Eden i Dilmun w tradycjach religijnych Bliskiego Wschodu
komparatystyczne studium tradycji judeochrześcijańskiej i sumeryjskiej
Abstrakt
Bliskowschodnie mitologie zawierają wiele podobnych konceptów, w tym ten o miejscu znajdującym się na wschodzie, gdzie nie występują zjawiska takie jak śmierć, głód czy cierpienie. Najbardziej znanym przykładem takiego miejsca w naszym kręgu kulturowym jest starotestamentowy opis ogrodu Eden, czyli raju w tradycji judeochrześcijańskiej. Tekst ten zawiera wiele bezpośrednich podobieństw do znacznie starszego tekstu kultury sumeryjskiej – mitu Enki i Ninhursanga. W niniejszej pracy przeprowadzano krótką analizę obu tekstów w nurcie komparatystycznym, wskazując na zasadnicze podobieństwa i różnice między nimi. Jak wykazano, oba teksty bazują na analogicznym rdzeniu strukturalnym, przy znaczących różnicach kontekstualnych.
Bibliografia
Alster, B. 1983. „Dilmun, Bahrain, and the alleged Paradise in Sumerian myth and literature”. S. 39–74 w Dilmun. New Studies in the Archaeology and Early History of Bahrain, zredagowane przez D. T. Potts. Berlin.
Bibby, G. 1986. „«The land of Dilmun is holy...»” S. 192–1942 w Bahrain through the ages: the Archaeology, zredagowane przez S. H. A. al-Khalifa i M. Rice. Londyn, Nowy Jork: KPI.
Black, J., i A. Green. 1992. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. University of Texas Press.
Dickson, K. 2007. „Enki and Ninhursag: the trickster in paradise”. Journal of Near Eastern Studies 66(1):1–32.
Højlund, F. 2007. The Burial Mounds of Bahrain. Social cemplexity in Early Dilmun. Moesgaard: Jutland Archaeological Society Publications.
Jankowski, A., L. Stachowiak, i K. Romaniuk, red. 1971. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych. II. Poznań - Warszawa: Pallottinum.
Kramer, S. N. 1963. „Dilmun: Quest for Paradise”. Antiquity 37(146):111–15.
Lamberg-Karlovsky, C. C. 1982. „Dilmun: Gateway to Immortality”. Journal of Near Eastern Studies 41(1):45–50.
Lamberg-Karlovsky, C. C. 1986. „Death in Dilmun”. S. 157–64 w Bahrain throughthe ages. The Archaeology. London, New York: KPI.
Larsen, C. E. 1983. Life and Land use on the Bahrain Island: the Geoarchaeology of an Ancient Society. Chicago.
Łyczkowska, K., i K. Szarzyńska. 1981. Mitologia Mezopotamii. Warszawa: Wydawnictwa artystyczne i filmowe.
Majchrzak, D. 2022. „«Kraj Dilmun jest czysty, kraj Dilmun jest nieskalany» - północno-wschodnie wybrzeże Półwyspu Arabskiego jako pierwowzór raju?” S. 86–108 w Bliski Wschód – od Edenu do cyberzagrożeń, zredagowane przez J. Marszałek-Kawa i K. Chałubińska-Jentkiewicz. Toruń: Adam Marszałek.
al-Nashef, K. 1986. „The Deities of Dilmun”. S. 340–66 w Bahrain through the ages. The Archaeology. London, New York: KPI.
Potts, D. 1983. „Dilmun: Where and When?” Journal of the Bahrain Historical and Archaeological Society (II):15–19.
Stiller, R. 2016. Gilgamesz. Epos babiloński i asyryjski ze szczątków odczytany i uzupełniony także pieśniami szumerskimi przez Roberta Stillera. Kraków: Vis-à-vis Etiuda.
Szarzyńska, K. 2000. Antologia Literatury Mezopotamskiej: Mity Sumeryjskie. zredagowane przez M. Kapełuś. Warszawa: Agade.
Encyklopedia Britannica, https://www.britannica.com/topic/Genesis-Old-Testament, dostęp z dn. 12.11.2023
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
