Romano Guardini’s Conception of Melancholy, or On the Sense of Mis-Connection

Keywords: melancholy, Romano Guardini, mis-connection, psychotherapy, existentialism

Abstract

In the article, drawing on Romano Guardini’s Vom Sinn der Schwermut (On the Meaning of Melancholy) (1949), I examine the theological and existential significance of melancholy – an experience now classified as depression and treated therapeutically and pharmacologically, sometimes up to hospitalisation. This confrontation between two paradigms – the humanities and the sciences, philosophy and theology versus medicine – becomes even more significant in the context of the quasi-religious status psychotherapy has acquired, a phenomenon analyzed by Paul Tillich in Theology of Culture (1959), as a part of his broader critique of contemporary cultural revolutions. Tillich’s argument provides a framework for my interpretation of Guardini’s thought, particularly his assertion that melancholy is more than a mere psychological disorder. My primary contribution to this discussion is an exploration of the state of so-called mis-connection – a condition deeply embedded in human experience of the world of values, regardless of their nature. An emblematic illustration of this idea appears in the Old Testament: Samuel, called by God and addressed directly, repeatedly turns to Eli instead (1 Samuel 3:4–6). A number of Guardini’s reflections on melancholy suggest a similar theme of existential mis-connection. Finally, I argue that melancholy, rooted in the sense of mis-connection and as a state closer to human existential truth than it may appear, should not be seen as a burden or a flaw. Instead, it should be embraced as a challenge and a possibility.

Author Biography

Marta Zając-Plutecka, Uniwersytet Śląski w Katowicach

Związana z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach literaturoznawca, doktor habilitowana, profesor uczelni. Jest autorką monografii The Feminine of Difference oraz Przestrzeń kobiety w chrześcijańskiej koncepcji Boga, jak również kilkudziesięciu artykułów z zakresu literaturoznawstwa i kulturoznawstwa, w tym teologii kultury. Zainicjowała i zredagowała interdyscyplinarne tomy Figury i znaczenia mądrości oraz Studia hebraica.

References

Balthasar, H.U. (2003). Teodramatyka. T. 2: Osoby dramatu. Cz. 2: Osoby w Chrystusie, tłum. W. Szymona. Kraków: Wydawnictwo M.

Bettelheim, B. (1984). Freud and Man’s Soul. New York: Vintage.

Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (2003). Pallottinum: Poznań.

Eagleton, T. (2015). Culture and the Death of God. New Haven, London: Yale University Press, 2015.

Guardini, R. (1969). Koniec czasów nowożytnych. Świat i osoba. Wolność, laska, los, tłum. Z. Włodkowa, M. Turowicz, J. Bronowicz. Kraków: Znak.

Guardini, R. (2009). O sensie melancholii, tłum. B. Grunwald-Hajdasz. Poznań: W drodze.

Kowalczyk, D. (2006). „Romano Guardini. Rozmowy o Bogu”, w: Leksykon wielkich teologów XX/XXI wieku, red. J. Majewski, J. Makowski. Warszawa: Biblioteka „Więzi”, s. 117-123.

Kowalczyk, St. (2010). Nurty personalizmu. Od Augustyna do Wojtyły. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Ratzinger J. (2009). Wykłady bawarskie z lat 1963-2004, tłum. A. Czarnecki. Warszawa.

Szymik, J. (2010). Theologia benedicta. T.1. Katowice: Księgarnia św. Jacka.

Taylor, Ch. A Secular Age (2007). Cambridge, London: Harvard University Press.

Tillich, P. Theology of Culture (1959), ed. R. C. Kimball. Oxford: Oxford University Press.

Tillich, P. Teologia kultury (2020), tłum. J. A. Prokopski, N. Łomanowa-Barańska. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.

Published
2023-10-16
How to Cite
[1]
Zając-Plutecka, M. 2023. Romano Guardini’s Conception of Melancholy, or On the Sense of Mis-Connection. Perspectives on Culture. 48, 1 (Oct. 2023), 333-344. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2025.4801.20.