Tematy numerów w roku 2023

2022-01-24

Nr 40, 2023/1
"Ochrona materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego"

Call for papers do numeru 40 „Perspektyw Kultury” (1/2023)

Zapraszamy do nadsyłania tekstów!

Termin nadsyłania tekstów: 31 grudnia 2022 r.

***

Nr 41, 2023/2
"Prawa narodów w dobie współczesnej interakcji kultur"

Call for papers do numeru 41 „Perspektyw Kultury” (2/2023)

Współczesne procesy globalizacji niosą ze sobą nie tylko zjawiska standaryzacji, unifikacji oraz wzajemnego uzależnienia, ale także równie silne konsekwencje nakładania się, dyfuzji, a więc interakcji kultur, często będących wynikiem zintensyfikowanej mobilności społecznej. Stwierdzić zatem można, że przenikliwe analizy sprzeczności kulturowych wewnątrz i pomiędzy wysoko rozwiniętymi społeczeństwami przemysłowymi, jakie już na początku lat siedemdziesiątych prowadził Daniel Bell, okazują się niezwykle trafne. Współczesna rzeczywistość potwierdza narastającą siłę i kierunek zasygnalizowanych przez niego rozbieżności. Widoczne stają się bieguny zmian cywilizacyjnych, społecznych, a także mentalnych. Ogólnie przyznać można, iż procesy unifikacyjne oraz nasilenie zależności o charakterze funkcjonalnym zachodzą w sferze techniki, technologii i gospodarki, ale już nie w sferze kultury, w której wspomniana mobilność doprowadziła do daleko posuniętej różnorodności, a więc wielokulturowości i pluralizacji wartości, stylów życia oraz religii.

Ideą bloku artykułów zaproponowanych jako tematyka tomu „Perspektyw Kultury” jest tematyka prawa narodów w dobie interakcji kultur, kontynuujaca analizę dziedzictwa koncepcji „ius gentium” Pawła Włodkowica i humanizmu krakowskiego odniesiona do wyzwań czasów współczesnych i traktowana jako żywy pomost pomiędzy przeszłością i przyszłością w rozwoju myśli i działań jakie niosą ze sobą procesy wzmożonych interakcji, komunikacji międzykulturowej oraz narastającej globalizacji.

Idee jagiellońskie powstałe w wieku XV i XVI w dziedzinie kultury intelektualnej, artystycznej i politycznej stanowić mogą obszar wielu inspiracji w badaniu problemów z jakimi zmagają się otwarte społeczeństwa obywatelskie w dobie cywilizacji informacyjnej, mobilności społecznych oraz walki o prawa kulturowe rozumiane jako poszanowanie godności człowieka. W podejmowanym projekcie chce dzielić się tą inspiracją nie zamykając na inne koncepcje, idee i wartości obecne w dziedzictwie kulturowym Europy.

Opisane procesy, które dokonują się w kontekście technokratycznych strategii budowania ponadnarodowych struktur władzy, oraz różnorodnych zjawisk hybrydyzacji kulturowej spotykają się ze spontanicznymi reakcjami rewitalizacji tożsamości i podmiotowości konkretnych wspólnot i społeczności. Procesy te dzieją się w warunkach intensywnie oddziałujących na siebie podmiotów, zarówno na poziomie interakcji międzyosobowej, międzygrupowej, międzyinstytucjonalnej, w tym międzypaństwowej, a nawet globalnej kończąc. Interakcje te prowadzą do bardzo różnych efektów. Nie znamy do końca pełni ich dynamiki, uwarunkowań i wzajemnego oddziaływania. Nie ulega jednak wątpliwości, iż ważnym ich „aktorem” stają się wspólnoty. Ożywia je poczucie wspólnotowości, w tym wspólnotowości kulturowej, które wydawało się, iż zostało w poprzednich dziesięcioleciach zepchnięte na margines. Nie bez przypadku zjawiska rosnącego zróżnicowania, sukcesów, ale i porażek polityki wielokulturowości oraz napięte nierzadko i nie zawsze pozytywne relacje poszczególnych grup zrodziły ponowne zainteresowanie tematyką i pojęciem praw kulturowych, problemem bezpieczeństwa kulturowego oraz prawa narodów. Zainteresowanie to ilustruje widoczną falę powrotu do potrzeby wyrażania podmiotowości wspólnot społecznych. Jest ona manifestowana na Zachodzie, jak i na obszarze Wschodu Europy. Odrębny rodzaj wyzwań już od wieków spotyka narody Europy Środkowo-Wschodniej. Przygotowany tom artykułów stanowić ma krok na drodze lepszego rozumienia istniejących sprzeczności, ale i pojawiających się potrzeb podejmowanych przez badaczy z różnych środowisk akademickich Polski oraz krajów Europy Środkowej i Wschodniej,

Ponadto w dziale Varia zostaną zaprezentowane teksty, które niekoniecznie dotyczą tematu przewodniego (Prawa narodów w dobie współczesnej interakcji kultur), ale również będą związane tematycznie z zagadnieniami dotyczącymi takich dyscyplin, jak nauki o kulturze i religii, historia, literaturoznawstwo, filozofia oraz zarządzanie kulturą.

Redaktor gościnny niniejszego tomu: dr hab. Leszek Korporowicz, prof. UJ

Zapraszamy do nadsyłania tekstów!

Termin nadsyłania tekstów: 31 grudnia 2022 r.

***

Nr 42, 2023/3
"Kultura (w) rzeczywistości hybrydalnej"

Call for papers do 42 numeru „Perspektyw Kultury” (3/2023)

Współczesny świat obecności człowieka dzięki rozwojowi technologii nie ogranicza się już tylko do wymiaru realnego. Jego drugi „biegun” stanowi coraz szybciej konstruowany świat wirtualny, którego wyróżniającą cechą jest brak atrybutów fizycznych. Dwa wymiary: realny i wirtualny, odmienne od siebie już w samych podstawach konstruowania i funkcjonowania, stały się obecnie wzajemnie przenikającymi i uzupełniającymi się formami. Trudno już określić, który z nich zachowuję większą siłę sprawczości. Niewątpliwie oba na siebie oddziaływają, korzystając ze swoich zasobów, czerpiąc ze swoich osiągnięć, inspirując, wspomagając, czasami też ograniczając. Coraz trudniej wyobrazić sobie przestrzeń kulturową współczesnego człowieka bez obustronnych przepływów pomiędzy wspomnianymi wymiarami. Tworzą one coraz bardziej rozbudowaną, swoiście zespoloną rzeczywistość hybrydalną. Świat hybrydalny należałoby zatem rozumieć jako zróżnicowaną funkcjonalnie konfigurację przestrzeni realnej i wirtualnej, umożliwiającą ich dynamiczną koegzystencję  przy zachowaniu odmienności i względnej niezależności. Tym samym hybryda łączy rzeczywistość realną z wirtualną. Nie oznacza to tworzenia utopii, a raczej zmianę sposobu istnienia procesów, ich rozumienia i interpretacji, które stymulują transgresje działań ludzkich, a także ich wytworów. Rzeczywistość hybrydalna znosi wcześniejsze sposoby przedstawiania świata, stając się otwartym modelem, w którym zanikają granice między wirtualnością i realnością.

W proponowanym tomie podjęte zostaną problemy z zakresu ontologii, aksjologii i antropologii tego nowego rodzaju metarzeczywistości w jej coraz bardziej powszechnej, a nawet agresywnej i pełnej ambiwalencji formie. Zapraszamy do refleksji nad tym nowym rodzajem quasi-realności i nad pytaniami o jej wpływ na procesy stymulowania bądź hamowania dynamiki kształtowania osobowości oraz potencjałów rozwojowych człowieka.  

Ponadto w dziale Varia zostaną zaprezentowane teksty, które niekoniecznie dotyczą tematu przewodniego („Kultura (w) rzeczywistości hybrydalnej”), ale również będą związane tematycznie z zagadnieniami dotyczącymi takich dyscyplin, jak nauki o kulturze i religii, historia, literaturoznawstwo, filozofia oraz zarządzanie kulturą.

Redaktor gościnny niniejszego tomu: dr hab. Sylwia Jaskuła, prof. ANSŁ

Zapraszamy do nadsyłania tekstów!

Termin nadsyłania tekstów: 30 czerwca 2023 r.

***

Nr 43, 2023/4
"Wokół stroju w kulturze - przebieranie, ukrywanie, kreowanie, manifestowanie, kontestowanie. W tradycji i współczesności"

Call for papers do numeru 43 „Perspektyw Kultury” (4/2023)

W każdej kulturze strój jest zarazem znakiem i tym, co znaczące. Ubrania, które
nosi się na co dzień, i te, które są zakładane w momentach szczególnych, wiele mówią o naszej indywidualności oraz odgrywanych rolach społecznych, ujawniają też wzorce kulturowych zachowań, nie tylko te, które aprobujemy, ale także te, które odrzucamy.

Strój, ubranie, kostium ujmowane jako integralna całość lub też ich poszczególne elementy nie są kulturowo przezroczyste, wręcz przeciwnie, są nasycone symbolicznymi znaczeniami, czasem komunikującymi wprost i bezpośrednio, a czasem w sposób zawoalowany czy wręcz ezopowy naszą tożsamość, poglądy, system przynależności do określonego kręgu kulturowego, warstwy społecznej, grupy zawodowej czy subkulturowej.

Ubiór hierarchizuje bądź egalitaryzuje: wyróżnia na tle innych lub maskuje, ujednolica, zaciera różnice, wskazuje na społeczny prestiż lub poślednią funkcję pełnioną w danej społeczności, ujawnia pragnienia, tęsknoty, marzenia i aspiracje. Strój również wpisuje się
w dyskurs pomiędzy wzorotwórczymi centrami kulturowymi a satelickimi peryferiami z ich kompleksami bądź buntem wobec tego, co nie jest własne i rodzime, czego konsekwencją bywa zwrot ku etnicznym źródłom postrzegania siebie i otaczającego świata.

Strój, chociaż jego podstawową, głęboko osadzoną w prehistorii funkcją jest ochrona ciała przed warunkami atmosferycznymi, stał się tym samym przez wieki swoistym zwierciadłem kulturowych przemian i kulturowym kodem, wyznacznikiem tożsamości, przywiązania do tradycji lub potrzebą jej weryfikacji i modernizacji, ważnym elementem materialnego i niematerialnego dziedzictwa oraz źródłem artystycznych kreacji zarówno
w przestrzeni sztuk wizualnych, jak i teatru czy filmu.

Zapraszamy do wieloaspektowej, kulturoznawczej refleksji nad obecnością stroju
w dawnej i współczesnej kulturze, namysłu nad symbolicznymi znaczeniami nie tylko ubierania (się), ale przede wszystkim takich zjawisk jak przebieranie, ukrywanie, kreowanie, manifestowanie czy  kontestowanie kulturowej rzeczywistości poprzez to, co się nosi, jak się nosi i kiedy się nosi.

Redaktorzy gościnni: dr hab. Beata Bigaj-Zwonek, prof. AIK, dr hab. Izabela Kaczmarzyk, prof. AIK, dr hab. Monika Stankiewicz-Kopeć, prof. AIK

Zapraszamy do nadsyłania tekstów!

Termin nadsyłania tekstów: 30 września 2023 r.

***

Zapraszamy do publikowania na łamach czasopisma naukowego „Perspektywy Kultury/ Perspectives on Culture”. Parametr czasopisma – 100 punktów. Szczegółowe instrukcje na stronie czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk