Lecznictwo na polskiej prowincji w okresie międzywojennym w pamiętnikach Zofii Karaś
Abstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie postaci młodej i ambitnej lekarki, Zofii Karaś (1904–1942), która pracowała na polskiej prowincji w Beskidach w okresie II Rzeczpospolitej. Lekarka zmagała się z trudnymi warunkami pracy, była wielką patriotką, działaczką społeczną i orędowniczką edukacji medycznej wśród ludności. W 1939 r. ujawniła również swój talent literacki, zdobywając I miejsce w konkursie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na wspomnienia lekarskie. Nagrodzone wspomnienia mają istotną wartość historyczną i stanowią opis polskiej wsi początku XX ., a także cenne źródło wiedzy o pracy lekarzy na terenach prowincjonalnych oraz o funkcjonowaniu międzywojennego systemu ubezpieczeń zdrowotnych.
Bibliografia
Adamkiewicz, S. (2020). Medycyna w II Rzeczpospolitej. Pozyskano z: https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/medycyna-w-ii-rzeczpospolitej/ (dostęp 12.07.2025).
Fortuna M. (1998). Lata powojenne. Życie społeczno-polityczne. W: J. Hampel i F. Kiryk (red.)., Sucha Beskidzka. Kraków: Secesja. 396–407.
Freud, S. (1960). Briefe 1873–1939. Frankfurt am Main: Fischer Verlag.
Harasimczyk J. H. (1998). Zofia Karaś. Nota biograficzna. W: J. Hampel i F. Kiryk (red.)., Sucha Beskidzka. Kraków: Secesja, 534.
Jach-Męczekalska I. (2015). Organizacja Kas Chorych w II Rzeczypospolitej. Hygeia Public Health, nr 50(1), 233-238.
Karaś, Z. (2020). Wcierki rtęciowe i obcęgi. Pamiętnik. Zawodzie: Nawias.
Kociołek, J. (2025). Prelekcja o Zofii Karaś. Materiał wideo. Pozyskano z: https://sucha24.pl/artykul/dni-ziemi-suskiej-rozpoczete-n1666366 (dostęp: 12.07.2025).
Krzywicka, I. (1939). Lekarze wystawiają świadectwo. Wiadomości Literackie, nr 15(2 IV), 4.
Kuciel-Frydrysza, J. (2023). Chłopki. Opowieść o naszych babkach. Warszawa: Marginesy.
Pamiętniki lekarzy (1939). Wstęp: M. Wańkowicz. Warszawa: Wydawnictwo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Pamiętniki lekarzy (1987). Wstęp: J. Borkowski. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza.
Porzycka A., Z kart Państwowej Inspekcji Sanitarnej na Ziemi Suskiej. Pozyskano z: https://www.gov.pl/web/psse-sucha-beskidzka/z-historii-stacji (dostęp: 12.07.2025).
Wańkowicz, M. (1972). Przez cztery klimaty 1912-1972. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Wiśniewski Z. (2008). Ostatnia ustawa zdrowotna II Rzeczypospolitej. Gazeta Lekarska, nr 6(210), 36-39.
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
