Miasto i tożsamość w postmodernistycznych i metamodernistycznych architekturach tekstu
Słowa kluczowe:
miasto, tożsamość, postmodernizm, metamodernizm, architektura tekstu
Abstrakt
Artykuł koncentruje się na przecięciu literatury i architektury. Pierwsza część analizuje Wieżowiec J. G. Ballarda oraz Niewidzialne miasta Italo Calvina – postmodernistyczne narracje upadku, które zacierają granicę między realnym a nierealnym oraz ukazują rozpad tożsamości pod wpływem skondensowanych i nieuchwytnych miast. Druga część pokazuje, w jaki sposób eksperymentalna powieść Johna Trefry’ego Massive (2024) realizuje przejście do modalności metamodernistycznej w kontekście miasta, łącząc temporalności i kładąc nacisk na kwestie etyczne. W tym celu wykorzystuje cyfrowość, przekształcając postmodernistyczną fragmentację, oraz zachęca czytelnika do aktywnego udziału w konstruowaniu znaczenia tekstu. Artykuł dowodzi, że metamodernistyczna konceptualizacja miasta komplikuje jego tekstową architekturę oraz proces kształtowania tożsamości.
Bibliografia
Ballard, J. G. (1977). High-Rise. New York: Holt, Rinehart and Winston.
Barthes, R. (1997). Semiology and the Urban. In N. Leach (Ed.), Rethinking Architecture: A Reader in Cultural Theory (pp. 158–164). London and New York: Routledge.
Benjamin, W. (1997). Baudelaire, or the Streets of Paris. In N. Leach (Ed.), Rethinking Architecture: A Reader in Cultural Theory (pp. 36–37). London and New York: Routledge.
Calvino, I. (1974). Invisible Cities (W. Weaver, Trans.). San Diego and New York: Harcourt Brace & Company.
Corrao, M. (2020, October 5). Pre-Articulation: On John Trefry’s Unfinished Massive | Part 1. ActionBooks. Retrieved from: https://actionbooks.org/2020/10/pre-articulation-on-john-trefrys-unfinished-massive-part-1-by-mike-corrao/ (5/12/2025)
Danilova, E., & Bakshutova, D. (2021). Metamodernism: The Phenomenon of Memory as Part of an Architectural Concept. DOI: 10.2991/assehr.k.211125.162.
Davies, J. (2017). Transition, abstraction and perverse concreteness in J.G. Ballard’s High-Rise. Textual Practice, pp. 1–21. DOI: 10.1080/0950236X.2017.1301546.
de Certeau, M. (1988). The Practice of Everyday Life (S. Rendall, Trans.). Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Dember, G. (2024). Say Hello to Metamodernism! Boise, ID: Exact Rush Publishing.
Dumitrescu, A. (2016, December 4). What is Metamodernism and Why Bother? Meditations on Metamodernism as a Period Term and as a Mode. Electronic Book Review. Retrieved from: https://electronicbookreview.com/essay/what-is-metamodernism-and-why-bother-meditations-on-metamodernism-as-a-period-term-and-as-a-mode/
Duff, K. (2014). Contemporary British Literature and Urban Space: After Thatcher. London and New York: Palgrave Macmillan.
Edwards, S. (2012). Anonymous encounters: the structuring of space in postmodern narratives of the city. In S. Edwards & J. Charley (Eds.), Writing the Modern City: Literature, Architecture, Modernity (pp. 167–177). London and New York: Routledge.
Gibbons, A. (2017). Metamodern Affect. In R. van den Akker, A. Gibbons, & T. Vermeulen (Eds.), Metamodernism: Historicity, Affect, and Depth After Postmodernism (pp. 83–86). London and New York: Rowman & Littlefield.
Hallila, M., & Sandbacka, K. (2024). Metamodernism in Contemporary Culture and Literature. Acta Philologica, 63, 5–11. https://doi.org/10.7311/ACTA.63.2025.1
Harvey, D. (1990). The Condition of Postmodernity. Cambridge, MA and Oxford, UK.
Harvey, D. (1996). Justice, Nature and the Geography of Difference. Cambridge, MA: Blackwell Publishers.
Hayles, N. K., & Gannon, T. (2007). Mood Swings: The Aesthetics of Ambient Emergence. In N. Brooks & J. Toth (Eds.), The Mourning After: Attending the Wake of Postmodernism (pp. 99–142). Amsterdam and New York: Rodopi.
Jameson, F. (1991). Postmodernism, or, The Cultural Logic of Late Capitalism. Durham: Duke University Press.
Jordan, S. (2024). Metamodernism and the Postdigital in the Contemporary Novel. London: Bloomsbury.
Marraccini, A. V. (2024, November 20). Goldfinch/Refusal: Mandelstam, Massive, and Form of the Novel in the Age of Atrocity. Minor Literature[s]. Retrieved from: https://minorliteratures.com/2024/11/20/goldfinch-refusal-mandelstam-massive-and-form-of-the-novel-in-the-age-of-atrocity-a-v-marraccini/ (5/12/2025)
Panigrahi, S. (2017). Postmodern Temporality in Italo Calvino’s “Invisible Cities.” Italica, 94(1), 82–100. Retrieved from: http://www.jstor.org/stable/44504640
Trefry, J. (2024). Massive. Lawrence, KS: Inside the Castle.
Trefry, J., & Corrao, M. (2024, March 14). On the Inertness of Books — A conversation with John Trefry & Mike Corrao. Minor Literature[s]. Retrieved from: https://minorliteratures.com/2024/03/14/on-the-inertness-of-books-a-conversation-with-john-trefry-mike-corrao/ (5/12/2025)
Vermeulen, T., & van den Akker, R. (2010). Notes on Metamodernism. Journal of Aesthetics & Culture, 2(1). https://doi.org/10.3402/jac.v2i0.5677
Barthes, R. (1997). Semiology and the Urban. In N. Leach (Ed.), Rethinking Architecture: A Reader in Cultural Theory (pp. 158–164). London and New York: Routledge.
Benjamin, W. (1997). Baudelaire, or the Streets of Paris. In N. Leach (Ed.), Rethinking Architecture: A Reader in Cultural Theory (pp. 36–37). London and New York: Routledge.
Calvino, I. (1974). Invisible Cities (W. Weaver, Trans.). San Diego and New York: Harcourt Brace & Company.
Corrao, M. (2020, October 5). Pre-Articulation: On John Trefry’s Unfinished Massive | Part 1. ActionBooks. Retrieved from: https://actionbooks.org/2020/10/pre-articulation-on-john-trefrys-unfinished-massive-part-1-by-mike-corrao/ (5/12/2025)
Danilova, E., & Bakshutova, D. (2021). Metamodernism: The Phenomenon of Memory as Part of an Architectural Concept. DOI: 10.2991/assehr.k.211125.162.
Davies, J. (2017). Transition, abstraction and perverse concreteness in J.G. Ballard’s High-Rise. Textual Practice, pp. 1–21. DOI: 10.1080/0950236X.2017.1301546.
de Certeau, M. (1988). The Practice of Everyday Life (S. Rendall, Trans.). Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Dember, G. (2024). Say Hello to Metamodernism! Boise, ID: Exact Rush Publishing.
Dumitrescu, A. (2016, December 4). What is Metamodernism and Why Bother? Meditations on Metamodernism as a Period Term and as a Mode. Electronic Book Review. Retrieved from: https://electronicbookreview.com/essay/what-is-metamodernism-and-why-bother-meditations-on-metamodernism-as-a-period-term-and-as-a-mode/
Duff, K. (2014). Contemporary British Literature and Urban Space: After Thatcher. London and New York: Palgrave Macmillan.
Edwards, S. (2012). Anonymous encounters: the structuring of space in postmodern narratives of the city. In S. Edwards & J. Charley (Eds.), Writing the Modern City: Literature, Architecture, Modernity (pp. 167–177). London and New York: Routledge.
Gibbons, A. (2017). Metamodern Affect. In R. van den Akker, A. Gibbons, & T. Vermeulen (Eds.), Metamodernism: Historicity, Affect, and Depth After Postmodernism (pp. 83–86). London and New York: Rowman & Littlefield.
Hallila, M., & Sandbacka, K. (2024). Metamodernism in Contemporary Culture and Literature. Acta Philologica, 63, 5–11. https://doi.org/10.7311/ACTA.63.2025.1
Harvey, D. (1990). The Condition of Postmodernity. Cambridge, MA and Oxford, UK.
Harvey, D. (1996). Justice, Nature and the Geography of Difference. Cambridge, MA: Blackwell Publishers.
Hayles, N. K., & Gannon, T. (2007). Mood Swings: The Aesthetics of Ambient Emergence. In N. Brooks & J. Toth (Eds.), The Mourning After: Attending the Wake of Postmodernism (pp. 99–142). Amsterdam and New York: Rodopi.
Jameson, F. (1991). Postmodernism, or, The Cultural Logic of Late Capitalism. Durham: Duke University Press.
Jordan, S. (2024). Metamodernism and the Postdigital in the Contemporary Novel. London: Bloomsbury.
Marraccini, A. V. (2024, November 20). Goldfinch/Refusal: Mandelstam, Massive, and Form of the Novel in the Age of Atrocity. Minor Literature[s]. Retrieved from: https://minorliteratures.com/2024/11/20/goldfinch-refusal-mandelstam-massive-and-form-of-the-novel-in-the-age-of-atrocity-a-v-marraccini/ (5/12/2025)
Panigrahi, S. (2017). Postmodern Temporality in Italo Calvino’s “Invisible Cities.” Italica, 94(1), 82–100. Retrieved from: http://www.jstor.org/stable/44504640
Trefry, J. (2024). Massive. Lawrence, KS: Inside the Castle.
Trefry, J., & Corrao, M. (2024, March 14). On the Inertness of Books — A conversation with John Trefry & Mike Corrao. Minor Literature[s]. Retrieved from: https://minorliteratures.com/2024/03/14/on-the-inertness-of-books-a-conversation-with-john-trefry-mike-corrao/ (5/12/2025)
Vermeulen, T., & van den Akker, R. (2010). Notes on Metamodernism. Journal of Aesthetics & Culture, 2(1). https://doi.org/10.3402/jac.v2i0.5677
Opublikowane
2026-06-30
Jak cytować
[1]
Naporowski, M. 2026. Miasto i tożsamość w postmodernistycznych i metamodernistycznych architekturach tekstu. Perspektywy Kultury. 53, 2 (cze. 2026), 93-104.
Dział
Movement(s) and Identity
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
