, U. (2019). How to organise media and information literacy (MIL) on the national level. W: Understanding media and information literacy (MIL) in the digital age: A question of democracy (s. 67–74). Sweden: Department of Journalism, Media and Communication (JMG).
9. DIRECTIVE 2010/13/EU. (2010). Directive of the European Parliament and of the Council of 10 March 2010 on coordinating certain provisions laid down by law, regulation or administrative action in Member States concerning the provision of audiovisual media services (Audiovisual Media Services Directive). Pobrano z: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32010L0013&from=PL
10. Directive (EU) 2018/1808. (2018). Directive of the European Parliament and of the Council of 14 November 2018 amending Directive 2010/13/EU... Pobrano z: http://data.europa.eu/eli/dir/2018/1808/oj
11. Drogowskaz medialny. (2023). Pobrano z: https://www.facebook.com/drogowskazmedialny/
12. EAO. (2016). Mapping of media literacy practices and actions in EU-28.
13. Federowicz, M. (2000). O potrzebie edukacji medialnej w Polsce. Warszawa: Polski Komitet do spraw UNESCO, KRRiT. Pobrano z: http://www.archiwum.krrit.gov.pl/Data/Files/_public/Portals/0/komunikaty/edukacja-medialna/o_potrzebie_edukacji_medialnej_uaktualnione.pdf
14. Frau-Meigs, D., Velez, I., Michel, J. F. (red.). (2017). Public policies in media and information literacy in Europe. London: Routledge.
15. Galewska, E. (2016). Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jako strażnik wolności słowa. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 32(4), 171–189.
16. Godzic, W. (2001). Streszczenie raportu „Edukacja medialna”. Pobrano z: https://web.archive.org/web/20011105205741/http://www.krrit.gov.pl/stronykrrit/aktopraedumed1.htm
17. Gomoliszek, J. (2008). Tomasz Mielczarek: Monopol, pluralizm, koncentracja. Toruńskie Studia Bibliologiczne, 1(1), 42.
18. Grandío, M., Frau-Meigs, D. (2017). Legal frameworks for media literacy. W: D. Frau-Meigs, I. Velez, J. F. Michel (red.), Public policies in media and information policies in Europe (s. 116–130). London: Routledge.
19. Gui, M., Fasoli, M., Carradore, R. (2017). Digital well-being: Developing a new theoretical tool for media literacy research. Italian Journal of Sociology of Education, 9, 155–173.
20. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Washington: Aspen Institute. Pobrano z: https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED523244.pdf
21. Jamróz, L. (2014). Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. W: St. Bożyk (red.), Prawo konstytucyjne (s. 403–411).
22. Juszczyk, S. (2007). Cele i zadania technologii informacyjnej i edukacji medialnej. W: B. Siemieniecki (red.), Pedagogika medialna (t. 2, s. 28). Warszawa.
23. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. (1997). Konstytucja z dn. 2 kwietnia 1997 r. Pobrano z: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970780483/U/D19970483Lj.pdf
24. KRRiT. (1996). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności wraz z informacją o podstawowych problemach radiofonii i telewizji. Warszawa.
25. KRRiT. (2000). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności. Warszawa.
26. KRRiT. (2001). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności. Warszawa.
27. KRRiT. (2002). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
28. KRRiT. (2003). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
29. KRRiT. (2004). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
30. KRRiT. (2005). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
31. KRRiT. (2006). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2005 roku.
32. KRRiT. (2007). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2006 roku.
33. KRRiT. (2008a). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2007 roku.
34. KRRiT. (2008b). Stanowisko KRRiT w sprawie potrzeby upowszechniania wiedzy z zakresu edukacji medialnej z dn. 10.06.2008 r. https://www.gov.pl/attachment/b70143c4-0c92-4725-b3f8-7997c67d5b4c (12.02.2025).
35. KRRiT. (2009). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2008 roku. Warszawa.
36. KRRiT. (2010). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2009 roku. Warszawa.
37. KRRiT. (2011). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2010 roku. Warszawa.
38. KRRiT. (2012). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2011 roku. Warszawa.
39. KRRiT. (2013). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2012 roku. Warszawa.
40. KRRiT. (2014). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2013 roku. Warszawa.
41. KRRiT. (2016). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2015 roku. Warszawa.
42. KRRiT. (2017). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2016 roku. Warszawa.
43. KRRiT. (2018). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2017 roku.
44. KRRiT. (2019). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2018 roku.
45. KRRiT. (2020). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2019 roku.
46. KRRiT. (2021). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2020 roku.
47. Livingstone, S., PT, GM & WC. (2012). Critical insights in European media literacy research and policy. Media Studies, 3(6), 5–15.
48. LSE. (2018). Commission on Truth, Trust and Technology. Tackling the Information Crisis. A policy Framework for Media System Resilience. London: London School of Economics and Political Science. Pobrano z: http://www.lse.ac.uk/media-and-communications/assets/documents/research/T3-Report-Tackling-the-Information-Crisis.pdf
49. Michalski, P. (2022). Polskie Radio Kielce – Centrum Edukacji Medialnej. Pobrano z: https://pap-mediaroom.pl/ludzie-i-kultura/w-kielcach-powstalo-nowoczesne-centrum-edukacji-medialnej
50. Ministerstwo Rozwoju. (2017). Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.). Warszawa. Pobrano z: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/informacje-o-strategii-na-rzecz-odpowiedzialnego-rozwoju
51. O’Neill, B., & TD. (2018). The Better Internet for Kids Policy Map: Implementing the European Strategy for a Better Internet for Children in European Member States. Brussels. Pobrano z: https://www.betterinternetforkids.eu/bikmap
52. Schilder, E., Lockee, B., & Saxon, D. (2016). The Issues and Challenges of Assessing Media Literacy Education. Journal of Media Literacy Education.
53. UNESCO. (2018). UNESCO [Internet]. Pobrano z: www.unesco.or
54. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org/2030agenda
55. USTAWA z dnia 25 marca 2011 r. (2011). USTAWA z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2011 r. Nr 85, poz. 459. Pobrano z: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20110850459
56. Valtonen, T., Tedre, M., Mäkitalo, K.A., & Vartiainen, H. (2019). Media Literacy Education in the Age of Machine Learning. Journal of Media Literacy Education, 11(2), 20–36.
Opublikowane
2026-06-30
Jak cytować
[1]
Gosek, M. 2026. Edukacja medialna jako zaniedbany element polityki zdrowia publicznego w Polsce: analiza działalności Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w latach 1994–2021 . Perspektywy Kultury. 53, 2 (cze. 2026), 199-224.
Dział
Varia
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
