The Heart of Tenoch
A Story of Aztec Cosmotechnics
Abstract
This article frames storytelling as cosmotechnics, as a culturally situated technical activity that unifies cosmic order and moral dimensions through technical activity. Drawing on Yuk Hui’s concept of technodiversity and on anthropological critiques of universal technology, it reads Nahua/Aztec narrative practices, especially amoxtli codices and their performative re-narration, as world-making interfaces that store memory, coordinate movement and sustain collective identities when official archives are fragmented or destroyed. A short circular story, based on readings of migration codices, invites the reader to join the journey from Aztlán to the founding of Tenochtitlan and into contemporary Indigenous and Chicano mobilities across the U.S.–Mexico border. By treating the codex not only as an archive but as a technology of migration, the article argues that narrative remains a transportable counter-archive capable of reconfiguring cosmos, morality, and technics under conditions of displacement.
References
Boone, E., and Mignolo, W. (Eds.). (1994). Writing without words: Alternative literacies in Mesoamerica and the Andes. Duke University Press.
Clifford, J. (1997). Routes: Travel and translation in the late twentieth century. Harvard University Press.
Descola, P. (2013). Beyond nature and culture. The University of Chicago Press.
Fordham University. (n.d.). Codex Aubin: Codex Boturini, 1-22. Retrieved from: https://codexaubin.ace.fordham.edu/items/show/483 (14/12/2025).
Fox, J. and Rivera-Salgado, G. (2005). Building civil society among Mexican migrants. Mexico Institute, Woodrow Wilson Center. United States of America. Retrieved from: https://coilink.org/20.500.12592/7hxlbnr (14/12/2025).
Hartman, S. (2008). Venus in two acts. Small Axe, 12(2), 1–14. https://doi.org/10.1215/-12-2-1
Hui, Y. (2017). Cosmotechnics as cosmopolitics. e-flux Journal, (86). Retrieved from: https://www.e-flux.com/journal/86/161887/cosmotechnics-as-cosmopolitics (14/12/2025)
Hui, Y. (2020). Cosmotechnics. Angelaki, 25(4), 1–2. https://doi.org/10.1080/0969725X.2020.1790828
INAH (Instituto Nacional de Antropología e Historia). (2024, April 11). Los Códices de San Andrés Tetepilco, un pueblo inscrito en la historia tenochca y en el nuevo orden virreinal. Retrieved from: https://inah.gob.mx/especiales-inah/reportajes/los-codices-de-san-andres-tetepilco-un-pueblo-inscrito-en-la-historia-tenochca-y-en-el-nuevo-orden-virreinal (14/12/2025).
Krech, S. (1999). The ecological Indian: myth and history. W. W. Norton & Co.
León-Portilla, M. (2005). Aztlán, ruta de ida y venida. Letras Libres, 35(1), 35-38.
McDonough, K. (2024). Indigenous science and technology: Nahuas and the world around them. University of Arizona Press.
Velasco Ortiz, L. (2014). Transnational ethnic processes: Indigenous Mexican migrations to the United States. Latin American Perspectives, 41(3), 54-74. https://doi.org/10.1177/0094582X14532
Copyright (c) 2026 Perspectives on Culture
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
