Apostazja w narracjach

analiza motywów apostazji na podstawie wywiadów biograficznych

Abstrakt

Niniejszy artykuł poświęcony został analizie motywów stojących za decyzją o apostazji, czyli formalnej rezygnacji z członkostwa we wspólnocie Kościoła Rzymskokatolickiego w Polsce. Na podstawie analizy dyskursu narracyjnego materiału pozyskanego na drodze wywiadów indywidualnych (35 rozmów) możliwe stało się wyodrębnienie sześciu dominujących motywów, z powodu których osoby badane w wieku 18–50+ zdecydowały się na złożenie w parafii zamieszkania aktu woli stwierdzającego chęć wystąpienia z Kościoła. Dzięki analizie treści oraz analizie struktury narracyjnej odkryłam komunikowane znaczenia odzwierciedlające z jednej strony elementy indywidualne, z drugiej wspólne zasoby dyskursywne. Dane dały dostęp do procesów tożsamościowych dziejących się w momencie, kiedy osoba odchodzi z organizacji, z którą w mniejszym lub większym stopniu była związana całe swoje dotychczasowe życie. Na pierwszy plan wysunęła się potrzeba wyrażenia sprzeciwu wobec wzorców instytucjonalnych, które zostały im narzucone w dzieciństwie. Do głosu doszła również potrzeba bycia słyszanym i słyszaną, jak i refleksyjne pozycjonowanie się w rozmowie, sygnalizujące świadomą potrzebę podzielenia się swoimi przemyśleniami oraz doświadczeniami. Przyczyny apostazji, o których mowa jest w niniejszym tekście, można podzielić na wewnętrzne oraz zewnętrzne. Do wewnętrznych zaliczyłam motywy emocjonalne, intelektualno‑duchowe i moralne, zaś do zewnętrznych wpisałam przyczyny społeczne, polityczne oraz instytucjonalne.