Pornografia pod woalką grozy
o ideologii horroru ekstremalnego
Abstrakt
Horror ekstremalny to skrajna odmiana literatury grozy. Na kartach reprezentujących ten gatunek powieści znajdziemy liczne naturalistyczne, a czasem groteskowe opisy brutalnych morderstw, tortur, okaleczania, stosunków seksualnych, a także aktów zoofilii, pedofilii, nekrofilii i innych. Dokładniejsza analiza reprezentujących ten gatunek, uznawanych za klasyczne, powieści pokazuje jednak, że jego nazwa jest nie tylko myląca, ale wręcz błędna. Najważniejsze różnice pojawiają się już na poziomie ideologii. Patrząc na horror literacki z tej perspektywy, można zauważyć, że jedną z jego głównych funkcji jest utrwalenie panującego porządku poprzez starcie normalnego z nienormalnym, na skutek którego to pierwsze zostaje potwierdzone. Zależność ta nie zachodzi w ekstremalnej odmianie literatury grozy. W jej przypadku trudno mówić o jakiejkolwiek ideologii poza jedną: łamaniem wszelkiego tabu, przekraczaniem kolejnych granic. Takie praktyki są zaś właściwe dla pornografii. Z tego też względu – a także poprzez zwrócenie uwagi na wyróżniki gatunkowe i strukturalne – należy stwierdzić, że horror ekstremalny reprezentuje właśnie ten nurt i powinien być klasyfikowany jako twórczość pornograficzna.
Bibliografia
Bauman, Z. (2008). Płynny lęk, tłum. J. Margański. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Carrol, N. (2004). Filozofia horroru albo paradoksy uczuć, tłum. M. Przylipak. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.
Gorer, G. (1979). Pornografia śmierci. Teksty: teoria literatury, krytyka, inter-pretacja, nr 3(45), 197–203.
Grzywacz, M. (2013). Przedmowa. W: M. Grzywacz i T. Czarny (red.), Gorefi-kacje. Pierwsza polska antologia gore. Katowice: Wydaje.pl, 4–8.
Has-Tokarz, A. (2011). Horror w literaturze współczesnej i filmie. Lublin: Wy-dawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Hendrix, G. (2021). Posłowie. W: M. Johnson, Zabawmy się u Adamsów, tłum. B. Czartoryski. Czerwonak: Vesper, 311–317.
Houellebecq, M. (2007). H.P. Lovecraft. Przeciw światu, przeciw życiu, tłum. J. Giszczak. Warszawa: Wydawnictwo Literackie.
King, S. (2014). Danse Macabre, tłum. P. Braiter i P. Ziemkiewicz. Warszawa: Prószyński i S-ka.
Lee, E. (2014). Przedmowa. W: T. Czarny (red.), Gorefikacje II, t. 1, tłum. M. Grzywacz. Katowice: Wydaje,pl, 6–11.
Marcus, S. (1966). The Other Victorians: A Study of Sexuality and Pornogra-phy in Mid-ninetennth-century England. Nowy Jork: Basic Books.
Niesporek, K. (2014). Groza w opowiadaniu „Talidomid” Dawida Kaina. W: E. Bartos, D.K. Chwolik, P. Majerski i K. Niesporek (red.), Literatura popu-larna, t. 2, Fantastyczne kreacje światów. Katowice: Wydawnictwo Uni-wersytetu Śląskiego, 303–323.
Nijakowski, L. (2010). Pornografia. Historia, znaczenie, gatunki. Warszawa: Iskry.
Pitrus, A. (1992). Gore-seks–ciało–psychoanaliza: pułapka interpretacyjna. Siedlce: Oficyna Wydawnicza „ER”.
Roudinesco, E. (2009). Nasza mroczna strona. Z dziejów perwersji, tłum. B. Baran. Warszawa: Czytelnik.
Siwiec, T. (2017). Wataha. Szczecinek: Phantom Books.
Siwiec, T. (2019). Skorki. Szczecinek: Phantom Books.
Sułkowski, B. (2006). Przemoc i pornografia śmierci jako przynęty medialne. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Wiktorowski, G. (2016). Pornografia – od medykalizacji do „nozologicznej” precyzji na przykładzie pornografii internetowej. W: B. Płonka-Syroka (red), Antropologia miłości, t. VIII.Wrocław: Oficyna Wydawnicza Arbore-tum, 225–274.
Wiktorowski, G. (2016). Pornografia – not a love story. W: B. Płonka-Syroka (red), Antropologia miłości, t. VIII. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Arbo-retum, 185–224.
Williams, L. (2010). Hard core. Władza, przyjemność i „szaleństwo widzialno-ści”, tłum. J. Burzyńska, I. Hansz, M. Wojtyna. Gdańsk: Słowo/obraz teryto-ria.
Williams, L. (2013). Seks na ekranie, tłum. M. Wojtyna. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
