Wyzwania małego rynku mediów w upolitycznionym społeczeństwie

zarządzanie mediami w Macedonii Północnej

Słowa kluczowe: zarządzanie mediami, systemy medialne, Macedonia Północna, media publiczne, stabilność finansowa

Abstrakt

W niniejszym artykule przeanalizowano system medialny Macedonii Północnej, łącząc perspektywę teorii systemów medialnych, ekonomii mediów i zarządzania mediami. Zarządzanie mediami rozumiane jest tu jako strategiczna organizacja finansowania, kadr oraz pracy redakcyjnej w ramach ograniczeń rynkowych i regulacyjnych. W artykule argumentuje się, że Macedonia Północna jest małym, upolitycznionym rynkiem, na którym niestabilność finansowa i polaryzacja polityczna współdziałają, kształtując autonomię redakcyjną. Opierając się na typologiach Hallina i Manciniego oraz Dobek-Ostrowskiej, artykuł umieszcza kraj w przejściowym środowisku medialnym o silnych cechach spolaryzowanego pluralizmu. Analiza łączy wskaźniki makroekonomiczne, dane rynkowe dotyczące nadawców i dane jakościowe dotyczące własności, finansowania usług publicznych, reklamy państwowej, płatnej reklamy politycznej, regulacji mediów internetowych oraz warunków pracy dziennikarzy. Zamiast proponować nową typologię, artykuł przedstawia oparte na koncepcji studium przypadku, które pokazuje, jak warunki małego rynku nasilają interakcję między interwencją państwa, paralelizmem politycznym i słabą autonomią zawodową. Wyniki wskazują na hybrydowy rynek mediów: media tradycyjne pozostają wpływowe, ale wrażliwe finansowo, podczas gdy media internetowe wywierają rosnącą siłę wyznaczania agendy w słabo regulowanym środowisku. Środki publiczne, czy to poprzez kampanie państwowe, czy reklamę wyborczą, wpływają nie tylko na finansowanie, ale także na konkurencję, klientelizm i niezależność redakcyjną. W podsumowaniu wskazano warunki instytucjonalne i zarządcze, w których istnieje większe prawdopodobieństwo utrzymania rzetelności dziennikarskiej i pluralizmu demokratycznego w Macedonii Północnej.

Biogram autora

Jasna Bachovska Nedikj, Ss. Cyril and Methodius University in Skopje

PhD, is Full Professor and Head of the Department of Theoretical Legal Sciences at the Iustinianus Primus Faculty of Law, Ss. Cyril and Methodius University in Skopje (UKIM), North Macedonia. She also serves as Director of the Media Innovation Center, established in cooperation with the Walter Cronkite School of Journalism and Mass Communication at Arizona State University. Her research focuses on media systems and legal culture. She has worked as an expert for the Council of Europe and the United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), delivering training for judges and public prosecutors on media relations. Her recent publications include the monograph North Macedonia: Media System in a Long Transition Period (Peter Lang, 2023).

Bibliografia

Agency for Audio and Audiovisual Media Services. (2023). Analysis of the audio and audiovisual media services market for 2023. Analy-sis-of-the-Market-of-Audio-and-Audiovisual-Media-Services-in-2023.pdf

Agency for Audio and Audiovisual Media Services. (2024). Analysis of the audio and audiovisual media services market for 2024. Analysis of the Market of Audio and Audiovisual Media Services in 2024 – Агенција за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги.

Apostolov, V. (2024). North Macedonia completes U-turn on state funding for media. Balkan Insight. https://balkaninsight.com/2024/03/14/north-macedonia-completes-u-turn-on-state-funding-for-media/

Association of Journalists of Macedonia. (2015). Analysis of the media system in Macedo-nia. https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2020/07/Analiza-mediumski-sektor-2015.pdf

Dobek-Ostrowska, B. (2015). 25 years after communism: Four models of me-dia and politics in Eastern Europe. Peter Lang.

Doyle, G. (2013). Managing media firms and industries: What does media management entail? In A. Albarran, P.M. Chan-Olmsted, & M.O. Wirth (Eds.), The handbook of media management and economics (pp. 3–26). Routledge.

Dumont, E., Solis, J., & Zaleski, L. (2021). North Macedonia: Profile of media ownership and potential foreign influence channels. AidData. https://docs.aiddata.org/reports/media-resilience/mkd/North-Macedonia-Profile-of-Media-Ownership-and-Potential-Foreign-Influence-Channels.pdf

Electoral Code of the Republic of North Macedonia, consolidated text. (2024). https://drive.google.com/file/d/1yOTG7wVUyNoUk1_AkIYrNbD4gHQWzS5y/view

European Commission. (2014). The former Yugoslav Republic of Macedonia: Progress report. https://enlargement.ec.europa.eu/document/download/8a727ea8-76af -4de7-a847-75a039db1e9b_en

European Commission. (2023). Commission staff working document: North Macedonia 2023 report (SWD(2023) 693 final). https://enlargement.ec.europa.eu/system/files/2023-11/SWD_2023_693%20North%20Macedonia%20report.pdf

European Commission. (2024). Commission staff working document: North Macedonia 2024 report (SWD(2024) 693 final). https://enlargement.ec.europa.eu/north-macedonia-report-2024_en

Hallin, D.C. & Mancini, P. (2004). Comparing media systems: Three models of media and politics. Cambridge University Press.

Law Amending and Supplementing the Law on Audio and Audiovisual Media Services. (2024). Official Gazette of the Republic of North Macedonia, No. 43/24. https://svatva.org.mk/wp-content/uploads/2024/02/Sl-vesnik-br.-43-od-2024-godina.pdf

Law on Audio and Audiovisual Media Services. (2014). Official Gazette of the Republic of Macedonia, No. 13/14. https://mioa.gov.mk/sites/default/files/pbl_files/documents/legislation/zaavmu_konsolidiran_032018.pdf

Malevski, B., & Barlakovski, P. (2023). Youth in Census: Analysis of data from the 2021 census of population, households and dwellings concerning youth. Westminster Foundation for Democracy. https://www.wfd.org/sites/default/files/2024-05/Mladi%20na%20popis_so%20finalen%20tekst_02_so%20korekcii.pdf

Metamorphosis Foundation, & Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa. (2025). Shadow report on media freedom in North Macedonia. https://metamorphosis.org.mk/wp-content/uploads/2025/07/translation-mk-shadow-report-atlib-2-tbc.pdf

Monitoring Report. (2019). https://mim.org.mk/istrazhuvanja/1162-aktuelnata-visoka-politika-gi-potisnuva-originalnite-novinarski-temi-na-marginite-na-udarnite-vesti/

National Bank of the Republic of North Macedonia. (2023). Annual report 2022. https://www.nbrm.mk/content/%D0%93%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BD_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98-2022-%D0%9D%D0%91.pdf

Nikodinoska, V. & Chausidis, T. (2025). The future of the media in North Mac-edonia: Facts and trends. Foundation Mediacentar; Macedonian Institute for Media; Peace Institute. https://futureofmedia.seenpm.org/wp-content/uploads/2025/03/Ourmedia-North-Macedonia-EN.pdf

Picard, R.G. (2014). Media clusters, spatial agglomeration and content ag-glomeration in media industries. In C. Karlsson & R.G. Picard (Eds.), Media clusters: Spatial agglomeration and content capabilities. Edward Elgar Publishing.

Priebe, R. (2015). Recommendations of the Senior Experts’ Group on systemic rule of law issues. https://www.ecoi.net/en/file/local/1420776/1226_ 1514885605_20150619-recommendations-of-the-senior-experts-group.pdf

ProMedia. (n.d.). Professional online media. https://www.promedia.mk/

State Commission for the Prevention of Corruption. (2024). Annual report on the work of the State Commission for the Prevention of Corruption for 2023. https://dksk.mk/wp-content/uploads/2024/03/1-%D0%93%D0%98-2023-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BD.pdf

State Statistical Office. (2022). Announcement. https://www.stat.gov.mk/pdf/2022/2.1.22.10-mk-en.pdf

Transparency International. (n.d.). Our work in North Macedonia. https://www.transparency.org/en/countries/north-macedonia

Trpeska, S. & Roksa-Zubcevic, A. (2023). Assessment: Analysis of the economic viability and sustainability of the audiovisual industry in a digital envi-ronment in North Macedonia. Council of Europe. https://rm.coe.int/assessment-media-viability-and-sustainability-north-macedonia-mkd

Opublikowane
2026-09-30
Jak cytować
[1]
Bachovska Nedikj, J. 2026. Wyzwania małego rynku mediów w upolitycznionym społeczeństwie: zarządzanie mediami w Macedonii Północnej. Perspektywy Kultury. 54, 3 (wrz. 2026), 215-232. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2026.5403.13.