Między przejrzystością a zawłaszczeniem

Własność mediów w Rumunii

DOI: https://doi.org/10.35765/pk.2026.5403.14
Słowa kluczowe: własność mediów, przejrzystość, kontrola mediów, zawłaszczenie mediów

Abstrakt

Niniejszy artykuł analizuje struktury własności mediów, zagrożenia dla przejrzystości oraz wyzwania regulacyjne w Rumunii w ramach edycji projektu Euromedia Ownership Monitor (EurOMo) 2025 – porównawczej inicjatywy badawczej zgodnej z Europejskim Planem Działania na rzecz Demokracji, Europejskim Aktem o Wolności Mediów (EMFA) oraz Dyrektywą w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy. Opierając się wyłącznie na publicznie dostępnych i weryfikowalnych źródłach, badanie mapuje strukturę własności, relacje kontroli, struktury zarządzania, interesy ekonomiczne, powiązania polityczne oraz zabezpieczenia w ramach polityki publicznej w zróżnicowanej próbie rumuńskich mediów tradycyjnych (legacy media) oraz wpływowych cyfrowych kont informacyjnych. Analiza obejmuje również aktorów medialnych działających na platformach społecznościowych, co odzwierciedla rosnącą rolę mediów społecznościowych – w szczególności TikToka i Facebooka – w konsumpcji newsów w Rumunii. Wyniki wskazują na strukturalnie zróżnicowany i pluralistyczny krajobraz medialny, który pozostaje jednak podatny na znaczące deficyty przejrzystości. Podczas gdy informacje o własności nadawców audiowizualnych są w dużej mierze dostępne dzięki regulacyjnym wymogom ujawniania danych, struktury własnościowe i finansowe prasy, portali internetowych oraz aktorów natywnych dla platform cyfrowych są często niejasne lub możliwe do ustalenia jedynie w sposób pośredni. Kluczowe zidentyfikowane ryzyko dotyczy nietransparentnego przepływu środków publicznych – głównie poprzez wydatki partii politycznych – do sektora mediów, co podważa niezależność redakcyjną i odpowiedzialność publiczną. Dodatkowo rosnąca konwergencja między własnością mediów a sektorami pozamedialnymi, w tym telekomunikacją i public relations, budzi nowe obawy dotyczące wpływu ekonomicznego i politycznego.

Biogramy autorów

Andreea Alina Mogoș, Babeș-Bolyai University

Professor at the Department of Journalism and Digital Media at Babeș-Bolyai University. She holds a PhD in Sociology from Babeș‐Bolyai University and a PhD in Information and Communication Sciences from Université Paris 8 Vincennes–Saint‐Denis, where she completed a dissertation on media representations. Her research employs mixed‐methods approaches to analyse textual and visual media frames, social representations, and information disorders, with a particular focus on disinformation in Central and Eastern Europe.

Hanna Orsolya Vincze, Babeș-Bolyai University

(PhD, Central European University, Budapest) is a Professor in the Department of Communication, Public Relations and Advertising at Babeș-Bolyai University, Cluj‐Napoca. Her research focuses on news cultures and intellectual history, with particular attention to the representation of social issues, political language, and questions of translation and transferability. She explores these topics in both historical and contemporary discourses, primarily using corpus‐assisted discourse analysis and computer‐assisted content analysis.

Radu Mihai Meza, Babeș-Bolyai University

Professor in the Department of Journalism and Digital Media at at Babeș-Bolyai University with a background in journalism, computer science, media communication, and sociology. He earned a PhD in Sociology with a dissertation on the structure and dynamics of popular social network systems. His research focuses on online media, media representations, and online hate speech, employing computational methods for data collection and analysis.

Constantin Trofin, Babeș-Bolyai University

Lecturer at the Department of Journalism and Digital Media, Babeș‐Bolyai University, Cluj‐Napoca. His research focuses on visual journalism and political communication, particularly televised electoral campaigns and the recent developments in visual news reporting and production. He holds a PhD in Sociology from Babeș‐Bolyai University. His previous professional experience as a television producer, presenter, and media executive has significantly informed both his teaching and research.

Bibliografia

ActiveWatch (2023). FreeEx Digest (ed.1). https://activewatch.ro/documents/251/freeex_digest_1_eng_rT75Bir.pdf (access: 16/01/2026).

Aleksevych, M. (2026). Towards macrosociology of media ownership: Tax-onomy of media ownership patterns in European Union (EU) coun-tries. European Journal of Communication. https://doi.org/10.1177/02673231261429296

ANCOM—Autoritatea Națională pentru Administrare și Reglementare în Co-municații. Raport anual 2022. https://www.ancom.ro/uploads/links_files/Raport_anual_ANCOM_2022_mai_2023.pdf (access: 19/09/2023).

ANCOM—Raport privind datele statistice aferente pieţei serviciilor de comuni-cații electronice din România în a doua jumătate a anului 2024. https://sscpds.ancom.ro/storage?id=181589&apiKey=9f260c15-50ae-47aa-886e-bbf8db914828&action=download (access: 3/12/2025).

Casarosa, F., & Psychogiopoulou, E. (Eds.). (2023). Social media, fundamental rights and courts: a European perspective. Taylor & Francis.

Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF). (2024). Monitoring media pluralism in the digital era: Media Pluralism Monitor 2024. Euro-pean University Institute.

Constitutional Court of Romania (2024). HOTĂRÂREA nr.32 din 6 decembrie 2024 privind anularea procesului electoral cu privire la alegerea Președintelui României din anul 2024 Publicată în Monitorul Oficial nr.1231 din 06.12.2024. https://www.ccr.ro/wp-content/uploads/2024/12/Hotarare_32_2024.pdf

de la Sierra, S. (2022). European Courts as Digital Media Regulators. In Digital Media Governance and Supranational Courts (pp. 17–35). Edward Elgar Publishing.

Dragomir, M. (2024). The capture effect: How media capture affects journal-ists, markets and audiences. Central European Journal of Communication, 17(36), 162–184. https://doi.org/10.51480/1899-5101.17.2(36).586

EP Flash Eurobarometer (2022). Media & News Survey 2022—July 2022—– Eurobarometer survey. https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2832 (access: 3/12/2025).

Euromedia Ownership Monitor. (2025). EurOMo: Mapping media ownership in Europe. https://media-ownership.eu/ (access: 20.12.2025).

European Commission. (2024, July 24). 2024 Rule of Law report. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamen-tal-rights/upholding-rule-law/rule-law/annual-rule-law-cycle/2024-rule-law-report-commission-recommendations-and-assessment_en (access: 3/12/2025).

European Commission. (2025). 2025 Rule of Law Report. Country Chapter on the rule of law situation in Romania. https://commission.europa.eu/publications/2025-rule-law-report-communication-and-country-chapters_en (access: 16/01/2026).

European Parliament (2023). Directorate-General for Communication and Ipsos European Public Affairs, Media & news survey 2023. https://data.europa.eu/doi/10.2861/11595 (access: 3/12/2025).

Evens, T. & Donders, K. (2018). Platform power and policy in transforming television markets. Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-319-74246-5

Figueira, A. (2023). Transparency as a quality dimension: Media ownership and the challenges of (in)visibility. Comunicação e Sociedade, 44, 1–22. https://doi.org/10.17231/comsoc.44(2023).4708

Gross, P. (2024). The cultural core of media systems: The Romanian case. Bloomsbury Academic.

Hanretty, C. (2014). Media outlets and their moguls: Why concentrated indi-vidual or family ownership is bad for editorial independence. European Journal of Communication, 29(3), 335–350. https://doi.org/10.1177/0267323114523150.

Koc-Michalska, K., Lilleker, D., Baden, C., Guzek, D., Bene, M., Doroshenko, L., ... & Scoric, M. (2024). Digital media, democracy and civil society in Cen-tral and Eastern Europe. Journal of Information Technology & Poli-tics, 21(1), 1–5. https://doi.org/10.1080/19331681.2023.2257012

Marincea, A. (2023). A century of media capture in Romania: From state monopoly to market oligopoly. Southeastern Europe, 47(1), 81–107. https://doi.org/10.30965/18763332-47010004

Meta. (2023, June 05). Where We Have Fact-Checking. https://www.facebook.com/formedia/mjp/programs/third-party-fact-checking/partner-map (access : 10/04/2025).

Mungiu-Pippidi A. (2012) Freedom without impartiality. In: Gross P, Jaku-bowicz C (eds) Media Transformations in the Post-Communist World. Lanham, MD: Lexington Books, pp. 40–41.

Napoli, P.M. (2019). Social media and the public interest: Media regulation in the disinformation age. Columbia University Press. https://doi.org/10.7312/napo18454

Newman, N. et al. (2024). Reuters Institute Digital News Report 2024. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://doi.org/10.60625/risj-vy6n-4v57 (access: 3/12/2025).

Newman, N. et al. (2025). Digital News Report 2025. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/2025-06/Digital_News-Report_2025.pdf (access: 16/01/2026).

Organization for Security and Co-operation in Europe, Office for Democratic Institutions and Human Rights. (2025). Romania: Repeat presidential elec-tion, 4 and 18 May 2025: ODIHR limited election observation mission final report. https://odihr.osce.org/sites/default/files/f/documents/f/3/600295_0.pdf (access: 16/01/2026).

Pârvu, S. (2025). Subvențiile partidelor politice în 2024 și planurile pentru 2025 (Policy brief EFOR #198). Expert Forum. https://expertforum.ro/wp-content/uploads/2024/12/PB198_subventii_2425.pdf

Reporters sans Frontieres. (2025) Romanian fact sheet. https://rsf.org/en/country/romania

Similarweb. (2023, June 05). https://www.similarweb.com/engines/romania

Stetka, V. (2012). From Multinationals to Business Tycoons: Media Ownership and Journalistic Autonomy in Central and Eastern Eu-rope. The International Journal of Press/Politics, 17(4), 433–456. https://doi.org/10.1177/1940161212452449

Swanson, D.L. (1997). The Political-Media Complex at 50: Putting the 1996 Presidential Campaign in Context.” American Behavioral Scientist, 40(8), 1264–1282. https://doi.org/10.1177/0002764297040008022

Toma, R., Popescu, M., & Bodea, R. (2024). Monitoring media pluralism in the digital era: Application of the Media Pluralism in the European Mem-ber States and Candidate Countries In 2023. Country report: Romania. EUI, RSC, Research Project Report, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF), 2024, Country Re-ports—https://hdl.handle.net/1814/77014

Tomaz, T. (2024). Media ownership and control in Europe: A multidimensional approach. European Journal of Communication, 39(5), 498–511. https://doi.org/10.1177/02673231241270994

Tomaz, T. & Trappel, J. (2022). Democracy at stake: On the need of news media monitoring. In J. Trappel & T. Tomaz (Eds.), The Media for Democra-cy Monitor 2021: How Leading News Media Survive Digital Transformation (Vol. 1). Nordicom. https://doi.org/10.48335/9789188855589-1

Usher, N. (2021). From media capture to platform capture. In A. Schiffrin (Ed.), Media capture: How money, digital platforms, and governments control the news (pp. 30–45). Columbia University Press. https://doi.org/10.7312/schi18882-003.

Zankova, B. & Mungiu-Pippidi, A. (2024). Media Capture in the Post-Truth Era: media freedom is a function of the quality of democracy. Interview with Professor Alina Mungui-Pippidi. Central European Journal of Communica-tion, 17(2 (36)), 285–290. https://doi.org/10.51480/1899-5101.17.2(36).644

PK-54
Opublikowane
2026-09-30
Jak cytować
[1]
Mogoș, A.A., Vincze, H.O., Meza, R.M. i Trofin, C. 2026. Między przejrzystością a zawłaszczeniem: Własność mediów w Rumunii. Perspektywy Kultury. 54, 3 (wrz. 2026), 233-252. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2026.5403.14.
Numer
Tom 54 Nr 3 (2026): Contemporary Media Management: A Multidimensional Approach to Social, Political, and Technological Contexts
Dział
Media Management and the Political Contexts

Copyright (c) 2026 Ignatianum University in Cracow

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:

  1. utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
  2. zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
  3. rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
  4. wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
  5. rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
  6. publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym. 

Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.