Performative Narrative
Searching for Its Genesis
Abstract
This article proposes the concept of a new form of literary narrative, called performative narrative, derived from stage presentation – one of the two basic types of storytelling previously identified by Otto Ludwig. This type of narrative has emerged as a result of contemporary literature functioning in the context of audiovisual culture and digital media communication.
The article discusses the defining features of performative narrative, including the changing ontic status of the reader, the achievement of an immersive effect, and the programming of the text’s recipient. It also describes the tools used by performative narrative, such as the poetics of audiovisual arts, elements of performance, video games, and linguistic manipulation. In addition, the article identifies and discusses the internal and external literary factors that have influenced the formation of this narrative. The conclusions drawn from the analysis support the hypothesis that contemporary prose is developing its own type of narrative based on the fluidity of the genre features in cultural texts, the pursuit of convergence, and the interpenetration of semiotic systems used by specific media. The issue examined here also presents an interesting perspective on the further development of literature, shaped by a culture of participation, interactivity, and audiovisual textuality.
References
Austin, J.L. (1993). Mówienie i poznawanie. Rozprawy i wykłady filozoficzne, tłum. B. Chwiedeńczuk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bal, M. (2012). Narratologia. Wprowadzenie do teorii narracji. Kraków: Wy-dawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Barthes, R. (1997). Przyjemność tekstu, tłum. A. Lewańska. Warszawa: Wy-dawnictwo KR.
Compagnon, A. (1998). Le Démon de la théorie. Littérature et sens commun. Paris: Editions du Seuil.
Domańska, E. (2007). Zwrot performatywny we współczesnej humanistyce. Teksty Drugie, nr 5.
Dukaj, J. (2019). Po piśmie. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Hopfinger, M. (2003). Doświadczenia audiowizualne. O mediach w kulturze współczesnej. Warszawa: Wydawnictwo Sic!
Hopfinger, M. (1992). Literatura w kulturze audiowizualnej. Pamiętnik Lite-racki, 3/1.
Jenkins, H (2007). Kultura konwergencji, tłum. M. Bernatowicz i M. Filiciak. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Kubiński, P. (2016). Gry wideo. Zarys poetyki. Kraków: Universitas.
Kukkonen, K. (2011). Metalepsis in Popular Culture: An Introduction. W: Metalepsis in Popular Culture. New York.
Regiewicz A. (2021). Audiowizualność literatury. Próba konceptualizacji. Tek-sty Drugie, nr 2, 2021.
Regiewicz, A. (2014). Narracje, audiowizualność, nowe media. W: B. Bodzioch-Bryła, G. Pietruszewska-Kobiela i A. Regiewicz (red.), Litera-tura – nowe media. Homo irretius w kulturze literackiej XX i XXI wieku. Czę-stochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza.
Rembowska-Płuciennik, M. (2017). O przechodzeniu na ty... Narracja dia-dyczna wśród literackich reprezentacji świadomości bohatera. W: A. Kluba i M. Rembowska-Płuciennik (red.), (W) sieci modernizmu. Historia literatury – poetyka – krytyka. Warszawa: Instytut Badań Literackich Pol-skiej Akademii Nauk.
Schechner, R. (2016). Performatyka: wstęp, tłum. T. Kubikowski. Wrocław: Wydawnictwo Instytutu im. Jerzego Grotowskiego.
Stanzel, F. (1980). Typowe formy powieści. W: Teoria form narracyjnych w niemieckim kręgu językowym. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Swoboda, T. (2005). Zakrzywienie przestrzeni reprezentacji. Parę słów o metalepsie. Teksty Drugie, nr 5.
Szczęsna, E. (2007). Poetyka mediów. Polisemiotyczność, digitalizacja, rekla-ma. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Copyright (c) 2026 Perspectives on Culture

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
