Edukacja medialna a dobrostan społeczeństwa
perspektywa nauk społecznych i medycznych
Abstrakt
Wpływ mediów, zwłaszcza cyfrowych, na dobrostan społeczeństwa jest przedmiotem dyskusji od dłuższego czasu. Badania w tym obszarze, które mogą być skutecznie wykorzystane przez decydentów, są jednak bardzo rzadkie. Celem niniejszego artykułu jest zidentyfikowanie głównych tematów i trendów badawczych w obszarze edukacji medialnej i jej wpływu na dobrostan społeczeństwa. Autorzy zastosowali analizę bibliograficzną, wykorzystując techniki mapowania naukowego i tworząc analizę wykonawczą. Do analizy bibliograficznej wybrano łącznie 85 publikacji z bazy danych Scopus. Przeprowadzono ją przy użyciu aplikacji MS Excel i VOSviewer. Wyniki badań wskazują, że edukacja medialna i jej wpływ na dobrostan społeczny są rzadko badane przez naukowców, co skutkuje ograniczonymi wynikami badań i minimalnym wpływem na procesy decyzyjne w tej dziedzinie. W rezultacie, wpływ mediów, zwłaszcza cyfrowych, na dobrostan społeczeństwa nie jest uwzględniany przy tworzeniu podstaw programowych w edukacji dzieci i młodzieży oraz programów profilaktyki zdrowotnej dorosłych. Istnieje znaczna potrzeba większego poświęcenia i zaangażowania w ten obszar badań. Ze względu na tematykę, a także obszary badawcze i zastosowane metodologie, artykuł można przypisać do kilku dyscyplin naukowych. Tematyka umiejętności korzystania z mediów odnosi się bezpośrednio do studiów nad komunikacją i mediami. Polityka zdrowia publicznego wpisuje się w badania nad zarządzaniem i jakością. Z kolei tematyka dobrostanu i wpływu mediów na zdrowie człowieka wpisuje się w obszar badań nauk medycznych.
Bibliografia
Aagaard, J. (2020). Digital akrasia: a qualitative study of phubbing. AI & SOCIETY, 35(1), 237–244. DOI:10.1007/s00146-019-00876-0
Adamski, A. , G. A. , P. M. (2022). Pandemia, przedsiębiorcy, emocje i social media. Co mówi o akcji #OtwieraMY analiza sentymentu w mediach społecznościowych? Kultura - Media - Teologia, 49, 48–76. DOI: 10.21697/kmt.49.3
Agam-Bitton, R., Abu Ahmad, W., & Golan, M. (2018). Girls-only vs. mixed-gender groups in the delivery of a universal wellness programme among adolescents: A cluster-randomized controlled trial. PLOS ONE, 13(6), e0198872. DOI: 10.1371/journal.pone.0198872
Akarsu, Ö., Budak, M. İ., & Okanlı, A. (2022). The relationship of childhood trauma with cyberbullying and cyber victimization among university students. Archives of Psychiatric Nursing, 41, 181–187. DOI: 10.1016/j.apnu.2022.06.004
Alcalá, L. A. (2019). Media Literacy among the Elderly. In The International Encyclopedia of Media Literacy (pp. 1–5). Wiley. DOI: 10.1002/9781118978238.ieml0117
Aljomaa, S. S., Al.Qudah, M. F., Albursan, I. S., Bakhiet, S. F., & Abduljabbar, A. S. (2016). Smartphone addiction among university students in the light of some variables. Computers in Human Behavior, 61, 155–164. DOI: 10.1016/j.chb.2016.03.041
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. American Psychiatric Association. DOI: 10.1176/appi.books.9780890425596
Antonovsky, A. (2005). Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować. Warszawa: Wydawnictwo Fundacja IPiN.
Baier-Fuentes, H., Merigó, J. M., Amorós, J. E., & Gaviria-Marín, M. (2019). International entrepreneurship: a bibliometric overview. International Entrepreneurship and Management Journal, 15(2), 385–429. DOI: 10.1007/s11365-017-0487-y
Bergsma, L. J. (2004). Empowerment Education. American Behavioral Scientist, 48(2), 152–164. DOI: 10.1177/0002764204267259
Biuro Rzecznika Praw Dziecka. (2021). Raport Rzecznika Praw Dziecka Ogólnopolskie badanie jakości życia dzieci i młodzieży w Polsce. Warszawa. Retrieved from: https://brpd.gov.pl/wp-content/uploads/2022/01/Raport-RPD-korzystanie-z-medi%C3%B3w-spo%C5%82eczno%C5%9Bciowych-i-internetu-PDF.pdf (access: 02.04.2024)
Bójko, M. , D. A. , M. J. , O. A. (2019). Computer gaming and symptoms of addiction in relation to selected emotional competencies in adolescents. Probl Hig Epidemiol, 95–103.
Borkowska, A. (n.d.). UZALEŻNIENIE OD GIER KOMPUTEROWYCH NA LIŚCIE WHO. Retrieved from: https://akademia.nask.pl/blog/uzaleznienie-od-gier-komputerowych-na-liscie-who_i10.html (access: 19.04.2024)
Brown, J. D., & Bobkowski, P. S. (2011). Older and Newer Media: Patterns of Use and Effects on Adolescents’ Health and Well-Being. Journal of Research on Adolescence, 21(1), 95–113. DOI: 10.1111/j.1532-7795.2010.00717.x
Caceres, J., & Holley, A. (2023). Perils and Pitfalls of Social Media Use: Cyber Bullying in Teens/Young Adults. Primary Care: Clinics in Office Practice. DOI: 10.1016/J.POP.2022.10.008
Calamaro, C. J., Mason, T. B. A., & Ratcliffe, S. J. (2009). Adolescents Living the 24/7 Lifestyle: Effects of Caffeine and Technology on Sleep Duration and Daytime Functioning. Pediatrics, 123(6), e1005–e1010. DOI: 10.1542/peds.2008-3641
Carenzio, A., Ferrari, S., & Rasi, P. (2021). Older People’s Media Repertoires, Digital Competences and Media Literacies: A Case Study from Italy. Education Sciences, 11(10), 584. DOI: 10.3390/educsci11100584
Cheng, C., & Li, A. Y. (2014). Internet Addiction Prevalence and Quality of (Real) Life: A Meta-Analysis of 31 Nations Across Seven World Regions. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 17(12), 755–760. DOI: 10.1089/cyber.2014.0317
Collard A., D. S. T. , D. M. , F. P. , L. V. , P. G. , P. T. (2017). "Digital Media Literacy in the Workplace: A Model Combining Compliance and Inventivity". Italian Journal of Sociology of Education, 9(154), 122–154.
Collins, R. L., Strasburger, V. C., Brown, J. D., Donnerstein, E., Lenhart, A., & Ward, L. M. (2017). Sexual Media and Childhood Well-being and Health. Pediatrics, 140(Supplement_2), S162–S166. DOI: 10.1542/peds.2016-1758X
Craddock, N., Dlova, N., & Diedrichs, P. C. (2018). Colourism: a global adolescent health concern. Current Opinion in Pediatrics, 30(4), 472–477. DOI: 10.1097/MOP.0000000000000638
Czapiński, J. (2012). Ekonomia szczęścia i psychologia bogactwa. Nauka, 1, 51–88. Retrieved from: https://journals.pan.pl/Content/91819/mainfile.pdf (access: 14.04.2024)
Darvesh, N., Radhakrishnan, A., Lachance, C. C., Nincic, V., Sharpe, J. P., Ghassemi, M., … Tricco, A. C. (2020). Exploring the prevalence of gaming disorder and Internet gaming disorder: a rapid scoping review. Systematic Reviews, 9(1), 68. DOI: 10.1186/s13643-020-01329-2
Dawson, S., & Siemens, G. (2014). Analytics to literacies: The development of a learning analytics framework for multiliteracies assessment. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 15(4). DOI: 10.19173/irrodl.v15i4.1878
Deb, A. (2015). Phantom vibration and phantom ringing among mobile phone users: A systematic review of literature. Asia-Pacific Psychiatry, 7(3), 231–239. DOI: 10.1111/appy.12164
Delińska, L., & Badowska, S. (2019). Od zachowań nawykowych do kompulsywnych. 360 stopni wokół smartfonu wśród pokolenia Y – badania empiryczne. Przegląd Organizacji, 36–45. DOI: 10.33141/po.2019.12.05
Demirci, K., Akgönül, M., & Akpinar, A. (2015). Relationship of smartphone use severity with sleep quality, depression, and anxiety in university students. Journal of Behavioral Addictions, 4(2), 85–92. DOI: 10.1556/2006.4.2015.010
Det Udomsap, A., & Hallinger, P. (2020). A bibliometric review of research on sustainable construction, 1994–2018. Journal of Cleaner Production, 254, 120073. DOI: 10.1016/J.JCLEPRO.2020.120073
Drouin, M., Kaiser, D. H., & Miller, D. A. (2012). Phantom vibrations among undergraduates: Prevalence and associated psychological characteristics. Computers in Human Behavior, 28(4), 1490–1496. DOI: 10.1016/j.chb.2012.03.013
Drzewiecki, P. (2010). Supermarket telewizji. Cyfryzacja sektora audiowizualnego - wyzwanie dla edukacji medialnej. Kultura - Media - Teologia, 1(1), 96–104.
Ejdys, J. (2017). DETERMINANTY ZAUFANIA DO TECHNOLOGII. Przegląd Organizacji, 20–27. DOI: 10.33141/po.2017.12.03
Elhai, J. D., Yang, H., & Montag, C. (2021). Fear of missing out (FOMO): overview, theoretical underpinnings, and literature review on relations with severity of negative affectivity and problematic technology use. Brazilian Journal of Psychiatry, 43(2), 203–209. DOI: 10.1590/1516-4446-2020-0870
European Commission. (n.d.). Register of Commission Expert Groups and Other Similar Entities. Retrieved from: https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/expert-groups/consult?lang=en&do=groupDetail.groupDetail&groupID=2541 (access: 18.04.2024)
Golan, M., Hagay, N., & Tamir, S. (2013). The Effect of “In Favor of Myself”: Preventive Program to Enhance Positive Self and Body Image among Adolescents. PLoS ONE, 8(11), e78223. DOI: 10.1371/journal.pone.0078223
Golan, M., Hagay, N., & Tamir, S. (2014). Gender Related Differences in Response to “In Favor of Myself” Wellness Program to Enhance Positive Self & Body Image among Adolescents. PLoS ONE, 9(3), e91778. DOI: 10.1371/journal.pone.0091778
Goldfarb, E. S., & Lieberman, L. D. (2021). Three Decades of Research: The Case for Comprehensive Sex Education. Journal of Adolescent Health, 68(1), 13–27. DOI: 10.1016/j.jadohealth.2020.07.036
GONG, Y., CHEN, Z., XIE, J., & XIE, X. (2019). Phubbing: Antecedents, consequences and functioning mechanisms. Advances in Psychological Science, 27(7), 1258–1267. DOI: 10.3724/SP.J.1042.2019.01258
Gordon, C. S., Jarman, H. K., Rodgers, R. F., McLean, S. A., Slater, A., Fuller-Tyszkiewicz, M., & Paxton, S. J. (2021). Outcomes of a Cluster Randomized Controlled Trial of the SoMe Social Media Literacy Program for Improving Body Image-Related Outcomes in Adolescent Boys and Girls. Nutrients, 13(11), 3825. DOI: 10.3390/nu13113825
Gordon, C. S., Rodgers, R. F., Slater, A. E., McLean, S. A., Jarman, H. K., & Paxton, S. J. (2020). A cluster randomized controlled trial of the SoMe social media literacy body image and wellbeing program for adolescent boys and girls: Study protocol. Body Image, 33, 27–37. DOI: 10.1016/j.bodyim.2020.02.003
Gui, M. , F. M. , & C. R. (2017a). “Digital Well-Being”. Developing a New Theoretical Tool For Media Literacy Research. Italian Journal of Sociology of Education, 9, 155–173.
Gui, M. , F. M. , & C. R. (2017b). “Digital Well-Being”. Developing a New Theoretical Tool For Media Literacy Research. Italian Journal of Sociology of Education, 9, 155–173.
Hanckel, B., Vivienne, S., Byron, P., Robards, B., & Churchill, B. (2019). ‘That’s not necessarily for them’: LGBTIQ+ young people, social media platform affordances and identity curation. Media, Culture & Society, 41(8), 1261–1278. DOI: 10.1177/0163443719846612
Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action (A white paper on the digital and media literacy recommendations of the Knight Commission on the Information Needs of Communities in a Democracy). Communications and Society Program. Retrieved from: https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED523244.pdf (access: 02.04.2024)
Impett, E. A., Henson, J. M., Breines, J. G., Schooler, D., & Tolman, D. L. (2011). Embodiment Feels Better. Psychology of Women Quarterly, 35(1), 46–58. DOI: 10.1177/0361684310391641
Jenkins, H., Purushotma, R., Weigel, M., Clinton, K., & Robison, A. J. (2009). Confronting the Challenges of Participatory Culture. The MIT Press. DOI: 10.7551/mitpress/8435.001.0001
Kazem, A. M., Emam, M. M., Alrajhi, M. N., Aldhafri, S. S., AlBarashdi, H. S., & Al-Rashdi, B. A. (2021). Nomophobia in Late Childhood and Early Adolescence: the Development and Validation of a New Interactive Electronic Nomophobia Test. Trends in Psychology, 29(3), 543–562. DOI: 10.1007/s43076-021-00068-0
Koseoglu, M. A. (2016). Growth and structure of authorship and co-authorship network in the strategic management realm: Evidence from the Strategic Management Journal. BRQ Business Research Quarterly, 19(3), 153–170. DOI: 10.1016/j.brq.2016.02.001
Kosic, M. (2018). Media literacy and for the net generation.
Krawczyk-Suszek, M., & Kleinrok, A. (2022). Health-Related Quality of Life (HRQoL) of People over 65 Years of Age. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(2), 625. DOI: 10.3390/ijerph19020625
Kumar Hota, P., Manoharan, B., Rakshit, K., & Panigrahi, P. (2023). Hybrid organization deconstructed: A bibliographic investigation into the origins, development, and future of the research domain. International Journal of Management Reviews, 25(2), 384–409. DOI: 10.1111/ijmr.12314
Lange R. (2021). Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów. Warszawa. Retrieved from: https://www.nask.pl/pl/raporty/raporty/4295,RAPORT-Z-BADAN-NASTOLATKI-30-2021.html (access: 06.04.2024)
Łęcicki G. (2010). Edukacja medialna jako istotna cecha nowoczesnego społeczeństwa. . Kultura-Media-Teologia., 3, 70–80.
Lim, W. Y., Tan, C. M., Nizam, M., Zhou, W., & Tan, S. M. (2016). Toward Digital Citizenship in Primary Schools: Leveraging on Our Enhanced Cyberwellness Framework. In Future Learning in Primary Schools (pp. 97–107). Singapore: Springer Singapore. DOI: 10.1007/978-981-287-579-2_7
Lin, Y.-H., Lin, Y.-C., Lin, S.-H., Lee, Y.-H., Lin, P.-H., Chiang, C.-L., … Kuo, T. B. J. (2017). To use or not to use? Compulsive behavior and its role in smartphone addiction. Translational Psychiatry, 7(2), e1030–e1030. DOI: 10.1038/tp.2017.1
Livingstone, S. , B. M. (1999). Young people, new media. Summary report of the research project: Children, young people and the changing media environment. LSE Research Online. Retrieved from: http://www.lse.ac.uk/Depts/Media/people/slivingstone/young_people_report.pdf (access: 05.04.2024)
Livingstone, S. , V. C. E. , & T. N. (2005). Adult media literacy: A review of the research literature on behalf of Ofcom. Department of Media and Communications, London School of Economics and Political Science. Retrieved from: https://dera.ioe.ac.uk/5283/1/aml.pdf (access: 02.04.2024)
Livingstone, S. ; P. T. ; G. M. and W. C. (2012). Critical insights in European media literacy research and policy. Media Studies, 3(6), 5–15.
Manca, S., Bocconi, S., & Gleason, B. (2021). “Think globally, act locally”: A glocal approach to the development of social media literacy. Computers & Education, 160, 104025. DOI: 10.1016/j.compedu.2020.104025
Matusiak, R. (2020). Media education in France. Kultura-Media-Teologia, 40, 27–41. Retrieved from: https://kmt.uksw.edu.pl/media/pdf/40_matusiak.pdf (access: 03.04.2024)
Merskin, D. (2004). Reviving Lolita? American Behavioral Scientist, 48(1), 119–129. DOI: 10.1177/0002764204267257
Ministerstwo Edukacji i Nauki. (n.d.). Pilotażowy program skierowany do dzieci i młodzieży uzależnionych od nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin. Retrieved from: https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/pilotazowy-program-skierowany-do-dzieci-i-mlodziezy-uzaleznionych-od-nowych-technologii (access: 04.04.2024)
Ministerstwo Zdrowia. (2019). Raport Ministerstwa Zdrowia. OSZACOWANIE ROZPOWSZECHNIENIA ORAZ IDENTYFIKACJA CZYNNIKÓW RYZYKA I CZYNNIKÓW CHRONIĄCYCH HAZARDU I INNYCH UZALEŻNIEŃ BEHAWIORALNYCH – EDYCJA 2018/2019. Warszawa. Retrieved from: https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&ved=2ahUKEwjplcbHtc39AhWQrosKHchNCXwQFnoECBsQAQ&url=https%3A%2F%2Fwww.kbpn.gov.pl%2Fportal%3Fid%3D15%26res_id%3D9249205&usg=AOvVaw1KUwbAoY6pkjOl60_whNnu (access: 02.04.2024)
Montazeri, L., Eslami, H., & Afshani, S. A. (2022). Role of Students’ Media Literacy on Their Health: A Narrative Review. Journal of Community Health Research. DOI: 10.18502/jchr.v11i1.9095
Moran, C. (2017). Re-positioning female heterosexuality within postfeminist and neoliberal culture. Sexualities, 20(1–2), 121–139. DOI: 10.1177/1363460716649335
Nairn, A., & Spotswood, F. (2015). “Obviously in the cool group they wear designer things.” European Journal of Marketing, 49(9/10), 1460–1483. DOI: 10.1108/EJM-10-2013-0557
Nakayama, C., Sato, O., Sugita, M., Nakayama, T., Kuroda, Y., Orui, M., … Rudd, R. E. (2019). Lingering health-related anxiety about radiation among Fukushima residents as correlated with media information following the accident at Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant. PLOS ONE, 14(5), e0217285. DOI: 10.1371/journal.pone.0217285
Nobanee, H., Hamadi, F. Y. Al, Abdulaziz, F. A., Abukarsh, L. S., Alqahtani, A. F., Alsubaey, S. K., … Almansoori, H. A. (2021, March 2). A bibliometric analysis of sustainability and risk management. Sustainability (Switzerland), Vol. 13. MDPI. DOI: 10.3390/su13063277
OECD. (2018). Children & Young People’s Mental Health in the Digital Age. Shaping the Future. Retrieved from: https://www.oecd.org/els/health-systems/Children-and-Young-People-Mental-Health-in-the-Digital-Age.pdf (access: 02.04.2024)
Ofcom. (n.d.). Adults’ media use and attitudes: Report 2019. Retrieved from: https://www.ofcom.org.uk/__ data/assets/pdf_file/0021/149124/adults-media-use-and-attitudes-report.pdf (access: 02.04.2024)
Orduña-Malea, E., & Costas, R. (2021). Link-based approach to study scientific software usage: the case of VOSviewer. Scientometrics, 126(9), 8153–8186. DOI: 10.1007/s11192-021-04082-y
Panova, T., & Carbonell, X. (2018). Is smartphone addiction really an addiction? Journal of Behavioral Addictions, 7(2), 252–259. DOI: 10.1556/2006.7.2018.49
PAUL, B., & BRYANT, J. (2005). Adolescents and the Internet. Adolescent Medicine Clinics, 16(2), 413–426. DOI: 10.1016/j.admecli.2005.03.001
Polcyn, S. (2019). Profilaktyka cyberzagrożeń wśród współczesnej młodzieży. In W. , W. W. Tanaś (Ed.), Mass media we współczesnym świecie (pp. 331–342). Łódź: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu.
Potter, W. J. (2013). Review of Literature on Media Literacy. Sociology Compass, 7(6), 417–435. DOI: 10.1111/soc4.12041
Pratt, B. M., & Woolfenden, S. (2002). Interventions for preventing eating disorders in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews. DOI: 10.1002/14651858.CD002891
Quintero-Quintero, W., Blanco-Ariza, A. B., & Garzón-Castrillón, M. A. (2021). Intellectual Capital: A Review and Bibliometric Analysis. Publications, 9(4), 46. DOI: 10.3390/publications9040046
Rich, M. (2004). Health Literacy via Media Literacy. American Behavioral Scientist, 48(2), 165–188. DOI: 10.1177/0002764204267261
Rowicka, M. (2015). Uzależnienia behawioralne. Terapia i profilaktyka. Warszawa: Fundacja Praesterno.
Saleem, F., Khattak, A., Ur Rehman, S., & Ashiq, M. (2021). Bibliometric Analysis of Green Marketing Research from 1977 to 2020. Publications, 9(1), 1. DOI: 10.3390/publications9010001
Schreurs, L., & Vandenbosch, L. (2021). Introducing the Social Media Literacy (SMILE) model with the case of the positivity bias on social media. Journal of Children and Media, 15(3), 320–337. DOI: 10.1080/17482798.2020.1809481
Schultze-Krumbholz, A., Zagorscak, P., & Scheithauer, H. (2018). A school-based cyberbullying preventive intervention approach: The Media Heroes program. Reducing Cyberbullying in Schools: International Evidence-Based Best Practices, 145–158. DOI: 10.1016/B978-0-12-811423-0.00011-0
Sfeatcu, R. and M. C.-M. C. I. M. R. S. C.-M. L. C. G. B. and C. C. Burcea. (2014). The concept of wellbeing in relation to health and quality of life. European Journal of Science and Theology, 10(4), 123–128.
Sun, Y., & Cao, C. (2020). The dynamics of the studies of China’s science, technology and innovation (STI): a bibliometric analysis of an emerging field. Scientometrics, 124(2), 1335–1365. DOI: 10.1007/s11192-020-03500-x
Sundgot-Borgen, C., Sundgot-Borgen, J., Bratland-Sanda, S., Kolle, E., Torstveit, M. K., Svantorp-Tveiten, K. M. E., & Mathisen, T. F. (2021). Body appreciation and body appearance pressure in Norwegian university students comparing exercise science students and other students. BMC Public Health, 21(1), 532. DOI: 10.1186/s12889-021-10550-0
Thomée, S., Härenstam, A., & Hagberg, M. (2011). Mobile phone use and stress, sleep disturbances, and symptoms of depression among young adults - a prospective cohort study. BMC Public Health, 11(1), 66. DOI: 10.1186/1471-2458-11-66
Tomczyk, Ł. (2021). FOMO Among Polish Adolescents. Fear Of Missing Out as a Diagnostic and Educational Challenge. DOI: 10.1007/978-3-030-72657-7_54
Tomczyk, Ł., & Lizde, E. S. (2022). Nomophobia and Phubbing: Wellbeing and new media education in the family among adolescents in Bosnia and Herzegovina. Children and Youth Services Review, 137, 106489. DOI: 10.1016/j.childyouth.2022.106489
Turner, K. H., Jolls, T., Hagerman, M. S., O’Byrne, W., Hicks, T., Eisenstock, B., & Pytash, K. E. (2017). Developing Digital and Media Literacies in Children and Adolescents. Pediatrics, 140(Supplement_2), S122–S126. DOI: 10.1542/peds.2016-1758P
UNIC Warsaw. (n.d.). Przekształcamy nasz świat: Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Retrieved from: http://www.un.org.pl/agenda-2030-rezolucja (access: 02.04.2024)
Van den Bulck, J. (2004). Television Viewing, Computer Game Playing, and Internet Use and Self-Reported Time to Bed and Time out of Bed in Secondary-School Children. Sleep, 27(1), 101–104. DOI: 10.1093/sleep/27.1.101
Vanderhoven, E., Schellens, T., & Valcke, M. (2016). Decreasing Risky Behavior on Social Network Sites: The Impact of Parental Involvement in Secondary Education Interventions. The Journal of Primary Prevention, 37(3), 247–261. DOI: 10.1007/s10935-016-0420-0
WHO. (n.d.-a). Gaming disorder. Retrieved from: https://www.who.int/standards/classifications/frequently-asked-questions/gaming-disorder (access: 17.04.2024)
WHO. (n.d.-b). WHO Health Systems Strengthening Glossary. Retrieved April 19, 2023, from WHO Health Systems Strengthening Glossary. Reterieved from: http://www.who.int/healthsystems/hss_glossary/ en/index8.htlm (access: 12.04.2024)
Wojtasik, Ł. (2008). Cyberprzemoc – charakterystyka zjawiska. In Ł. Wojtasik (Ed.), Jak reagować na cyberprzemoc? Poradnik dla szkół. (pp. 6–10). Fundacja Dzieci Niczyje.
Yen, C., Tang, T., Yen, J., Lin, H., Huang, C., Liu, S., & Ko, C. (2009). Symptoms of problematic cellular phone use, functional impairment and its association with depression among adolescents in Southern Taiwan. Journal of Adolescence, 32(4), 863–873. DOI: 10.1016/j.adolescence.2008.10.006
Copyright (c) 2025 Perspektywy Kultury

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.