Doctor in Drama

Literary Works and Their Reception in 19th-Century Polish Theatre

Abstract

The article presents several dramas with a leading character of a doctor, performed in Polish theatre in the 19th century and preserved in the form of prints or manuscripts. These works were an important source of knowledge about medicine and new trends for the recipients, not only concerning health, diseases and treatment, but above all the changes taking place in the social perception of the medical profession, including the expansion of the group of medical practitioners to include women. In the dramas of the 19th century, even in its first half, when a sarcastic treatment of some aspects of the doctor's profession, resulting from the strong Molière tradition, dominated, doctors as participants of dramatic action were positive characters, choosing their profession out of vocation and selflessly helping other heroes in difficult life situations. Very often, however, they encountered stereotypical thinking and prejudices, including accusations of being too financially motivated to treat patients, or they were bitter about their own problems resulting from their dedication to work. At the end of the 19th century, stereotypical portrayals in dramas concerned mainly female doctors, who were treated not so much as performers of a difficult profession, but above all as feminists who, due to excessive ambition and the wrong motives, forced their way into a profession reserved for men.

References

Bayard, J. F. A., Chabot De Bouin Chabot, J. (1839). Podstarzała panna. Komedioopera w 1 akcie. W: Jasiński, J. S. (1839). Prace dramatyczne tłumaczone i oryginalne. T. 13. Nakładem Wydawcy Merzbach, 85-160.

Berton, P. (1868). Didier. Dramat w trzech aktach. „Kłosy”, nr 170 (174-176), 171 (190-191), 172 (199-201), 173 (215-216).

Besnard P. i Pompigny, M. de, (1817). Skryte drzwi, czyli Kobieta doktor. Komedia w jednym akcie z francuskiego. Pozyskano z: https://sbc.org.pl/publication/26674 (dostęp: 31.05.2025)

Boy-Żeleński, T. (1920). Flirt z Melpomeną. Wieczór pierwszy. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”.

Doliński, S. (1907). W gabinecie doktora : szkic do obrazka dramatycznego w jednym akcie, Warszawa: Gebethner i Wolff; Kraków: G. Gebethner.

Ferrri P., Bocage H., (1886). Doktorka. Komedia w 3 aktach. Pozyskano z: http://sbc.org.pl/Content/64853/PDF/64853.pdf (dostęp: 31.05.2025).

Fredro J. A. (1880). Consilium facultatis. W: Komedye. T. II. Warszawa: Nakład Gebethnera i Wolffa, 261-343.

Hałabuda S., Maresz B., Michalik J., Przybyszewska A., Stafiej A. (2014). Dramat polski 1765-2005: przedstawienia, druki, archiwalia. T. 1-3. Kraków: Księgarnia Akademicka, Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Hałabuda S., Michalik J., (1995). Dramat obcy w Polsce: premiery, druki, egzemplarze. T. 1. Kraków: Księgarnia Akademicka.

Hałabuda S., Michalik J., Stepan K. (2004). Dramat obcy w Polsce: premiery, druki, egzemplarze. T. 2. Kraków: Księgarnia Akademicka.

Korzeniowski J. (1873). Doktor medycyny. Komedia w jednym akcie. W: Dzieła Józefa Korzeniowskiego. T. 10. Warszawa: Nakładem i drukiem S. Lewentala, 1-21.

Kotzebue, A. F. F. von. (1869). Podejście, czyli Doktór uleczony. Komedia w 1nym akcie wierszem. Pozyskano z: http://sbc.org.pl/Content/133881/PDF/133881.pdf (dostęp:31.05.2025).

Koziebrodzki W. (1892). U doktora: fraszka sceniczna w 1 akcie. Kraków: G. Gebethner, 1892.

Kruk S. (2005). Obraz lekarza w dramacie europejskim (rekonesans). W: E. Łoch i G. Wallner (red.), Między literaturą a medycyną. Literackie i pozaliterackie działania środowisk medycznych a problemy egzystencjalne człowieka XIX i XX wieku. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 89-101.

Mann M. (1849). Sztuka i miłość. Dramat w 2ch dobach rzeczywistego życia. Poznań: W Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego.

Płonka-Syroka, B. (2013). Medycyna w historii i kulturze Studia z antropologii wiedzy. Wrocław: Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu.

Posen S., (2005), The Doctor in Literature: Satisfaction Or Resentment? Oxford, Seattle: Radcliffe Publishing.

Rzewuski S. Doktor Faustyna. Komedia w 3ch aktach. (1885). Pozyskano z: http://sbc.org.pl/Content/212783/PDF/212783.pdf (dostęp: 31.05.2025).

Rzewuski S. Doktor Faustyna. Sztuka w trzech aktach. (1885). Kraków: Nakład i druk Wł. L. Anczyca i spółki.

Scribe E., Boniface J., Xavier J. i de Courcy F. (1832). Damy i doktory, czyli Trzy dni w Krzeszowicach. Komedioopera w dwóch aktach z francuskiego. Pozyskano z: http://sbc.org.pl/Content/25153/PDF/25153.pdf (dostęp: 31.05.2025).

Surawicz B., Jacobson B. (2009). Doctors in Fiction: Lessons from Literature. Abingdon: Radcliffe Publishing.

Tański, J. (1870). Medycyna i gazeta. Komedia w jednym akcie. „Kaliszanin”, nr 85 (337-339), 86 (341-343), 87 (345-347), 88 (349-351), 89 (353-355).

Wójcicki, W. Lekarz domowy. Dialog dramatyczny w dwóch odsłonach. W: Pismo zbiorowe wileńskie na 1859. (1859). Wilno: Drukiem Teofila Glucksberga. 21-54.

Zalewska A. (2017). Medycyna na scenie. O chorobie, chorych i lekarzach w dramaturgii drugiej połowy XIX w. – rekonesans. W: M. Ganczar i K. Rutkowski (red.), Medycyna w teatrze. Kraków: Homini, 103-126.

Żyżkowski S. (1892). Panna doktor. Komedia w 1 akcie. „Wędrowiec” nr 14 (218-219) i nr 15 (233-236).

Published
2026-03-26
How to Cite
[1]
Wypych-Gawrońska, A. 2026. Doctor in Drama: Literary Works and Their Reception in 19th-Century Polish Theatre. Perspectives on Culture. 52, 1 (Mar. 2026), 161-172. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2025.5201.12.
Section
Medicine, Physicians, and Pharmaceuticals in Culture