(R)ewolucja mediów informacyjnych w Polsce 2016–2025

Nowy mainstream ekosystemów (Big) AI

DOI: https://doi.org/10.35765/pk.2026.5403.06

Abstrakt

Wysoko konkurencyjne środowisko mediów w Polsce charakteryzuje się ewolucją od tzw. tradycyjnych mediów nadawczych i mediów społecznościowych jako mainstreamu ku mainstreamowi ekosystemów AI (w ramach „mediów AI”), zdominowanemu przez Big AI. Przepływowi zainteresowania odbiorców z mediów nadawczych do szeroko pojętych mediów on-line towarzyszy w Polsce erozja znaczenia i fragmentacja social mediów oraz integracja przez największe „ekosystemy AI” wykorzystujące ostatnio podsumowania AI i inne funkcje związane z wiadomościami. Utrata w tych ekosystemach strategicznej samodzielności stawia przed wydawcami mediów informacyjnych egzystencjalne wyzwania pogłębiane przez kryzys ich rynkowego znaczenia (definiowany ujemnymi wynikami CAGR), spadek zaufania do news media i dziennikarzy oraz unikanie informacji i zmniejszenie ruchu na ich stronach internetowych (i w ich aplikacjach).

Biogram autora

Jan Kreft, Gdańsk University of Technology

PhD, Head of the Department of Information Technology in Management, Gdansk University of Technology. Research interests: management of media and new technology organizations, theory and practice of manipulation and propaganda. A long-time journalist, correspondent in Europe, Asia, and Africa. Manager of media and new technology companies, advisor to leading Polish companies and member of supervisory boards.

Bibliografia

Bad Baot Report (2024). Imperva. https://palai.media/wp-content/uploads/2024/04/imperva-bad-bot-report-2024.pdf (access: 19.09.2025)

Barnhurst, K.G. & Nerone, J. (2009). Journalism history. In The handbook of journalism studies (pp. 37–48). Routledge.

Birch, K. & Bronson, K. (2022). Big tech. Science as Culture, 31(1), 1–14.

Brosius, A., Ohme, J., & de Vreese, C.H. (2022). Generational gaps in media trust and its antecedents in Europe. The International Journal of Press/Politics, 27(3), 648–667.

CBOS (2024). Sources of Information about Events in the Country and in the World, June 2023. W tym badaniu: telewizja – 49%, Social media 37%, Radio, 6%, Inni ludzie – 3%, Prasa drukowana – 1%.

Crawford, K. (2021). The atlas of AI: Power, politics, and the planetary costs of artificial intelligence. Yale University Press.

Czuma, B. (2020, August 6). „Gazeta Wyborcza” zmienia model biznesowy, ­Wirtualne Media. https://www.wirtualnemedia.pl/gazeta-wyborcza-zmienia-model-biznesowy-tkwi-na-pozycji-wojownika-zepchnietego-do-naroznika, 7170495432013953a (access: 23.09.2025)

Deuze, M. (2005). What is journalism? Professional identity and ideology of journalists reconsidered. Journalism, 6(4), 442–464.

Feher, K. (2024). Exploring AI media. Definitions, conceptual model, research agenda. Journal of Media Business Studies, 1–24.

GUS (2025, October 19). Społeczeństwo informacyjne w Polsce.

Holt, K., Ustad Figenschou, T., & Frischlich, L. (2019). Key dimensions of al-ternative news media. Digital Journalism, 7(7), 860–869.

https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/news-creators-influencers/2025/poland

Jakobsson, P. & Stiernstedt, F. (2023). Trust and the Media: Arguments for the (Irr)elevance of a Concept. Journalism Studies, 24(4), 479–495.

Jungherr, A., & Schroeder, R. (2021). Disinformation and the structural transformations of the public arena: Addressing the actual challenges to democracy. Social Media and Society, 7(1), 1-13.

Kahn, G. (2025). ‘Building a very different kind of trust’: Four things we learnt at the launch of our report on news creators. Reuters Institute, October 31. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/news/summary-launch-event-news-creators-report(access: 19.09.2025).

Kreft, J. (2023). Władza misjonarzy. Zmierzch i świt świeckiej religii w Dolinie Krzemowej. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Univer-sitas.

Kreft, J. (2025). Dziennik(AI)rstwo. Jak sztuczna inteligencja zmienia najcie-kawszą profesję na świecie. Universitas.

Kreft, J. (2026). Rhizomatic Algorithmic (Mis)knowledge: Journalists’ Talks About AI in Media and Journalism (in press).

López-Cepeda, A.M., Costa-Sánchez, C., & Dragomir, M. (Eds.). (2025). Gov-ernance Models in Public Service Media: Participation, Reputation, and Sustainability in the Era of Platformization. Taylor & Francis.

Miro, C. (2025). “Everything is biased”: populist supporters’ folk theories of journalism. The International Journal of Press/Politics, 30(1), 63–82.

Nechushtai, E. (2018). Could digital platforms capture the media through infrastructure?, Journalism, 19(8), 1043–1058.

Nerone, J. (2010). Genres of journalism history. The Communication Re-view, 13(1), 15–26.

Nerone, J. (2013). The historical roots of the normative model of journal-ism. Journalism, 14(4), 446–458.

Newman, N. (2025). Overview and key findings of the 2025 Digital News Re-port, Reuters Institute. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2025/dnr-executive-summaryW?utm_source=chatgpt.com (access: 9.9.2025)

Newman, N. et al (2017). Reuters Institute Digital News Report, p. 15. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/Digital%20News%20Report%202017%20web_0.pdf

Newman, N. et al. (2024). Digital News Report 2024. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/2024-06/RISJ_DNR_2024_Digital_v10%20lr.pdf

Newman, N., Ross Arguedas, A., Robertson, C.T., Nielsen, R.K., & Fletcher, R. (2025). Digital news report 2025. Reuters Institute for the study of Jour-nalism.

Nieborg, D., Poell, T., & Deuze, M. (2025). The platformization of making me-dia. In M. Prenger. M. Deuze (Eds.), Making media (pp. 85–96). Routledge.

Papaevangelou, C. (2024). Funding intermediaries: Google and Facebook’s strategy to capture journalism. Digital Journalism, 12(2), 234–255.

PAP (2022, June 20). Tylko co piąty Polak uważa, że media są wolne od naci-sków. https://www.press.pl/tresc/71308%2Cdigital-news-report-2022_-tylko-co-piaty-polak-uwaza_-ze-media-sa-wolne-od-naciskow?utm_source=chatgpt.com

PAR (2023, August 11). Dziennikarze na ostatnim miejscu rankingu zaufania do grup zawodowych. https://www.press.pl/tresc/77838,dziennikarze-na-ostatnim-miejscu-rankin-gu-zaufania-do-grup-zawodowych#:~:text=Dziennikarze%20najmniej%20god-ni%20zaufania%20W%20przypadku%20dziennikarzy,i%20pe%C5%82ne%20zaufanie%20deklarowa%C5%82o%20zaledwie%2032%20proc. (access: 13.09.2025)

Poell, T., Nieborg, D., & Van Dijck, J. (2019). Platformisation. Internet policy review, 8(4), 1–13.

Pound, P. & Campbell, R. (2015). Exploring the feasibility of theory synthesis: a worked example in the field of health related risk-taking. Social Science & Medicine, 124, 57–65.

PwC (2024). Perspektywy rozwoju branży rozrywki i mediów w Polsce 2024–2028.

PwC (2025). Perspektywy rozwoju branży rozrywki i mediów w Polsce 2025–2029.

Radio Track; Kantar Polska, Media; styczeń–grudzień 2024, radio total, popu-lacja 15–75 lat, n = 5484 085.

Raley, R. & Rhee, J. (2023). Critical AI: A field in formation. American Litera-ture, 95(2), 185–204 (188–189).

Reuters Institute Digital News Report 2021. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/2021-06/Digital_News_Report_2021_FINAL.pdf

Schmidt, W. IAB Polska 2024. Zjawisko blokowania reklam. https://www.iab.org.pl/wp-content/uploads/2024/03/Raport_IAB-Polska_Zjawisko-blokownaia-reklam-2024.pdf (access: 13.09.2025).

Scolari, C.A. (2013). Media evolution: Emergence, dominance, survival and extinction in the media ecology. International journal of communica-tion, 7, 24, 1418–1441.

Scolari, C.A. (2022). Evolution of the media: map of a discipline under con-struction. A review. Profesional de la información, 31(2).

Sebbah, B., Sire, G., & Smyrnaios, N. (2020). Journalism and platforms: from symbiosis to dependency. Sur le journalisme, About journalism, Sobre jornalismo, 9(1), 12–17.

Simon, F.M. (2024). Escape me if you can: How AI reshapes news organisa-tions’ dependency on platform companies. Digital Journalism, 12(2), 149–170.

Van Der Vlist, F., Helmond, A., & Ferrari, F. (2024). Big AI: Cloud infrastructure dependence and the industrialisation of artificial intelligence. Big Data & Society, 11(1).

PK-54
Opublikowane
2026-09-30
Jak cytować
[1]
Kreft, J. 2026. (R)ewolucja mediów informacyjnych w Polsce 2016–2025: Nowy mainstream ekosystemów (Big) AI. Perspektywy Kultury. 54, 3 (wrz. 2026), 79-92. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2026.5403.06.
Numer
Tom 54 Nr 3 (2026): Contemporary Media Management: A Multidimensional Approach to Social, Political, and Technological Contexts
Dział
Media management processes, business models and technological innovations

Copyright (c) 2026 Uniwersytet Ignatianum w Krakowie

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:

  1. utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
  2. zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
  3. rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
  4. wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
  5. rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
  6. publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym. 

Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.