Kulturowo‑ językowy tygiel, czyli o tureckich potrawach i ich nazwach

Abstrakt

Kuchnia turecka słynie w świecie jako wyśmienita, wytworna i zdrowa, a w oczach ekspertów zajmuje jedno z czołowych miejsc obok kuchni francuskiej i chińskiej. Na jakość, finezję i smak tureckich potraw pracowały pokolenia i to nie tylko przedstawicieli świata tureckiego, ale też różnych innych nacji, które na przestrzeni wieków tworzyły wieloetniczne państwo osmańskie. Można zatem przyjąć, że kuchnia turecka reprezentująca część szeroko rozumianej kultury świata tureckiego nie jest homogeniczna pod względem pochodzenia potraw i ich nazw. Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi, z perspektywy lingwistycznej, na zagadnienie tureckiego nazewnictwa kulinarnego i na przykładzie wybranych nazw tureckich potraw prześledzenie ich pochodzenia oraz struktury gramatycznej. Już pobieżna analiza przykładowych tureckich terminów kulinarnych pokazuje, że część z nich tworzą słowa rodzimego pochodzenia, inne zaś są obcymi zapożyczeniami przystosowanymi fonetycznie do potrzeb języka tureckiego. Niektóre z przedstawionych nazw zbudowane z dwóch lub więcej wyrazów są formami mieszanymi, w których jeden z elementów jest rodzimego, tureckiego pochodzenia, inny natomiast – obcego. Skoro zatem nazwy tureckich potraw są swoistego rodzaju lustrem odzwierciedlającym wielowiekowe przenikania kulturowe, czy można mówić o tureckości kuchni tureckiej, czy raczej należy ją nazwać kulturowo-językowym tyglem?

Biogram autora

Ewa Siemieniec-Gołaś, Uniwersytet Jagielloński

Prof. dr hab., profesor zwyczajny w Katedrze Turkologii Instytutu Orientalistyki UJ. Zagadnienia naukowe: językoznawstwo tureckie ze szczególnym uwzględnieniem tematyki leksykologicznej w aspekcie zarówno synchronicznym, jak i diachronicznym. Domenę badań stanowią przede wszystkim język osmańsko-turecki, polsko-tureckie kontakty językowe, a także inne języki turkijskie. Ważniejsze publikacje: The Formation of Substantives in XVIIth Century Ottoman-Turkish (Kraków 1997), Karachay-Balkar Vocabulary of Proto-Turkic Origin (Kraków 2000), Anonymous Italian-Turkish Dictionary from the Marsigli Collection in Bologna (Kraków 2015), Obraz osiemnastowiecznej Turcji w „Obserwacjach politycznych państwa tureckiego…” Józefa Mikoszy (1787) (Kraków 2018).

Opublikowane
2022-03-30
Jak cytować
[1]
Siemieniec-Gołaś, E. 2022. Kulturowo‑ językowy tygiel, czyli o tureckich potrawach i ich nazwach. Perspektywy Kultury. 36, 1 (mar. 2022), 125-136. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2022.3601.09.