From the Perspective of the Disciples of Hippocrates
Contributions to the Image of Literary and Cultural Life after the Partitions Based on the Diaries of Józef Frank and Stanisław Morawski
Abstract
The aim of the article is to present selected aspects of literary culture in the Russian partition during the first half of the 19th century, based on the diaries of two physicians – Józef Frank and Stanisław Morawski. Written with considerable literary skill and often with a sense of humour, these memoirs provide numerous valuable details about literary life in Lithuania in the post-partition period. They contain vivid portraits of authors who remained in the shadow of recognized literary authorities but whose texts enjoyed great popularity in their time and today have exceptional documental value for understanding their era. The memoirs also address many other important issues that enrich our knowledge of the period, including scientific societies, theatrical undertakings, the book trade and the contemporary periodical press. These documents show that their authors – both physicians – participated in the mainstream of national and cultural life. They also had reveal the breadth of their humanistic interests and engagement with literature and writers, leaving many important and characteristic observations.
References
Czubaty, J. (2005). Normy postępowania i granice kompromisu politycznego Polaków w sytuacjach wyboru (1795–1815). Warszawa: Wydawnictwo Neriton.
Frank, J. (1913). Pamiętniki. Z francuskiego przetłumaczył, wstępem i uwagami opatrzył W. Zahorski. T. 1. Wilno: Druk Józefa Zawadzkiego.
Karpińska, M. (2015). Morawski Stanisław. W: Polski Petersburg. Pozyskano z: https://www.polskipetersburg.pl/hasla/morawski-stanislaw.
Kostkiewiczowa, T. (1989). Poetyckie adresy do wrogów. Ethos, nr 4, 58–71.
Kowal, J. (2017). Nieporozumienia i konflikty personalne między Polakami i cudzoziemcami w środowisku naukowym Uniwersytetu Wileńskiego z lat 1803–1825. W: J. Raźny i T. Kaczmarek (red.), Być w mniejszości, być mniejszością. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 327–337.
Kowal, J. (2023). „Pierwszorzędni poeci drugorzędni” – Ignacy Szydłowski, Stanisław Rosołowski i Antoni Gorecki na łamach „Dziennika Wileńskiego” z lat 1815–1830. W: A. Seweryn i M. Król (red.), Dulce et utile. Prace ofia-rowane profesorowi Romanowi Doktórowi. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 289–306.
Kowal, J. (2016). Salony literackie na Litwie w epoce porozbiorowej (1795–1830). Rekonesans. W: J. Kowal, M. Nalepa i R. Magryś (red.), Sta-ropolskie i oświeceniowe tematy i preteksty. Rzeszów: Wydawnictwo Uni-wersytetu Rzeszowskiego, 233–248.
Korybut-Marciniak, M. (2013). Życie prywatne profesorów Uniwersytetu Wileńskiego w latach 1804–1830. W: M. Korybut-Marciniak i M. Zbrzeźniak (red.), Życie prywatne Polaków w XIX wieku, t. X. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, 41–52.
Krasiński, T. (1924). Dziennik ucznia Uniwersytetu Wileńskiego (1816–1818). W: H. Mościcki (wyd.), Z filareckiego świata. Zbiór wspomnień z lat 1816–1824. Warszawa: Instytut Wydawniczy Biblioteka Polska w Warszawie, 29–71.
Lachnicki, I.E. (1818). Historya katelepsyi polączoney ze sominacyą i extazyą. Pamiętnik Magnetyczny Wileński, t. III, nr 10, 3–32.
Łempicki, S. (1927). Przyczynki lekarzy do historii literatury polskiej. Pamięt-nik Literacki. R. XXIV (1/4), 173–203.
Magowska, A. (2015). Empirycznie czy racjonalistycznie? Dylematy i praktyka medycyny uniwersyteckiej w Wilnie w latach 1781–1842. Poznań: Wy-dawnictwo Kontekst.
Malinowski, M. (1907). Księga wspomnień. Wyd. J. Tretiak. Kraków: Nakładem Akademii Umiejętności.
Markiewicz, H. (2021). Profesor Józef Frank – społecznik i popularyzator nauki. Forum Pedagogiczne, nr 11, 257–265.
Miller, A. (1936). Teatr polski i muzyka na Litwie jako strażnice kultury Za-chodu (1745–1865). Studium z dziejów kultury polskiej. Wilno: Zakłady Graficzne „Znicz” w Wilnie.
Morawski, S. (1959). Kilka lat młodości mojej w Wilnie 1818–1825, opracowa-li i wstępem poprzedzili A. Czartkowski i H. Mościcki. Wyd. 2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Morawski, S. (1830). Wyjątki ze słownika lekarskiego. Magnetyzm. Wody mineralne. Tygodnik Petersburski, nr 30, 240–245.
Morawski, S. (1981). Z wiejskiej samotni. Listy do Heleny i Franciszka Malew-skich, oprac. Z. Sudolski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Narkowicz, L. (2002). Dzieje środowiska intelektualnego Wilna pierwszej ćwierci XIX w. na przykładzie rodziny dr. Józefa Franka. W: E. Feliksiak i M. Leś (red.), Wilno i świat. Dzieje środowiska intelektualnego. Białystok: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział Białostocki, 93–105.
Odyniec, A.E. (1884). Wspomnienia z przeszłości opowiadane Deotymie. War-szawa: Nakład Gebethnera i Wolffa.
Podolska, P. (2021). Ignacy Szydłowski jako redaktor „Wizerunków i Roztrząsań Naukowych” (1834–1843). Rocznik Historii Prasy Polskiej, t. 24, z. 2 (62), 5–23.
Rosset, F. (2024). Głos w dyskusji panelowej podczas IV Kongresu Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym. W: D. Kowalewska, A. Wieczorek, J. Dumanowski i S. Roszak (red.), Wiek osiemnasty od kuch-ni. IV Kongres Badaczy Osiemnastego Wieku. Toruń: Wydawnictwo Nau-kowe Mikołaja Kopernika, 711–716.
Rulikowski, S. (1907). Teatr polski na Litwie 1784–1906. Wilno: Wydawnictwo „Kuriera Litewskiego”.
Saniewska, D. (2019). Obraz wileńskiej medycyny w pamiętnikach lekarzy – Józefa Franka i Stanisława Morawskiego. W: E. Dąbrowicz i M. Lul (red). Romantyzm uniwersytecki: kulturotwórcza rola ośrodków akademickich w pierwszej połowie XIX wieku. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 105–121.
Saniewska, D. (2015). „Romantyczność” i wileński entourage medyczny. W: E. Dąbrowicz, M. Lul, K. Sawicka-Mierzyńska i D. Zawadzka (red.). Georo-mantyzm. Literatura, miejsce, środowisko. Białystok: Wydawnictwo Uni-wersytetu w Białymstoku, 521–540.
Skwarczyński, Z. (2003). Wstęp. W: „Wiadomości Brukowe”. Wybór artykułów, wybrał i oprac. Z. Skwarczyński. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossoliń-skich, III-CXXXIX.
Stankiewicz-Kopeć, M. (2009). Pomiędzy klasycznością a romantycznością. Młodzi autorzy Wilna, Krzemieńca i Lwowa wobec przemian w literaturze polskiej lat 1817–1828. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Stankiewicz-Kopeć, M. (2013). Pominięte, niedocenione, niedokończone. Stu-dia i rozprawy o kulturze literackiej XIX wieku. Kraków: Akademia Ignatia-num: Wydawnictwo WAM.
Urbanowicz, P. (2018). Elektryczny „zabobon”? Mesmeryzm wobec praktyk instytucjonalnych i naukowych Uniwersytetu Wileńskiego (1816–1818). Przegląd Kulturoznawczy, nr 2 (36), 182–198.
Witkowska, A. (1998). Rówieśnicy Mickiewicza. Życiorys jednego pokolenia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm.
Zakrzewski, B. (1995). „Boże, coś Polskę” Alojzego Felińskiego. W: B. Zakrzewski, Arka Przymierza. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 7–50.
Copyright (c) 2026 Perspectives on Culture
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
