Edukacja medialna jako zaniedbany element polityki zdrowia publicznego w Polsce
analiza działalności Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w latach 1994–2021
Abstrakt
Celem artykułu jest ocena roli edukacji medialnej jako zaniedbywanego elementu polityki zdrowia publicznego w Polsce na przykładzie działań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej KRRiT). W badaniu zastosowano analizę jakościową sprawozdań rocznych wydawanych przez KRRiT w latach 1993–2021, koncentrując się na tym, jak inicjatywy edukacji medialnej są prezentowane i wdrażane. W badaniu stwierdzono, że mimo iż KRRiT jest prawnie odpowiedzialna za edukację medialną w Polsce, jej działania w tym obszarze wydają się marginalne, niespójne i pozbawione długofalowej strategii. Artykuł ujawnia znaczącą lukę między badaniami naukowymi pokazującymi związki między korzystaniem z mediów i dobrostanem a podejściem KRRiT do edukacji medialnej, które pomija ten ważny aspekt. Wyniki wskazują, że edukacja medialna w Polsce nie jest skutecznie koordynowana na poziomie państwa i nie uwzględnia kwestii dobrostanu, co wskazuje na poważny brak w polityce zdrowia publicznego. Badanie to przyczynia się do zrozumienia instytucjonalnych barier w skutecznym wdrażaniu edukacji medialnej i argumentuje za włączeniem kompetencji medialnych jako istotnego elementu strategii zdrowia publicznego.
Bibliografia
Adamski, A., Gosek, M., Kurek-Ochmańska, O. (2023). Raport. Rekomendacje dotyczące wdrożenia edukacji medialnej w polskich szkołach. Rzeszów: Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania. Pobrano z: https://wsiz.edu.pl/uczelnia/kolegia/kolegium-mediow-i-komunikacji-spolecznej/katedra-mediow-dziennikarstwa-i-komunikacji-spolecznej/satmedia/
Adamski, A., Krawczyk-Suszek, M., Berniak-Woźny, J., Gosek, M., Gaweł, A. (2025). Media education and the well-being of society: A social and medical sciences perspective. Perspektywy kultury, 1(48), 255–284. https://doi.org/10.35765/pk.2025.4801.16
Andrzejewska, J. (2003). Edukacja czytelnicza i medialna. Poradnik metodyczno-programowy dla wszystkich typów szkół i bibliotek. Warszawa.
Bierzyński, T. (2024a). Integracja sztucznej inteligencji w życiu rodzinnym: perspektywy wykorzystania technologii AI na rzecz rozwoju osobistego i zawodowego. Szkoła – Zawód – Praca, 28, 57–65.
Bierzyński, T. (2024b). Media i AI jako katalizatory zmian społecznych w kontekście nauk o rodzinie. Społeczeństwo – kultura – wartości. Studium społeczne, 26, 12–22.
Borkowska, M. (2010). Organizacje międzynarodowe i wybrane państwa europejskie wobec edukacji medialnej (Vol. 2). Warszawa: Biuro KRRiT.
Bulger, M., Davison, P. (2018). The promises, challenges, and futures of media literacy. Journal of Media Literacy Education, 10(1), 1–21.
Carlsson, U. (2019). How to organise media and information literacy (MIL) on the national level. W: Understanding media and information literacy (MIL) in the digital age: A question of democracy (s. 67–74). Sweden: Department of Journalism, Media and Communication (JMG).
DIRECTIVE 2010/13/EU. (2010). Directive of the European Parliament and of the Council of 10 March 2010 on coordinating certain provisions laid down by law, regulation or administrative action in Member States concerning the provision of audiovisual media services (Audiovisual Media Services Directive). Pobrano z: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32010L0013&from=PL
Directive (EU) 2018/1808. (2018). Directive of the European Parliament and of the Council of 14 November 2018 amending Directive 2010/13/EU... Pobrano z: http://data.europa.eu/eli/dir/2018/1808/oj
Drogowskaz medialny. (2023). Pobrano z: https://www.facebook.com/drogowskazmedialny/
EAO. (2016). Mapping of media literacy practices and actions in EU-28.
Federowicz, M. (2000). O potrzebie edukacji medialnej w Polsce. Warszawa: Polski Komitet do spraw UNESCO, KRRiT. Pobrano z: http://www.archiwum.krrit.gov.pl/Data/Files/_public/Portals/0/komunikaty/edukacja-medialna/o_potrzebie_edukacji_medialnej_uaktualnione.pdf
Frau-Meigs, D., Velez, I., Michel, J. F. (red.). (2017). Public policies in media and information literacy in Europe. London: Routledge.
Galewska, E. (2016). Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jako strażnik wolności słowa. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 32(4), 171–189.
Godzic, W. (2001). Streszczenie raportu „Edukacja medialna”. Pobrano z: https://web.archive.org/web/20011105205741/http://www.krrit.gov.pl/stronykrrit/aktopraedumed1.htm
Gomoliszek, J. (2008). Tomasz Mielczarek: Monopol, pluralizm, koncentracja. Toruńskie Studia Bibliologiczne, 1(1), 42.
Grandío, M., Frau-Meigs, D. (2017). Legal frameworks for media literacy. W: D. Frau-Meigs, I. Velez, J. F. Michel (red.), Public policies in media and information policies in Europe (s. 116–130). London: Routledge.
Gui, M., Fasoli, M., Carradore, R. (2017). Digital well-being: Developing a new theoretical tool for media literacy research. Italian Journal of Sociology of Education, 9, 155–173.
Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Washington: Aspen Institute. Pobrano z: https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED523244.pdf
Jamróz, L. (2014). Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. W: St. Bożyk (red.), Prawo konstytucyjne (s. 403–411).
Juszczyk, S. (2007). Cele i zadania technologii informacyjnej i edukacji medialnej. W: B. Siemieniecki (red.), Pedagogika medialna (t. 2, s. 28). Warszawa.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. (1997). Konstytucja z dn. 2 kwietnia 1997 r. Pobrano z: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970780483/U/D19970483Lj.pdf
KRRiT. (1996). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności wraz z informacją o podstawowych problemach radiofonii i telewizji. Warszawa.
KRRiT. (2000). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności. Warszawa.
KRRiT. (2001). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności. Warszawa.
KRRiT. (2002). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
KRRiT. (2003). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
KRRiT. (2004). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
KRRiT. (2005). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.
KRRiT. (2006). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2005 roku.
KRRiT. (2007). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2006 roku.
KRRiT. (2008a). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2007 roku.
KRRiT. (2008b). Stanowisko KRRiT w sprawie potrzeby upowszechniania wiedzy z zakresu edukacji medialnej z dn. 10.06.2008 r. https://www.gov.pl/attachment/b70143c4-0c92-4725-b3f8-7997c67d5b4c (12.02.2025).
KRRiT. (2009). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2008 roku. Warszawa.
KRRiT. (2010). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2009 roku. Warszawa.
KRRiT. (2011). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2010 roku. Warszawa.
KRRiT. (2012). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2011 roku. Warszawa.
KRRiT. (2013). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2012 roku. Warszawa.
KRRiT. (2014). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2013 roku. Warszawa.
KRRiT. (2016). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2015 roku. Warszawa.
KRRiT. (2017). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2016 roku. Warszawa.
KRRiT. (2018). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2017 roku.
KRRiT. (2019). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2018 roku.
KRRiT. (2020). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2019 roku.
KRRiT. (2021). Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2020 roku.
Livingstone, S., PT, GM & WC. (2012). Critical insights in European media literacy research and policy. Media Studies, 3(6), 5–15.
LSE. (2018). Commission on Truth, Trust and Technology. Tackling the Information Crisis. A policy Framework for Media System Resilience. London: London School of Economics and Political Science. Pobrano z: http://www.lse.ac.uk/media-and-communications/assets/documents/research/T3-Report-Tackling-the-Information-Crisis.pdf
Michalski, P. (2022). Polskie Radio Kielce – Centrum Edukacji Medialnej. Pobrano z: https://pap-mediaroom.pl/ludzie-i-kultura/w-kielcach-powstalo-nowoczesne-centrum-edukacji-medialnej
Ministerstwo Rozwoju. (2017). Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.). Warszawa. Pobrano z: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/informacje-o-strategii-na-rzecz-odpowiedzialnego-rozwoju
O’Neill, B., & TD. (2018). The Better Internet for Kids Policy Map: Implementing the European Strategy for a Better Internet for Children in European Member States. Brussels. Pobrano z: https://www.betterinternetforkids.eu/bikmap
Schilder, E., Lockee, B., & Saxon, D. (2016). The Issues and Challenges of Assessing Media Literacy Education. Journal of Media Literacy Education.
UNESCO. (2018). UNESCO [Internet]. Pobrano z: www.unesco.or
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org/2030agenda
USTAWA z dnia 25 marca 2011 r. (2011). USTAWA z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2011 r. Nr 85, poz. 459. Pobrano z: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20110850459
Valtonen, T., Tedre, M., Mäkitalo, K.A., & Vartiainen, H. (2019). Media Literacy Education in the Age of Machine Learning. Journal of Media Literacy Education, 11(2), 20–36.
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
