The Heart of Tenoch
A Story of Aztec Cosmotechnics
Abstrakt
Niniejszy artykuł ujmuje opowiadanie historii jako kosmotechnikę, czyli kulturowo usytuowaną działalność techniczną, która jednoczy porządek kosmiczny i zobowiązanie moralne. Odwołując się do koncepcji technoróżnorodności Yuk Huia oraz do antropologicznych krytyk uniwersalnej technologii, tekst interpretuje nahuańskie/azteckie praktyki narracyjne, zwłaszcza kodeksy amoxtli i ich performatywne ponowne opowiadanie, jako interfejsy światotwórcze, które przechowują pamięć, koordynują przemieszczanie się i podtrzymują tożsamości zbiorowe, gdy oficjalne archiwa ulegają fragmentacji lub zniszczeniu. Krótka, kolista opowieść, oparta na lekturach kodeksów migracyjnych, zaprasza czytelnika do włączenia się w wędrówkę z Aztlánu do założenia Tenochtitlanu, a następnie do współczesnych mobilności rdzennych społeczności i Chicanos ponad granicą USA–Meksyk. Traktując kodeks nie tylko jako archiwum, lecz także jako technologię migracji, artykuł dowodzi, że narracja pozostaje przenośnym kontrarchiwum, zdolnym do rekonfigurowania kosmosu, moralności i techniki w warunkach przesiedlenia
Bibliografia
Boone, E., and Mignolo, W. (Eds.). (1994). Writing without words: Alternative literacies in Mesoamerica and the Andes. Duke University Press.
Clifford, J. (1997). Routes: Travel and translation in the late twentieth century. Harvard University Press.
Descola, P. (2013). Beyond nature and culture. The University of Chicago Press.
Fordham University. (n.d.). Codex Aubin: Codex Boturini, 1-22. Retrieved from: https://codexaubin.ace.fordham.edu/items/show/483 (14/12/2025).
Fox, J. and Rivera-Salgado, G. (2005). Building civil society among Mexican migrants. Mexico Institute, Woodrow Wilson Center. United States of America. Retrieved from: https://coilink.org/20.500.12592/7hxlbnr (14/12/2025).
Hartman, S. (2008). Venus in two acts. Small Axe, 12(2), 1–14. https://doi.org/10.1215/-12-2-1
Hui, Y. (2017). Cosmotechnics as cosmopolitics. e-flux Journal, (86). Retrieved from: https://www.e-flux.com/journal/86/161887/cosmotechnics-as-cosmopolitics (14/12/2025)
Hui, Y. (2020). Cosmotechnics. Angelaki, 25(4), 1–2. https://doi.org/10.1080/0969725X.2020.1790828
INAH (Instituto Nacional de Antropología e Historia). (2024, April 11). Los Códices de San Andrés Tetepilco, un pueblo inscrito en la historia tenochca y en el nuevo orden virreinal. Retrieved from: https://inah.gob.mx/especiales-inah/reportajes/los-codices-de-san-andres-tetepilco-un-pueblo-inscrito-en-la-historia-tenochca-y-en-el-nuevo-orden-virreinal (14/12/2025).
Krech, S. (1999). The ecological Indian: myth and history. W. W. Norton & Co.
León-Portilla, M. (2005). Aztlán, ruta de ida y venida. Letras Libres, 35(1), 35-38.
McDonough, K. (2024). Indigenous science and technology: Nahuas and the world around them. University of Arizona Press.
Velasco Ortiz, L. (2014). Transnational ethnic processes: Indigenous Mexican migrations to the United States. Latin American Perspectives, 41(3), 54-74. https://doi.org/10.1177/0094582X14532
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
