Potoczne modele choroby na podstawie eseju Susan Sontag Choroba jako metafora

Adrianna Niźnik

doi:10.35765/pk.2025.5201.04

Adrianna Niźnik-Karmowska Uniwersytet Jagielloński https://orcid.org/0009-0001-8247-1273

DOI: https://doi.org/10.35765/pk.2025.5201.04

Słowa kluczowe: metafora pojęciowa, Susan Sontag, choroba, G. Lakoff, M. Johnson, umieranie

Abstrakt

Artykuł analizuje metafory pojęciowe i językowe w eseju Susan Sontag Choroba jako metafora w kontekście teorii metafory pojęciowej Lakoffa i Johnsona. Badanie koncentruje się na roli metafor w języku oraz ich wpływie na wyrażanie pojęć abstrakcyjnych. Analiza pozwala osadzić metafory Sontag w szerszym kontekście badawczym, ukazując, jak kształtują postrzeganie rzeczywistości osób chorych, wpływają na rozumienie świata i mogą oddziaływać na zachowania oraz decyzje. Ponadto artykuł podkreśla znaczenie teorii metafory pojęciowej Lakoffa i Johnsona jako narzędzia interpretacyjnego, umożliwiającego głębsze zrozumienie funkcjonowania metafor w eseju Sontag.

Bibliografia

Choromańska M. (2000) Żywe metafory w języku dzisiejszej prasy (I). Poradnik Językowy, nr 2, 49-63.

Cott J., Sontag S. (2014) Myśl to forma odczuwania. Susan Sontag w rozmowie z Jonathanem Cottem. przeł. D. Żukowski. Kraków: Wydawnictwo Karakter.

Czeremski M. (2021) Mit w umyśle. Ewolucyjno-kognitywne podstawy form mitycznych, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dryll M.E. (2014) Rozumienie metafor charakteryzujących ludzi – perspektywa rozwojowa, praca doktorska. Warszawa.

Dzięcioł E. (2010) Metafory potoczne a kompetencja komunikacyjna osób niesłyszących. Conversatoria Linguistica, nr. 4, 13-21. DOI: 10.34739/clg

Kiklewicz A. (2006) Teoria metafor pojęciowych: zagadnienia dyskusyjne, W: A. Kiklewicz (red.), Język. Komunikacja. Wiedza, Mińsk: Prawo i ekonomika, 217-273.

Lakoff G. (1982) Categories: An Essay in Cognitive Linguistics, W: I-S Yang (red.), The Linguistic Society of Korea, Seul, 139-193.

Lakoff G. (1987) Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind, Chicago: University of Chicago Press.

Lakoff G., Johnson M. (2010) Metafory w naszym życiu, przeł. T. P. Krzeszowski, Warszawa: Wydawnictwo Aletheia,.

Morzyńska-Wrzosek B. (2020) Choroba i jej metafory w twórczości współczesnych polskich poetek. Etnolingwistyka. Problemy języka i kultury, nr 32, 173-190.

Pajdzińska A. (1999) Metafora pojęciowa w badaniach diachronicznych, W: A. Pajdzińska, P. Krzyżanowski (red.), Przeszłość w językowym obrazie świata, Lublin: UMCS, 51-66.

Pruś K. (2019) Opowieść o jesieni jako rite de passage. Rola scenariuszy kultury w oswajaniu choroby nowotworowej u dzieci. Dziennikarstwo i Media, nr 10, s. 93-110. DOI: 10.19195/2082-8322

Sontag S. (2016) Choroba jako metafora. AIDS i jego metafory, przeł. J. Andres, Kraków: Wydawnictwo Karakter.

Szejnach P. (2015) Trudne umieranie. Narracyjne przedstawienia choroby i śmierci a doświadczenia osób terminalnie chorych, Warszawa: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Fundacja Slawistyczna.

Wojtukiewicz A. (2020) Pandemia COVID-19 – metaforyka w głównych wydaniach polskich dzienników telewizyjnych, „com.press”, nr 3(2), Pozyskano z: https://compress.edu.pl/e-wydania/item/pandemia-covid-19-metaforyka-w-glownych-wydaniach-polskich-dziennikow-telewizyjnych (dostęp 23.02.2024)

Yang Q. (2018) , An Idealized Cognitive Model Analysis of Metaphors in American Economic News Report, IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, Pozyskano z: https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1755-1315/128/1/012002/pdf (dostęp 28.02.2024)