Polska a imperium mongolskie oraz Złota Orda w latach 1241–1502

Abstrakt

W związku z najazdem w 1241 roku armii Batu-chana na Europę Środkową i Wschodnią doszło do pierwszego, bardzo niefortunnego dla Polski spotka­nia z ówczesnym imperium mongolskim. Klęska pod Legnicą, śmierć księ­cia Henryka II Pobożnego, upadek państwa Henryków na Śląsku nie tylko odsunęły o kilka dekad proces zjednoczenia ziem polskich, ale też w praktyce wyeliminowały Piastów śląskich ze skutecznej rywalizacji o przyszłe zjed­noczenie Polski. Jedynie śmierć wielkiego chana Ugedeja skłaniająca Batu­-chana do powrotu wraz z armią do Mongolii uratowały Polskę i Węgry od długotrwałego zniewolenia, które spotkało księstwa ruskie. Kolejne mongol­skie najazdy na Polskę z lat 1259 na 1260 oraz z przełomu roku 1287 na 1288 jedynie pogłębiły proces upadku gospodarczego i zniszczeń ziem polskich.
Klęski poniesione przez Mongołów w walkach z egipskimi Mamelukami oraz upadek Królestwa Jerozolimskiego w 1291 roku spowodowały, że Zachód stracił zainteresowanie nawiązywaniem politycznych układów z Mongołami. W Europie Wschodniej umocniła się natomiast zachodnia dzielnica impe­rium mongolskiego, tzw. Złota Orda, która zaczęła odgrywać znaczącą rolę w życiu politycznym całego regionu. Szczyt jej potęgi przypadał na pierw­szą połowę XIV wieku za rządów chanów Uzbeka i Dżanibeka. Od drugiej połowy XIV wieku widoczne jest osłabienie Złotej Ordy. W wieku XV prze­kształciła się ona w tzw. Wielką Ordę. Powstrzymanie chana Wielkiej Ordy Ahmeta w 1480 roku nad Ugrą przez księcia moskiewskiego Iwana III było triumfem Moskwy. Polska natomiast traciła jednego z nielicznych sojusz­ników na wschodzie. Nieudzielenie zaś przez króla polskiego Aleksandra Jagiellończyka w 1502 roku wsparcia ostatniemu chanowi Wielkiej Ordy Szach-Achmadowi umożliwiło zniszczenie Wielkiej Ordy przez sojusznika Iwana III, władcę Chanatu Krymskiego, chana Mengli Gireja.
Upadek Wielkiej Ordy dla Polski oznaczał symboliczne zakończenie wspólnej historii zapoczątkowanej jeszcze najazdem Mongołów z 1241 roku. Dla Rosji był ostatecznym potwierdzeniem zrzucenia przez nią zwierzchno­ści tatarskiej. Dla Chanatu Krymskiego, który niszcząc Wielką Ordę, de facto zrywał dotychczasowe związki z dawnym imperium mongolskim, oznaczał natomiast, iż stawał się on częścią nowego, kształtującego się wówczas ładu polityczno-gospodarczego w Europie Wschodniej.

Biogram autora

Krzysztof Bojko, Akademia Sztuki Wojskowej (Warszawa)

Dr nauk humanistycznych w zakresie historii UJ, dr hab. nauk humanistycznych UJ w zakresie nauk politycznych, profesor nadzwyczajny Akademii Sztuki Wojskowej (od 2018 r.). W latach 1995– 2020 opublikował w jęz. polskim, angielskim i arabskim 5 książek, opra­cował i wydał 6 publikacji pokonferencyjnych, napisał ok. 40 artykułów naukowych i 3 recenzje nt. sytuacji w regionie Bliskiego Wschodu, Izra­ela, relacji polsko-izraelskich i polsko-żydowskich, Jordanii i krajów arab­skich, stosunków polsko-arabskich oraz historii Rosji. Od kwietnia 1998 r. zatrudniony w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. W latach 2009–2016 Ambasador RP w Jordanii. Od 2019 r. Ambasador RP w Mongolii.

Bibliografia

Źródła:

Giovanni da Pian del Carpine, Benedictus Polonus (1838). De itinere Fratrum Minorum ad Tartaros. Paris. Pozyskano z: https://books.google.pl/books? id=mEpSAAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_atb&redir_es c=y#v=onepage&q&f=false (dostęp: 11.11.2020).

Długosz, J. (1974). Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego (Księga VII). Warszawa: PWN.

Długosz, J. (1975). Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego (Księga IX). Warszawa: PWN.

Długosz, J. (1981). Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego (Księga X). Warszawa: PWN.

Długosz, J. (1982). Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego (Księga XI). Warszawa: PWN.

Długosz, J. (2004). Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego (Księga XII). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Gall Anonim (1982). Kronika polska. Anonim tzw. Gall (przeł. R. Grodecki, oprac. M. Plezia). Wrocław: Ossolineum.

Kronika Jana z Czarnkowa, Archidyakona Gnieźnieńskiego, Podkanclerzego Królestwa Polskiego (1370–1384) (1905). Warszawa. Pozyskano z: https:// pl.wikisource.org/wiki/Kronika_Jana_z_Czarnkowa/O_koronacyi_ kr%C3%B3la_polskiego_Kazimierza.

Kałużyński, S. (przeł.) (1989). Tajna Historia Mongołów. Anonimowa kronika mongolska z XIII wieku. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Lewicki, M. (red). (1975). Marco Polo Opisanie świata. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Sarwa A. (tłum). (2008). Słowo o wyprawie Igora. Pozyskano z: https://www. nexto.pl/upload/publisher/Armoryka/PDF/public/slowo_o_wypr_igora_ demo.pdf (dostęp: 06.12.2020).

Sielicki, F. (2005). Najstarsza kronika kijowska. Powieść minionych lat. Wroc­ław: Ossolineum.

Publikacje

Bardach, J. (1977). Złota Orda, Litwa i Ruś w XIV – początku XV wieku. Pozy­skano z: https://www.rcin.org.pl/dlibra/publication/36759/edition/32487/ content (dostęp: 03.12.2020).

Bazylow, L. (1981). Historia Mongolii. Wrocław: Ossolineum.

Bogucka, M. (1981). Kazimierz Jagiellończyk i jego czasy. Warszawa: Pań­stwowy Instytut Wydawniczy.

Bojko, K. (2010). Stosunki dyplomatyczne Moskwy z Europą Zachodnią w cza­sach Iwana III. Kraków: Księgarnia Akademicka.

Borawski, P. (1986). Tatarzy w dawnej Rzeczypospolitej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Cetwiński, M. (1985). Co wiemy o bitwie po Legnicą? Acta Universitatis Wra­tislaviensis, nr 800.

Dąbrowski, D. (2009). Włodzimierz Dymitr Rurykowicz i jego sto­sunki z Danielem Romanowiczem. Karta z dziejów politycz­nych Rusi w 1 poł. XIII w. (s. 68–89). W: Fortecja. Zbirnyk zapovid­nyka „Tustan”, I: na posanu Mychajla Rožka. L’viv 2009. Pozyskano z: https://www.academia.edu/20269930/W%C5%82odzimierz_Dymitr_ Rurykowicz_i_jego_stosunki_z_Danielem_Romanowiczem_Kartka_z_ dziej%C3%B3w_politycznych_Rusi_w_1_po%C5%82_XIII_w_w_For­tecja_Zbirnyk_zapovidnyka_Tustan_I_na_po%C5%A1anu_Mychajla_ Ro%C5%BEka_L_viv_2009_s_68_89 (dostęp: 14.11.2020).

de Bridia, C. (1247). Historia Tartarorum. Pozyskano z: https://rcin.org.pl/dli­bra/publication/39978/edition/28491 (dostęp: 11.11.2020).

de Rachewiltz, I. (1971). Letter of the Great Khan Güyüg to Pope Innocent IV (1246). W: Papal Envoys to the Great Khan. Stanford.

Dziekan, M.M. (2002). Historia Iraku. Warszawa: Wydawnictwo Akademi­ckie Dialog.

Felczak, W. (1983). Historia Węgier. Wrocław: Ossolineum.

Foryt, A. (2019). Krzyżowcy, Mongołowie i „Żółta Krucjata”. Pozyskano z: https://astrahistoria.pl/krzyzowcy-mongolowie-i-zolta-krucjata (dostęp: 03.11.2020).

Frankopan, P. (2018). Jedwabne szlaki. Warszawa: W.A.B.

Gadera, K. (2015). Subedej, najwybitniejszy dowódca wszech czasów. Pozy­skano z: https://www.konflikty.pl/historia/sredniowiecze/subedej-najwy­bitniejszy-dowodca-wszech-czasow/ (dostęp: 02.11.2020).

Grabowski, A. (2008). Legenda o Lajkoniku, Dawne zwyczaje krakowskie. Pozy­skano z: http://krakow.travel/artykul/118/legenda-o-lajkoniku (dostęp: 03.12.2010).

Grabski, A.F. (1968). Nowe świadectwo o Benedykcie Polaku i najeździe Tata­rów w 1241 r. Pozyskano z: http://wtmh.sobotka.uni.wroc.pl/wp-content/ uploads/2018/01/Sobotka_23_1968_1.pdf (dostęp: 30.10.2020).

Grekow, B. (red.). (1953). Oczerki istorii SSSR, IX–XIII w.w. (t. 1). Moskwa: Izdatielstwo Akademii Nauk.

Grekow, B. i Jakubowski A. (1953). Złota Orda i jej upadek. Warszawa: Książka i Wiedza.

Grekow, I.B. (1975). Wostocznaja Jewropa i upadok Zołotoj Ordy. Moskwa.

Grygajtis, K. (2003). Rozwój osadnictwa tatarskiego w Wielkim Księ­stwie Litewskim do końca XV wieku. Piotrkowskie Zeszyty Histo­ryczne, t. 5: 96–97. Pozyskano z: http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne­-r2003-t5/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne-r2003-t5-s95-151/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne-r2003-t5-s95-151.pdf (dostęp: 06.12. 2020).

Gumilow, L. (1973). Śladami Cywilizacji Wielkiego Stepu. Warszawa: Pań­stwowy Instytut Wydawniczy.

Gumilow, L. (1996). Od Rusi do Rosji. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Hauziński, J. (1993). Burzliwe dzieje kalifatu bagdadzkiego. Warszawa–Kra­ków: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jackson, P. (2007). Mongołowie i Zachód. Warszawa: Bellona.

Janczak, J. (1970). Środowisko geograficzne Polski przedrozbiorowej. W: S. Inglot (red.), Historia Chłopów Polskich. Częstochowa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Jelicz, A. (1966). Życie w średniowiecznym Krakowie (wiek XIII–XV). War­szawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Johnson, R. i Rogers, A. (2001). The 10 Greatest Empires In The History of The World. Business Insider. Pozyskano z: https://www.businessinsi­der.com.au/the-10-greatest-empires-in-history-2011-9#2-the-mongol­-empire-was-the-largest-contiguous-empire-the-world-has-ever-seen-9 (dostęp: 03.11.2020).

Kałużyński, S. (1970). Imperium Mongolskie. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Kałużyński, S. (1983). Dawni Mongołowie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Kojło, S. (1973). Mongolia wciąż nieznana. Warszawa: Książka i Wiedza.

Kolankowski, L. (1930). Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów, 1377–1499 (t. 1). Warszawa: Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego.

Kolankowski, L. (1991). Polska Jagiellonów. Dzieje polityczne. Olsztyn: Ofi­cyna Warmińska Historia.

Kołodziejczyk, D. (2011). The Crimean Khanate and Poland-Lithuania: Inter­national Diplomacy on the European Periphery (15th–18th Century). A Study of Peace Treaties Followed. Pozyskano z: https://books.google.pl/books?id =FHrTxHmegRYC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_ge_su mmary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false (dostęp: 04.12.2020).

Koneczny, F. (1984). Dzieje Rosji. Schyłek Iwana III (t. 3). Londyn: Wydawnictwa Towarzystwa Imienia Romana Dmowskiego.

Korczyński, P. (2020). Broń z piekła rodem, Polska Zbrojna. Pozyskano z: http://polska-zbrojna.pl/home/articleshow/31105?t=Bron-z-piekla­-rodem# (dostęp: 27.10.2020).

Korwin Kochanowski, J. (1900). Witold Wielki Książę Litewski. Stu­dyum Historyczne. Lwów. Pozyskano z: http://bc.wbp.lublin.pl/dlibra/ doccontent?id=2117&from=FBC (dostęp: 06.12.2020).

Krakowski, S. (1956). Polska w walce z najazdami tatarskimi w XIII wieku. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.

Kryczyński, S. (1938). Tatarzy Litewscy. Próba Monografii Historyczno­-Etnograficznej. Rocznik Tatarski, t. 3: 1–10, Pozyskano z: http://pbc.bia­man.pl/dlibra/docmetadata?id=1987&from=latest (dostęp: 11.11.2020).

Krzyżanowska, J. i Ochmański, J. (1990). Władysław II Jagiełło. Wrocław: Ossolineum.

Kuczyński, S.M. (1966). Wielka wojna z Zakonem Krzyżackim w latach 1409– 1411. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.

Kulbat, W. (2005). Tatarskie najazdy na Polskę i Europę. Niedziela Łódzka, cz. 1, nr 49. Pozyskano z: http://www.parafiawitow.netstrefa.com/TATAR­SKIE%20NAJAZDY%20NA%20POLSKE.htm (dostęp: 03.12.2020).

Labuda, G. (1959). Wojna z Tatarami w roku 1241. Przegląd Historyczny, t. 50/2: 198–205. Pozyskano z: http://bazhum.muzhp.pl/media//files/ Przeglad_Historyczny/Przeglad_Historyczny-r1959-t50-n2/Przeglad_ Historyczny-r1959-t50-n2-s189-224/Przeglad_Historyczny-r1959-t50- n2-s189-224.pdf (dostęp: 28.10.2020).

Labuda, G. (1983). Zaginiona kronika w Rocznikach Jana Długosza. Poznań: Uniwerystet im Adama Mickiewicza.

Lang, D.M. (1983). Bułgarzy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Le Goff, J. (2001). Ludwik Święty. Warszawa: Wydawnictwo Volumen.

Leśniewski, S. (2018). Bolesław Rogatka – zwariowany Piast. Pozyskano z: https://histmag.org/Boleslaw-Rogatka-zwariowany-Piast-16885/ (dostęp: 21.10.2020).

Leśniewski, S. (2007). Imperium Czyngis-chana. Polityka, 49. Pozyskano z: https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/historia/1504596,1,imperium­-czyngis-chana.read (dostęp: 21.10.2020).

Lista największych państw świata. Pozyskano z: https://pl.wikipedia.org/wiki/Lista _najwi%C4%99kszych_pa%C5%84stw_w_historii (dostęp: 13.11.2020).

Łukawski, Z. (1981). Historia Syberii. Wrocław: Ossolineum.

Łysiak, M. (2019). Tajemnica śmierci Henryka Pobożnego. Pozyskano z: https:// niezalezna.pl/266756-tajemnica-smierci-henryka-poboznego (dostęp: 03.11.2020).

Maleczyński, K. (red.). (1960). Historia Śląska. Tom I do roku 1763. Część I. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

Maleczyński, K. (1975). Bolesław III Krzywousty. Wrocław–Warszawa–Kra­ków–Gdańsk: Ossolineum.

Małowist, M. (1985). Tamerlan i jego czasy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Manteuffel, T. (1978). Historia powszechna. Średniowiecze. Warszawa: PWN.

Mathex, J. (2008). Wielkie cywilizacje. Rozkwit i upadek imperiów. Warszawa: Świat Książki.

Mencel, M.T. (2016). Ekspansja mongolska w Azji Wschodniej po śmierci Czyngis-chana. Uwarunkowania i konsekwencje. Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, t. 13: 291–292.

Ochmański, J. (1982). Historia Litwy. Wrocław: Wydawnictwo im. Ossolińskich.

Odyniec, W. i Włodarski, J. (2001). Wpływ Chin na dalekowschodnią sztukę wojenną. W: Włodarski J. (red.), Chiny w oczach Polaków do XX wieku. Państwo, społeczeństwo, kultura. Gdańsk: Marpress.

Onon, U. (2001). The Secret History of the Mongols. The Life and Times of Chinggis Khan. London–New York. Pozyskano z: https://jigjids.files. wordpress.com/2011/05/the_secret_history_of_the_mongols_the_life_ and_times_of_chinggis_khan1.pdf (dostęp: 04.11.2020).

Paroń, A. (2015). Pieczyngowie. Koczownicy w krajobrazie politycznym i kulturowym średniowiecznej Europy. Wrocław: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.

Paszkiewicz, H. (1954). The Origin of Russia, New York: Philosophical Library.

Peltz, W. (1994). Suwerenność państwa w praktyce i doktrynie politycznej Rusi Moskiewskiej (XIV–XVI w.). Zielona Góra: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. T. Kotarbińskiego.

Pietkiewicz, K. (1995). Wielkie Księstwo Litewskie pod rządami Aleksandra Jagiellończyka. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Pułaski, K. (1881). Stosunki z Mendli Girejem chanem Tatarów Perekopskich 1469–1515. Akta i listy, wyd. i szkic hist. Kraków: G. Gebethner i Spółka.

Quirini-Popławska, D. (2020). Attempts at Forging a Genoese-Polish-Tatar Alliance against the Ottoman Empire in 1480–1484. W: From Pax Mongo­lica to Pax Ottomanica: War, Religion and Trade in the Northwestern Black Sea Region (14th–16th Centuries), East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450–1450. Vol. 58. Pozyskano z: https://brill.com/view/book/ edcoll/9789004422445/BP000014.xml (dostęp: 12.12.2020).

Runciman, S. (1987). Dzieje Wypraw Krzyżowych (t. 3). Warszawa: Pań­stwowy Instytut Wydawniczy.

Sałański, M. (2019). Templariusze w średniowiecznej Polsce. Bardziej przed­siębiorcy niż rycerze. Tytus. Pozyskano z: https://tytus.edu.pl/2019/ 04/30/miedzyrycerzem-wojtem-a-plebanem-czyli-templariusze-w­-sredniowiecznej-polsce/?gclid=CjwKCAiAwrfBRA9EiwAUWwK XphdGUxkg8_kGMMIgWe8uomu5HuNWC56vxF0S_zbZIVFze­loXuQj1hoCc7A QAvD_BwE (dostęp: 06.12.2020).

Saunders, J.J. (2001). The History of the Mongol Conquests. Philadelphia: Uni­versity of Pennsylvania Press.

Serczyk, W.A. (1979). Historia Ukrainy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Sinor, D. (1999). The Mongols in the West. Journal of Asian History, Vol. 33, No. 1: 1–44.

Skrukwa, G. (2016). O czarnomorską Ukrainę. Procesy narodowotwór­cze w regionie nadczarnomorskim do 1921 roku w ukraińskiej perspekty­wie historycznej, Poznań. Pozyskano z: https://press.amu.edu.pl/media/ productattach/3/4/3452-Skrukwa_G_OCzarnomorska_2016_internet. pdf (dostęp: 06.12.2020).

Spuler, B. (1943). Die Goldene Horde; die Mongolen in Russland, 1223–1502. Leipzig: Otto Harrassowitz.

Stefaniak, P. (2016). Z dziejów polityki dynastycznej króla Węgier Béli IV. Stu­dia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego, 36, nr 2.

Stopka, K. (1993). Męczennicy sandomierscy. Legenda i rzeczywistość. Nasza Przeszłość, nr 80: 51–59. Pozyskano z: http://naszaprzeszlosc.pl/files/ tom080_02.pdf (dostęp: 10.11.2020).

Strzelczyk, J. (1972). Odkrywanie Polski przez Europę. W: A. Gieysztor (red.), Polska dzielnicowa i zjednoczona. Państwo, społeczeństwo, kultura. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Strzelczyk, J. (red.) (1993). Spotkanie dwóch światów. Stolica Apostolska a świat mongolski w połowie XIII wieku. Relacje powstałe w związku z misją Jana di Piano Carpiniego do Mongołów. Poznań.

Strzelecka, C. (2017). Mongolskie oblicza postpamięci. Politeja, nr 47: 249–262.

Suchodolski, B. (red.). (1970). Historia nauki polskiej. Średniowiecze – odro­dzenie (t. 1). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Szajnocha, K. (1969). Jadwiga i Jagiełło, t. 1–4, Warszawa: Państwowy Insty­tut Wydawniczy.

Szymczak, K.D. (2020). Mongolski najazd na Węgry (1241–1242). Pozyskano z: http://www.portalkujawski.pl/magazyn/item/18739-najazd-mongolski­-na-wegry-1241-1242 (dostęp: 03.11.2020).

Szynkiewicz, S. (1972). Tajna historia Mongołów, jako źródło etnogra­ficzne. Etnografia Polska, 16/1: 300–311. Pozyskano z: http://docplayer. pl/29149673-Tajna-historia-mongolow-jako-zrodlo-etnograficz­ne-ukazalo-sie-polskie-tlumaczenie-tajnej-historii-mongolow-zwanej. html (dostęp: 02.11.2020).

Tomaszewski, W. (2012). Mongolski podbój – największa tragedia Chin. Pozy­skano z: https://old.histmag.org/Mongolski-podboj-najwieksza-tragedia­-Chin-6716/1#author_link (dostęp: 26.10.2020).

Ulanowski, B. (1884). O współudziale Templariuszów w bitwie pod Legnicą. Rozprawy i sprawozdania z posiedzeń Wydziału Histor.-Filozof. Akademii Umiejętności w Krakowie, t. 17.

Walicki, M. (red.). (1971). Sztuka polska przedromańska i romańska od schyłku XIII wiek (t. 1). Warszawa: PWN.

Wasilewski, J.S. (2020). Hejnał i strzała. Pozyskano z: https://www.polskie­radio.pl/377/7415/Artykul/2579759,Hejnal-i-strzala (dostęp: 03.12.2020).

Wilkens, J. (2016). Transfer of Buddhism Across Central Asian Networks (7th to 13th Centuries). Dynamics in the History of Religions, Vol. 8. Pozyskano z: file:///C:/Users/Krysztof%20Bojko/Downloads/[Transfer%20of%20Budd­hism%20Across%20Central%20Asian%20Networks%20(7th%20to%20 13th%20Centuries)]%206%20Buddhism%20in%20the%20West%20 Uyghur%20Kingdom%20and%20Beyond.pdf (dostęp: 26.10.2020).

Wiszewski, P. (2011). Henryk II Pobożny, biografia polityczna. Pozyskano z: https://www.academia.edu/5910644/Henryk_II_Pobo%C5%BCny_bio­grafia_polityczna_Przemys%C5%82aw_Wiszewski_Legnica_Muzeum_ Miedzi_w_Legnicy_2011_pp_253 (dostęp: 05.11.2020).

Włodarski, B. (1966). Polska i Ruś 1194–1340. Warszawa: PWN.

Wojna, R. (1983). Wielki Świat Nomadów. Między Chinami i Europą. Warszawa: PWN.

Wyrozumski, J. (1982). Kazimierz Wielki. Wrocław: Ossolineum.

Zientara, B., Mączek, A., Ihnatowicz I. i Landau, Z. (red.). (1973). Dzieje gospodarcze Polski do roku 1939. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Zientara, B. (1975). Henryk Brodaty i jego czasy. Warszawa: Państwowy Insty­tut Wydawniczy.

Żakowski, M. (2006). Czyngis-chan (Temudżyn Borgidżin). Pozyskano z: https://www.konflikty.pl/historia/sredniowiecze/czyngis-chan-temudzyn­-borgidzin/ (dostęp: 02.11.2020).

Opublikowane
2020-12-31
Jak cytować
[1]
Bojko, K. 2020. Polska a imperium mongolskie oraz Złota Orda w latach 1241–1502. Perspektywy Kultury. 31, 4 (grudz. 2020), 169-206. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2020.3104.13.
Dział
Orient. Wczoraj i dziś