Pathography in the Rhythm of the Heart
Rok, w którym nie umarłem by Mikołaj Grynberg
Abstract
The article proposes interpreting Mikołaj Grynberg’s book Rok, w którym nie umarłem (The Year I Didn’t Die) as a pathographic narrative. In this type of narrative, storytelling becomes a strategy for sustaining life and regaining a sense of self after experiencing a sudden heart attack. By placing illness within a narrative framework, it shifts from the domain of medicine to the sphere of lived experience and meaning-making. Rather than clinical data and therapeutic procedures, we are presented with an intimate account oscillating between feelings of control, helplessness, fear, and agency. A narratological analysis reveals that the structure of Grynberg’s book – composed of short, rhythmic chapters reminiscent of heartbeats – mirrors the dynamics of the borderline experience while simultaneously organising the narrative’s chaos. As a “writer-patient,” the author uses his literary skills to reconstruct his physical and existential crisis, transforming it into a communicable story that breaks the monopoly of medical discourse and gives voice to the patient. The article contextualises this approach within the framework of medical humanities and pathography research, emphasising the contemporary shift from eschatology to the subjective perspective of patients, who are often isolated and alone. The article argues that pathographic “storytelling to live” not only helps domesticate trauma and break the cultural silence surrounding suffering, but also has a therapeutic dimension. It gives illness a form that enables understanding, renegotiation of identity, and practices of care for both physical and metaphysical healing.
References
Białoszewski, M. (2014). Zawał. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Boruszkowska, I. (2016). Autopatografia. Autobiografia. Literatura. Kultura. Media, nr 2, 125–135.
Brach-Czaina, J. (2018). Szczeliny istnienia. Warszawa: Dowody na Istnienie.
Certeau de, M. (2008). Wynaleźć codzienność. Sztuki działania. Kraków: Wy-dawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Czaja, D. (2018). Gramatyka bieli. Antropologia doświadczeń granicznych. Kraków: Wydawnictwo Pasaże.
Czermińska, M. (2003). „Zawał” miasta i zawał serca – dwa punkty zwrotne w opowieści autobiograficznej Mirona Białoszewskiego. Ruch Literacki, 445–456.
Ganczar, M. i in. (2019). Fragmenty dyskursu maladycznego. Gdańsk: Funda-cja Terytoria Książki.
Grynberg, M. (2025). Rok, w którym nie umarłem. Warszawa: Wydawnictwo Agora.
Hunsaker Hawkins, A. (1999). Pathography: patient narratives of illness. We-stern Journal Medicine, nr 171, 129.
Jaspers, K. (1978). Sytuacje graniczne. W: R. Rudziński, Jaspers. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Kaczmarek, A. (2016). Od milczenia do opowieści. Kulturowe dyskursy o umieraniu i śmierci. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych.
Kaczmarek, A. (2021). Opuszczone i odnalezione. Nowe topografie śmierci. Kraków: Pasaże.
Koper, B. (2024). Sublingualis. Problemy i poetyki dyskursu medycznego w literaturze polskiej po roku 1989. Gdańsk: Fundacja Terytoria Książki.
Loba, M. (2013). Wokół narracyjnego zwrotu. Poznań: Wydawnictwo Nauko-we UAM.
Ładoń, M. (2019). Choroba jako literatura. Studia maladyczne. Katowice: Stowarzyszenie Inicjatyw Wydawniczych.
Okupnik, M. (2018). W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje. Kraków: Universitas.
Sławek, T. (2019). „Ja bolę”. Boleść i terapia. W: M. Ganczar, I. Gielata i M. Ładoń (red.), Fragmenty dyskursu maladycznego. Gdańsk: Fundacja terytoria książki.
Sontag, S. (1999). Choroba jako metafora. AIDS i jego metafory. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Sobolewski, T. (1991). Mirona Białoszewskiego „Listy do Eumenid”. Teksty Drugie, nr 6, 137–142.
Szczeklik, A. (2009). Katharsis. O uzdrowicielskiej mocy natury i sztuki. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Woods, A. (2021), Więcej niż ramy. Nowe spojrzenie na narracyjność, cho-robę i ucieleśnione doświadczenie siebie. Teksty Drugie, nr 1, 245–266. DOI: 10.18318/td.2021.1.15.
Zatońska, B. (2025). Mikołaj Grynberg: „Szukam wzoru na czas, chcę wiedzieć, ile mi zostało”. Pozyskano z: https://edukacja.dziennik.pl/aktualnosci/artykuly/9862332,mikolaj-grynberg-szukam-wzoru-na-czas-chce-wiedziec-ile-mi-zostalo.html (dostęp: 19.08.2025).
Zierkiewicz, E. (2012). Patografia jako zjawisko kulturowe i jako narzędzie nadawania znaczeń chorobie przez współczesnych pacjentów. Teraźniej-szość – Człowiek – Edukacja: kwartalnik myśli społeczno-pedagogicznej, 2012, nr 1(57), 49–61.
Copyright (c) 2026 Perspectives on Culture

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
