“Practice (…) is not that easy thing”
Literary Portraits of Doctors in Zofia Kowerska’s Prose
Abstract
This article is dedicated to two forgotten novels by the once-popular writer Zofia Kowerska: The Dreamer (1896) and From the Memoirs of a Doctor (1914). The protagonists of these works are doctors who, in line with positivist ideals, take on the challenging task of "grassroots work" in the countryside. Kowerska, a social activist, drew upon her firsthand experiences to write about these issues. She avoided naive idealization of rural communities, refrained from promising quick or spectacular results, but highlighted the necessity of making an effort for a better future. In keeping with the beliefs of her era, she assigned a particularly important role in this process to doctors.
References
Biegeleisen, H.(1929). Lecznictwo ludu polskiego. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
Bołdyrew, A. (2003). Przesądy i zabobony dotyczące zdrowia, higieny i wychowania dzieci w społeczeństwie polskim w XIX i na początku XX wieku. W: B. Płonka-Syroka, A. Syroka (red.), Życie codzienne w XVIII-XX wieku i jego wpływ na stan zdrowia ludności. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Arboretum.
Budrewicz, A. (2021). Lekarze a pacjenci w powieściach George Eliot i Elizy Orzeszkowej. W: D. Lewera, A. Bajorek, E. Białek (red.) Lekarz i jego pacjent – pacjent i jego lekarz. Studia z historii literatury i medycyny: Wrocław: Quaestio.
Dębicki, Z. (1929). Ś. p. Zofia Kowerska (Wspomnienie pośmiertne). Kurier Warszawski, nr 82.
Gajkowska, C. (1984). Kowerska Zofia. W: J. Krzyżanowski, Cz. Hernas (red.), Przewodnik Encyklopedyczny, t. I. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Gołębiowski, Ł.(1930). Lud polski. Jego zwyczaje, zabobony. Warszawa: Drukarnia A. Gałęzowskiego i Spółki.
[Gregorowicz, K.] (1861). Wstęp. Przyjaciel Zdrowia, nr 1.
Goniewicz, J.(2023). „W naszym mieście grasuje prawdziwa epidemia zdrowia”. Lekarze i pacjenci w krzywym zwierciadle satyry na łamach „Kolców” (1871-1914). W: E. Flis-Czerniak, B. Jarosz (red.) Epidemie – Choroby – Patologie. Rozważania humanistów 2. Lublin: UMCS.
Dobrowolski, A. (1895). Lud hrubieszowski. Lud.
Janota, E. (1865). Upomnienie Zakopianów i wszystkich Podhalanów, aby nie tępili świstaków i kóz. Kraków: Drukarnia C. K. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kacprzak, M. (2023). Kowerska Zofia (1845-1929). W: A. Bołdyrew, A. Wałęga (red.), Działaczki i działacze oświatowi w Królestwie Polskim u progu niepodległości. Słownik biograficzny, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Kowerska, Z. (1896). Marzyciel. Przegląd Polityczny, Społeczny i Literacki, nr 57-155.
Kowerska, Z. (1914). Z pamiętników doktora. Powieść współczesna, t. 1-2.Wilno: Księgarnia Józefa Zawadzkiego.
Malara, A. (2003). Przesądy i zabobony dotyczące zdrowia i choroby w świetle publikacji czasopisma „Zorza”. W: B. Płonka-Syroka, A. Syroka (red.), Życie codzienne w XVIII-XX wieku i jego wpływ na stan zdrowia ludności, dz. cyt.
Malara, A. (2003). Warunki życia chłopów na ziemiach polskich w latach 1795—1918 i ocena ich wpływu na możliwości dostępu do profesjonalnej opieki lekarskiej. W: B. Płonka-Syroka, A. Syroka (red.) Życie codzienne w XVIII-XX wieku i jego wpływ na stan zdrowia ludności, dz. cyt.
Parczewska, M.(1896). Poszukiwania. Lecznictwo ludowe. Wisła, z. 2.
Płonka-Syroka, B.(1990). Recepcja doktryn medycznych przełomu XVIII i XIX wieku w polskich ośrodkach akademickich w latach 1784-1863. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo PAN.
Sadlik, M.(2004). „Konfesje samotnych”. W kręgu prozy spowiedniczej (1884-1914). Kraków: Universitas.
Szczęsny Jastrzębowski (1891). Poszukiwania. Medycyna Ludowa. Wisła, z. 2.
Szlagowska, A. (2003). Obraz lekarza i znachora w XIX-wiecznych źródłach etnograficznych i historycznych oraz w literaturze. W: B. Płonka-Syroka, A. Syroka (red.), Życie codzienne w XVIII-XX wieku i jego wpływ na stan zdrowia ludności, dz. cyt.
Szopowicz, H.(1862). Posłannictwo lekarza ludu. Przyjaciel Zdrowia, nr 16.
Urbanek, B. (2003), Problematyka opieki nad chorym na ziemiach polskich w XIX i początku XX stulecia. W: B. Płonka-Syroka, A. Syroka (red.), Życie codzienne w XVIII-XX wieku i jego wpływ na stan zdrowia ludności, dz. cyt.
Wdowiak L., P. Wysokiński (2018). Owady jako remedia w polskim lecznictwie ludowym doby zaborów i II Rzeczypospolitej. Kwartalnik Nauki i Techniki, nr 1.
Więckowska, E. (2003). Warunki zdrowotne polskiej wsi w drugiej połowie XIX wieku. W: B. Płonka-Syroka, A. Syroka (red.), Życie codzienne w XVIII-XX wieku i jego wpływ na stan zdrowia ludności, dz. cyt.
Z.W. [Wasilewski, Z.] (1929). Zofia Kowerska. Myśl Narodowa, nr 13.
Żeromski, S. (1891). Siłaczka. Głos, nr 24.
Copyright (c) 2026 Perspectives on Culture
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
